به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، در روزهای پایانی هفته گذشته و آغاز هفته جاری، تنش‌های نظامی میان آمریکا و ایران به بالاترین سطح خود از زمان آغاز درگیری‌های اخیر رسید. آنچه با یک محاصره دریایی اعلام‌شده از سوی آمریکا آغاز شد، حالا به بسته شدن کامل تنگه هرمز، شلیک به کشتی‌های تجاری و توقیف یک کشتی ایرانی توسط نیروهای آمریکایی انجامیده است.
این تحولات که درست در آستانه دور جدید مذاکرات در پاکستان رقم خورد، قیمت جهانی نفت خام را بیش از ۳ درصد در روز دوشنبه جهش داد و نگرانی‌ها از اختلال گسترده در عرضه انرژی را به اوج رساند. نفت برنت که جمعه گذشته تا مرز ۸۵ دلار در هر بشکه سقوط کرده بود، روز دوشنبه به ۹۵ دلار بازگشت و نفت شاخص آمریکا نیز از ۷۹ به ۸۷ دلار رسید.
در این گزارش تحلیلی، ضمن بررسی دقیق زنجیره رویدادهای منجر به بحران، دو سناریوی محتمل پیش روی دو طرف تشریح می‌شود و در پایان با تکیه بر تحلیل تکنیکال، چشم‌انداز کوتاه‌مدت قیمت نفت برنت مورد ارزیابی قرار می‌گیرد.
جهش قیمت نفت در واکنش به بسته‌شدن تنگه هرمز
قیمت نفت خام روز دوشنبه با جهشی بیش از ۳ درصدی مواجه شد. این افزایش ناگهانی واکنش مستقیم بازار به خبر بسته‌شدن تنگه هرمز از سوی ایران و توقیف یک کشتی ایرانی توسط نیروی دریایی آمریکا بود. نفت برنت به عنوان مهم‌ترین شاخص جهانی قیمت نفت، با جهشی قابل توجه از مرز ۸۵ دلار در پایان هفته گذشته به سطح ۹۵ دلار در هر بشکه رسید. این افزایش ۱۰ دلاری در کمتر از ۷۲ ساعت، یکی از شدیدترین نوسانات قیمتی در ماه‌های اخیر محسوب می‌شود.
در سوی دیگر، نفت شاخص آمریکا یعنی وست تگزاس اینترمدیت (WTI) نیز از مرز ۷۹ دلار در روز جمعه به ۸۷ دلار در روز دوشنبه صعود کرد. این جهش همزمان هر دو شاخص نفتی نشان می‌دهد که بحران پیش‌آمده ابعاد جهانی دارد و محدود به یک منطقه یا یک نوع نفت خاص نیست. سرمایه‌گذاران و شرکت‌های انرژی در سراسر جهان با دیده‌شدن اولین نشانه‌های اختلال در عرضه نفت از طریق تنگه هرمز، بلافاصله مواضع خود را بازبینی کرده و به سمت خرید نفت روی آوردند.
تشدید درگیری‌ها؛ از بسته‌شدن تنگه هرمز تا توقیف کشتی ایرانی
در روز شنبه، ایران رسماً اعلام کرد که تنگه هرمز را به طور کامل بسته است. این تنگه که روزانه حدود ۲۰ درصد از نفت مصرفی جهان از آن عبور می‌کند، یکی از حیاتی‌ترین گلوگاه‌های انرژی در کره زمین محسوب می‌شود. ایران همچنین تأکید کرد که به چندین کشتی که علیرغم هشدارها قصد عبور از این تنگه را داشته‌اند، شلیک شده است. مقامات ایرانی در بیانیه خود صراحتاً اعلام کردند که علت این اقدام، پایبند نبودن آمریکا به تعهداتش در توافق قبلی است. به ویژه، ایران به دونالد ترامپ اشاره کرد که علیرغم وعده‌های مکرر برای حفظ محاصره دریایی علیه کشتی‌های ایرانی، در عمل به این وعده تردیدهایی ایجاد کرده بود. تهران این اقدامات را نقض آشکار آتش‌بس شکننده میان دو طرف ارزیابی کرد.
فقط یک روز بعد، یعنی یکشنبه، اوضاع به سطح جدیدی از تنش صعود کرد. نیروی دریایی آمریکا یک کشتی باری با پرچم ایران را در منطقه محاصره دریایی توقیف کرد. آمریکا مدعی شد که این کشتی تلاش داشته محاصره را نقض کند، در حالی که ایران این اقدام را «دزدی دریایی مسلحانه» خواند و قربال‌افکنی فوری داد. این توقیف، نقطه عطفی در بحران جاری محسوب می‌شود، زیرا اولین اقدام نظامی مستقیم آمریکا علیه دارایی‌های دریایی ایران از زمان اعلام آتش‌بس بود.
