به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بازار جهانی نفت بار دیگر در مرکز یک طوفان ژئوپلیتیک قرار گرفته است؛ جایی که تصمیم‌های سیاسی در تهران و واشنگتن، به‌سرعت قیمت‌ها را در بازارهای جهانی جابه‌جا می‌کند. در حالی که امیدها به کاهش تنش‌ها میان ایران و آمریکا و بازگشایی تنگه هرمز باعث سقوط شدید قیمت نفت شده، همزمان سیاست‌های متناقض آمریکا درباره تحریم‌ها و معافیت‌های نفتی، تصویر بازار انرژی را پیچیده‌تر کرده است. نتیجه این وضعیت، بازاری است که میان ترس از اختلال عرضه و امید به ثبات سیاسی در نوسان شدید قرار دارد.
سقوط سنگین نفت در پی کاهش ریسک‌های ژئوپلیتیک
در معاملات روز جمعه، قیمت نفت خام برنت با کاهش ۹.۰۷ درصدی به ۹۰.۳۸ دلار در هر بشکه رسید و نفت خام WTI نیز با افتی شدیدتر معادل ۱۱.۴۵ درصد به ۸۳.۸۵ دلار سقوط کرد. این کاهش یکی از بزرگ‌ترین افت‌های روزانه از اوایل آوریل تاکنون محسوب می‌شود.
عامل اصلی این ریزش، کاهش نگرانی‌ها درباره اختلال در عرضه نفت بود. ایران اعلام کرد مسیر عبور کشتی‌ها در تنگه هرمز در طول دوره آتش‌بس باز است و همزمان گزارش‌هایی منتشر شد مبنی بر اینکه آمریکا و ایران در حال نزدیک شدن به یک توافق سیاسی هستند. این اخبار باعث شد «حق بیمه ریسک جنگی» از بازار نفت به سرعت تخلیه شود و قیمت‌ها به سمت واقعیت‌های عرضه و تقاضا بازگردند.
تنگه هرمز؛ محور اصلی بحران انرژی
تنگه هرمز بار دیگر به مهم‌ترین نقطه حساس بازار انرژی جهان تبدیل شد. یک مقام ارشد ایرانی اعلام کرد عبور کشتی‌ها ممکن است، اما نیازمند هماهنگی با نیروهای نظامی ایران است. همچنین گفته شد آزادسازی بخشی از دارایی‌های بلوکه‌شده ایران نیز بخشی از توافق بوده است.
داده‌های ردیابی کشتی‌ها نشان داد حدود ۲۰ نفتکش از خلیج فارس به سمت خروجی تنگه در حال حرکت هستند؛ نشانه‌ای از بازگشت نسبی جریان تجارت انرژی.
با این حال، مقامات تأکید کردند که هرگونه تغییر در شرایط سیاسی—به‌ویژه در مذاکرات ایران و آمریکا—می‌تواند دوباره مسیر عبور را مسدود کند.
دیپلماسی پرتنش میان تهران و واشنگتن؛ فشار همزمان میدان و مذاکره
در روزهای اخیر، فضای دیپلماتیک میان ایران و آمریکا وارد مرحله‌ای پیچیده و چندلایه شده است؛ جایی که همزمان با تلاش‌های پشت‌پرده برای کاهش تنش‌ها، همچنان مجموعه‌ای از اختلافات و اقدامات میدانی بر روند مذاکرات سایه انداخته است. گزارش‌ها نشان می‌دهد گفت‌وگوها در مسیرهایی غیرمستقیم در حال پیگیری است و طرفین به دنبال یافتن چارچوبی برای مدیریت بحران‌های جاری هستند.
از سوی دیگر، دونالد ترامپ در اظهاراتی اعلام کرده که آمریکا اسرائیل را از ادامه حملات در خاک لبنان منع کرده است؛ موضعی که نشان‌دهنده‌ی تغییر نسبی در لحن واشنگتن نسبت به یکی از نزدیک‌ترین متحدان خود در منطقه است.
در عین حال، گزارش‌ها حاکی از آن است که ایالات متحده در تلاش است از طریق مذاکرات غیرمستقیم، زمینه کاهش تنش‌ها در مرزهای جنوبی لبنان را فراهم کند؛ جایی که درگیری‌های پراکنده و حضور نظامی اسرائیل همچنان ادامه دارد. همزمان، حزب‌الله اعلام کرده به آتش‌بس‌های موقت پایبند خواهد بود، اما در عین حال انتقادهای تندی نسبت به نحوه مدیریت دولت لبنان در این توافق‌ها مطرح کرده است.
با این وجود، یک مقام آمریکایی تأکید کرده که همچنان یک محاصره نظامی با بیش از ۱۰ هزار نیرو در منطقه فعال است؛ نشانه‌ای از اینکه تنش‌ها هنوز پایان نیافته‌اند. این امر به وضوح بیان می‌کند که علیرغم نشانه‌های کاهش نسبی تنش، حضور نظامی گسترده آمریکا در منطقه همچنان ادامه دارد و یک ساختار امنیتی سنگین در اطراف بحران لبنان برقرار است.
