به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، دونالد ترامپ از زمانی که در نوامبر ۲۰۲۴ دوباره به ریاست‌جمهوری آمریکا رسید، تجارت جهانی را به میدان جنگی تبدیل کرده است. او تا امروز حدود ۵۸ تهدید تعرفه‌ای علیه کشورهای مختلف مطرح کرده است؛ گاهی علیه دشمنان سنتی مانند چین و ایران، و گاهی علیه متحدان دیرینه مانند کانادا، آلمان و ژاپن.
اما همه این تهدیدها عملی نشدند. برخی از آنها به طور کامل اجرا شدند، برخی دیگر کمرنگ‌تر از آن چیزی بودند که در ابتدا وعده داده شده بود، و تعدادی نیز هرگز از مرحله تهدید فراتر نرفتند.
در فوریه ۲۰۲۶، دیوان عالی آمریکا ضربه بزرگی به سیاست تجاری ترامپ زد و بیشتر تعرفه‌های او را لغو کرد. اما ترامپ دست از کار نکشید. او به سراغ ابزارهای قانونی دیگری رفت که البته انعطاف‌پذیری کمتری دارند اما از نظر قانونی محکم‌تر هستند.
در دوم آوریل ۲۰۲۶، ترامپ تعرفه‌های تا ۱۰۰ درصدی را بر برخی داروهای وارداتی وضع کرد. همچنین تعرفه‌های فولاد و آلومینیوم را ساده‌سازی نمود. اکنون جهان با یک نرخ تعرفه مؤثر ۱۰.۷ درصدی مواجه است. این نرخ نسبت به ابتدای سال ۲۰۲۵ حدود ۸.۴ واحد درصد افزایش یافته است.
این تعرفه‌ها فعلاً موقتی هستند و تا ۲۴ جولای ۲۰۲۶ اعتبار دارند. اما تیم تجاری ترامپ امیدوار است تا آن زمان، اقدامات جایگزین و دائمی‌تری را جایگزین این تعرفه‌های موقت کند و دیوار تعرفه‌ای را برای همیشه پابرجا نگه دارد.
در این مقاله، نگاهی مفصل می‌اندازیم به اینکه چه کالاهایی هدف گرفته شده‌اند، کدام کشورها بیشترین آسیب را دیده‌اند، و آخرین تحولات این جنگ تجاری چیست.
۱. پنج دسته کالایی که در خط مقدم هستند
جنگ تعرفه‌ای ترامپ پنج هدف اصلی دارد. بیایید هر کدام را جداگانه بررسی کنیم:
- خودرو و قطعات: اولین و مهم‌ترین هدف هستند. ترامپ تعرفه ۲۵ درصدی بر واردات خودرو و قطعات آن وضع کرده است. این تعرفه حدود ۳۷۲ میلیارد دلار از تجارت جهانی تحت تأثیر قرار داده است. خودروسازان ژاپنی، آلمانی، کرهای و مکزیکی بیشترین آسیب را از این بخش دیده‌اند.
- فلزات (عمدتاً فولاد و آلومینیوم) دومین هدف بزرگ هستند. تعرفه بر فلزات بین ۱۵ تا ۵۰ درصد متغیر است و حدود ۲۹۹ میلیارد دلار از تجارت جهانی را تحت تأثیر قرار داده است. کانادا، برزیل و اتحادیه اروپا از بزرگترین تأمین‌کنندگان فلزات به آمریکا هستند.
- کالاهای غیرمعاف تحت یک قانون به نام «بخش ۱۲۲» مشمول تعرفه ۱۰ درصدی شده‌اند. این بزرگترین بخش از نظر ارزش تجاری است: حدود ۱.۱ تریلیون دلار از کالاهای وارداتی به آمریکا تحت این تعرفه قرار گرفته‌اند. تقریباً هر چیزی که در دسته‌های خاص نیفتاده باشد، مشمول این تعرفه ۱۰ درصدی می‌شود.
- چوب و الوار نیز با تعرفه‌های ۱۰ تا ۲۵ درصدی مواجه شده است. این تعرفه حدود ۱۷.۷ میلیارد دلار از تجارت را تحت تأثیر قرار داده و عمدتاً کانادا (بزرگترین تأمین‌کننده چوب به آمریکا) را هدف گرفته است.