واکنش ترامپ؛ ترکیبی از مذاکره و تهدید
دونالد ترامپ در بیانیه‌ای که روز یکشنبه منتشر شد، ضمن تأیید توقیف کشتی ایرانی، اعلام کرد که دور جدید مذاکرات میان آمریکا و ایران این هفته در پاکستان برگزار خواهد شد. به گفته ترامپ، این مذاکرات فرصت نهایی برای دستیابی به یک توافق جامع است که می‌تواند به جنگ جاری پایان دهد. وی افزود که دستیابی به چنین توافقی پیش از سفر قریب‌الوقوعش به پکن، در اولویت سیاست خارجی آمریکا قرار دارد.
با این حال، ترامپ در همان بیانیه بار دیگر تهدیدهای خود علیه زیرساخت‌های حیاتی ایران را تکرار کرد. این رویکرد دوگانه ترامپ - همزمان اعلام آمادگی برای مذاکره و تکرار تهدیدهای نظامی - نشان‌دهنده راهبرد فشار حداکثری و دوگانه‌گویی است که او از ابتدای بحران در پیش گرفته است. از یک سو، تلاش می‌کند ایران را پای میز مذاکره بکشاند و از سوی دیگر، با تشدید تنش‌های نظامی، هزینه عدم توافق را برای تهران افزایش دهد.
سناریوهای پیش رو
سناریوی اول: توافق و بازگشت ثبات به بازار نفت
تحلیلگران سیاسی دو سناریوی اصلی برای آینده این بحران ترسیم کرده‌اند. سناریوی اول، که خوش‌بینانه‌ترین حالت ممکن است، دستیابی به یک توافق جامع میان آمریکا و ایران است. چنین توافقی که به طور کامل به جنگ پایان می‌دهد، مستلزم عقب‌نشینی دو طرف از بسیاری از مواضع افراطی‌شان است. آمریکا باید محاصره دریایی خود را لغو کند و ایران نیز باید تنگه هرمز را دوباره بازگشایی نماید. در چنین حالتی، انتظار می‌رود قیمت نفت نه تنها افزایش بیشتری نداشته باشد، بلکه به سطوح پیش از بحران یعنی حدود ۸۵ دلار برای برنت بازگردد. با این حال، رسیدن به چنین توافقی بسیار دشوار به نظر می‌رسد، چرا که دو طرف بر سر مسائل کلیدی فاصله زیادی دارند. هر یک از موضوعات مورد مذاکره از جمله حقوق کشتیرانی ایران و حضور نظامی آمریکا در منطقه، به تنهایی به ماه‌ها مذاکره نیاز دارد و رسیدن به توافق در چند روز تقریباً غیرممکن به نظر می‌رسد.
سناریوی دوم: تشدید جنگ و ویرانی گسترده
سناریوی دوم، که تحلیلگران آن را محتمل‌تر می‌دانند، عدم دستیابی به توافق و در نتیجه تشدید قابل توجه درگیری‌های نظامی است. در این سناریو، با انقضای آتش‌بس، دو طرف به سمت رویارویی تمام‌عیار حرکت می‌کنند. اسرائیل که در پشت صحنه از تشدید تنش‌ها حمایت می‌کند، نقش مهمی در این سناریو دارد. نکته کلیدی که سناریوی دوم را بسیار جدی می‌کند، استقرار گسترده نیروهای آمریکایی در منطقه است.
ایران نیز پیش‌بینی‌های لازم را برای این سناریو انجام داده است. تهران صراحتاً هشدار داده که در صورت تشدید حملات آمریکا، به سراغ تأسیسات غیرنظامی و حیاتی دشمن می‌رود. از جمله اهدافی که ایران تهدید کرده، تأسیسات آب‌شیرین‌کن در همسایگان آمریکا در منطقه است که می‌تواند بحران انسانی عظیمی ایجاد کند.
همچنین ایران تأکید کرده که به تأسیسات نفتی عربستان سعودی در دریای سرخ حمله خواهد کرد. این تأسیسات نقش کلیدی در حمل نفت سعودی به بازارهای جهانی دارند. اگر این حملات محقق شود، نه تنها نفت ایران از بازار خارج می‌شود، بلکه بخش قابل توجهی از نفت عربستان نیز مختل خواهد شد. در چنین سناریویی، قیمت نفت می‌تواند از مرز ۱۰۰ دلار نیز عبور کند و شوکی به اقتصاد جهانی وارد نماید که مشابه آن در دهه‌های اخیر دیده نشده است.
تحلیل تکنیکال قیمت نفت برنت؛ الگوی صعودی در میان ابهامات بنیادین
در کنار تحلیل بنیادین که عمدتاً تحت تأثیر تحولات ژئوپلیتیک قرار دارد، نگاهی به نمودار قیمت نفت برنت نیز اطلاعات ارزشمندی ارائه می‌دهد. نمودار سه‌روزه نفت برنت نشان می‌دهد که این شاخص طی چند ماه گذشته در یک روند نزولی قابل توجه قرار داشته است. قیمت از اوج ۱۱۹ دلاری در ماه مارس به تدریج کاهش یافت و روز جمعه گذشته به کف ۸۵ دلار رسید. این کاهش ۳۴ دلاری (حدود ۲۸ درصد) نشان می‌دهد که قبل از بحران اخیر، گاوها (خریداران) کنترل بازار را از دست داده بودند و خرس‌ها (فروشندگان) غالب بودند.