این وضعیت نشان می‌دهد که اگرچه کانال‌های دیپلماتیک فعال شده‌اند، اما سطح بی‌اعتمادی میان طرفین همچنان بالاست و هرگونه توافق پایدار با موانع جدی روبه‌روست.
سیاست متناقض آمریکا در قبال نفت روسیه و ایران
در اقدامی بحث‌برانگیز، وزارت خزانه‌داری آمریکا مجوزی را تمدید کرد که به کشورها اجازه می‌دهد نفت روسیه را به‌صورت محدود خریداری کنند. این تصمیم با انتقاد برخی قانون‌گذاران مواجه شد که آن را نرمش در برابر مسکو در جریان جنگ اوکراین دانستند.
این مجوز شامل محموله‌های نفتی بارگیری‌شده تا ۱۶ مه است و کشورهایی مانند ایران، کوبا و کره شمالی را از این استثنا خارج می‌کند.
تنها دو روز پیش، وزیر خزانه‌داری اعلام کرده بود چنین معافیتی تمدید نخواهد شد؛ تناقضی که نشان‌دهنده‌ی فشار شدید بر سیاست‌گذاران آمریکایی برای کنترل بازار انرژی است.
فشار جهانی برای جلوگیری از جهش قیمت انرژی
این تصمیم در حالی گرفته شد که جنگ در خاورمیانه و درگیری آمریکا و اسرائیل با ایران باعث افزایش شدید قیمت انرژی شده بود. کشورهایی از آسیا که با شوک انرژی مواجه شده‌اند، از واشنگتن خواسته‌اند منابع جایگزین نفت وارد بازار شود.
در همین راستا، گروهی از کشورها در حاشیه نشست‌های G20 و بانک جهانی نیز خواستار تمدید این معافیت‌ها شدند. هند، به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین خریداران نفت روسیه، نیز در این مذاکرات نقش فعال داشته است.
فشار جنگ بر زیرساخت‌های انرژی
طبق گزارش‌ها، درگیری‌های اخیر بیش از ۸۰ تأسیسات نفت و گاز در خاورمیانه را تخریب کرده است. این جنگ که وارد هشتمین هفته خود شده، از سوی آژانس بین‌المللی انرژی به‌عنوان شدیدترین اختلال عرضه انرژی در تاریخ توصیف شده است.
ایران نیز هشدار داده در صورت ادامه محاصره دریایی، ممکن است بار دیگر تنگه هرمز را مسدود کند؛ موضوعی که می‌تواند بازار جهانی نفت را وارد بحران جدیدی کند.
تحلیل بازار؛ بازگشت موقت آرامش
تحلیلگران معتقدند بازار در حال خروج از «قیمت‌گذاری ریسک جنگی» و ورود به فاز «نرمال‌سازی جریان عرضه» است. با این حال، کارشناسان هشدار می‌دهند که این آرامش بسیار شکننده است.
برخی تحلیلگران از جمله در مؤسسات انرژی اروپایی تأکید کرده‌اند که حتی در صورت باز بودن تنگه، بازار اروپا همچنان برای مدتی با کمبود نسبی عرضه مواجه خواهد بود، زیرا انتقال نفت از خلیج فارس به بنادر اروپا حدود ۲۱ روز زمان می‌برد.
ریسک‌های باقی‌مانده در بازار نفت
با وجود کاهش قیمت‌ها، چند عامل کلیدی همچنان بازار را تهدید می‌کند:
- احتمال توقف دوباره عبور نفتکش‌ها در صورت شکست مذاکرات
- تداوم تحریم‌های آمریکا و فشار سیاسی داخلی
- اختلاف نظرات حل‌نشده در خصوص بندهای مذاکرات
- کاهش تعداد دکل‌های حفاری نفت و گاز در آمریکا برای دومین هفته متوالی
نتیجه‌گیری
بازار نفت در حال حاضر در نقطه‌ای میان آرامش موقت و بی‌ثباتی ساختاری قرار دارد. از یک سو، کاهش تنش‌های ایران و آمریکا و بازگشایی تنگه هرمز باعث افت شدید قیمت‌ها شده است؛ اما از سوی دیگر، جنگ، تحریم‌ها و عدم قطعیت سیاسی همچنان سایه خود را بر بازار انرژی حفظ کرده‌اند.
در چنین شرایطی، نفت بیش از هر زمان دیگری به «سیگنال‌های سیاسی» وابسته شده است؛ جایی که هر خبر از مذاکرات یا تنش‌ها می‌تواند به‌سرعت میلیاردها دلار از ارزش بازار جهانی انرژی را جابه‌جا کند.
نظرات کاربران