اما نکته جالب توجه، شکل‌گیری یک الگوی کندلی قدرتمند در روزهای اخیر است. در نمودار قیمت نفت برنت، یک الگوی «ستاره صبحگاهی غول‌پیکر» (giant morning star) شکل گرفته است. در علم تحلیل تکنیکال، الگوی ستاره صبحگاهی یکی از قابل‌اعتمادترین نشانه‌های بازگشت روند نزولی به صعودی محسوب می‌شود. این الگو از سه کندل تشکیل می‌شود: یک کندل نزولی بلند، سپس یک کندل کوچک (که نشان‌دهنده تردید بازار است) و در نهایت یک کندل صعودی بلند. کندل سوم که روز دوشنبه شکل گرفته، بسیار قدرتمند ظاهر شده و قیمت را به بالای ۹۵ دلار رسانده است.
علاوه بر این، قیمت فعلی نفت برنت همچنان بالای میانگین متحرک نمایی ۱۰۰ روزه (100-EMA) قرار دارد. این میانگین متحرک که یکی از شاخص‌های مهم دنبال‌کننده روند است، تا زمانی که قیمت بالای آن باقی بماند، نشانه ادامه تسلط گاوها بر بازار تلقی می‌شود.
چشم‌انداز آتی؛ صعود تدریجی و سپس سقوط مشروط
با ترکیب تحلیل بنیادین و تکنیکال، می‌توان چشم‌اندازی منطقی برای روزهای آینده ترسیم کرد. محتمل‌ترین سناریو این است که قیمت نفت برنت در روزهای منتهی به مذاکرات پاکستان، به تدریج و با احتیاط افزایش یابد. معامله‌گران حرفه‌ای ترجیح می‌دهند قبل از روشن شدن نتیجه مذاکرات، موضع محتاطانه‌ای اتخاذ کنند و نه به طور کامل از بازار خارج شوند و نه با اهرم بالا خرید کنند. این احتیاط باعث می‌شود افزایش قیمت تدریجی باشد نه جهش‌گونه.
با این حال، سرنوشت نهایی قیمت نفت به نتیجه مذاکرات گره خورده است. اگر دو طرف به یک توافق جامع برای پایان جنگ یا حداقل تمدید بلندمدت آتش‌بس دست یابند، بازار واکنش شدید نزولی نشان خواهد داد. در آن صورت، قیمت نفت برنت احتمالاً به سطح پایین هفته گذشته یعنی ۸۵ دلار بازخواهد گشت. حتی ممکن است با توجه به انباشت تقاضای فروش، قیمت کمی پایین‌تر از ۸۵ دلار نیز برود. برعکس، اگر مذاکرات شکست بخورد و تنش‌ها تشدید شود، قیمت نفت می‌تواند از مرز ۱۰۰ دلار عبور کرده و به سطوحی برود که از مارس گذشته تاکنون دیده نشده است.
نتیجه‌گیری
جهش ۳ درصدی قیمت نفت در روز دوشنبه، تنها یک آمار نیست؛ فریاد هشدار بازار جهانی به سیاستمداران و نظامیان دو سوی درگیری است. بسته شدن تنگه هرمز توسط ایران و توقیف یک کشتی ایرانی توسط آمریکا، خط بطلانی بر آتش‌بس شکننده‌ای کشید که دو طرف به سختی به آن رسیده بودند. اکنون جهان در آستانه دو مسیر متضاد قرار دارد: مسیر اول، توافقی دشوار اما ممکن که می‌تواند ثبات را به بازار نفت بازگرداند و قیمت را دوباره به حوالی ۸۵ دلار برساند. مسیر دوم، تشدید جنگ با ورود احتمالی نیروی زمینی آمریکا، حملات تلافی‌جویانه ایران به زیرساخت‌های عربستان و تأسیسات حیاتی منطقه، و در نتیجه جهش بی‌سابقه قیمت نفت به سطوحی که اقتصاد جهانی را با شوک رکودی مواجه خواهد کرد.
تحلیل تکنیکال نشان می‌دهد که بازار در کوتاه‌مدت در وضعیت صعودی قرار دارد و الگوی ستاره صبحگاهی غول‌پیکر شکل‌گرفته، نوید افزایش تدریجی قیمت را می‌دهد. اما این روند صعودی بسیار شکننده و وابسته به خروجی مذاکرات پاکستان است.
معامله‌گران نفت در سراسر جهان نفس‌های خود را حبس کرده و به پایتخت پاکستان چشم دوخته‌اند. هرگونه خبر مثبت از میز مذاکره می‌تواند قیمت را ظرف چند ساعت ۱۰ دلار پایین بیاورد و هرگونه خبر منفی می‌تواند جهش دیگری را رقم بزند. روزهای آینده نه تنها سرنوشت نفت، بلکه معادلات سیاسی و اقتصادی جهان را برای ماه‌های پیش رو رقم خواهد زد.
نظرات کاربران