- کامیون‌ها نیز با تعرفه‌های ۱۰ تا ۲۵ درصدی روبه‌رو هستند. این بخش حدود ۲۷.۷ میلیارد دلار ارزش تجاری دارد و عمدتاً مکزیک و کانادا را تحت تأثیر قرار می‌دهد، زیرا این دو کشور بزرگترین تأمین‌کنندگان کامیون به بازار آمریکا هستند.
۲. چین؛ بزرگترین هدف تعرفه‌ها
چین با نرخ مؤثر تعرفه ۲۰.۹ درصد، بالاترین نرخ را در میان اقتصادهای بزرگ جهان دارد. این نرخ نسبت به ابتدای سال ۲۰۲۵ حدود ۱۰ واحد درصد افزایش یافته است.
بیشترین آسیب به چین از این بخش‌ها می‌آید: خودرو و قطعات (۱۹.۴ میلیارد دلار صادرات چین به آمریکا تحت تعرفه ۲۵ درصدی)، فلزات (۴۶.۹ میلیارد دلار با تعرفه ۱۵ تا ۵۰ درصد)، و کالاهای غیرمعاف (۲۴۴ میلیارد دلار با تعرفه ۱۰ درصدی).
تعرفه بر چوب و کامیون نیز تأثیر ناچیزی بر چین داشته است (به ترتیب حدود ۲ میلیارد دلار و ۳۲۵ میلیون دلار).
۳. ژاپن؛ بیشترین افزایش نرخ تعرفه
ژاپن از نظر میزان افزایش نرخ مؤثر تعرفه در رتبه اول جهان قرار دارد. نرخ تعرفه مؤثر ژاپن از ابتدای ۲۰۲۵ تاکنون ۱۲ واحد درصد افزایش یافته و به ۱۳.۵ درصد رسیده است.
دلیل اصلی این افزایش، تعرفه ۲۵ درصدی بر خودرو و قطعات است. ژاپن سالانه حدود ۵۵.۶ میلیارد دلار خودرو و قطعه به آمریکا صادر می‌کند. این بخش به تنهایی ۴.۶ واحد درصد از افزایش نرخ تعرفه ژاپن را تشکیل می‌دهد.
فلزات ژاپنی نیز با تعرفه‌های سنگین مواجه شده‌اند (۲۰ میلیارد دلار صادرات) و کالاهای غیرمعاف نیز ۳.۶ واحد درصد دیگر به افزایش نرخ تعرفه اضافه کرده‌اند.
۴. کره جنوبی؛ دومین افزایش بزرگ
کره جنوبی نیز یکی از آسیب‌دیده‌ترین کشورهاست. نرخ تعرفه مؤثر این کشور ۱۳.۱ درصد است که نسبت به ابتدای ۲۰۲۵ حدود ۱۳ واحد درصد افزایش یافته است (یعنی تقریباً کل افزایش از صفر شروع شده است).
خودرو و قطعات کرهای (۴۹ میلیارد دلار صادرات) ۵.۶ واحد درصد از این افزایش را به خود اختصاص داده است. فلزات (۲۰.۳ میلیارد دلار) نیز ۴.۷ واحد درصد سهم دارند. کالاهای غیرمعاف نیز ۲.۵ واحد درصد دیگر اضافه کرده‌اند.
نکته جالب اینجاست که کره جنوبی تقریباً هیچ تجارتی در بخش چوب و کامیون با آمریکا ندارد، بنابراین تمام فشار روی خودرو و فلزات متمرکز شده است.
۵. اتحادیه اروپا؛ آلمان در خط مقدم
اتحادیه اروپا به طور کلی نرخ تعرفه مؤثر ۹.۸ درصدی دارد که نسبت به ابتدای ۲۰۲۵ حدود ۸.۶ واحد درصد افزایش یافته است.
اما در داخل اروپا، آلمان بیشترین آسیب را دیده است. نرخ تعرفه مؤثر آلمان ۱۲.۲ درصد است (افزایش ۱۰.۸ واحد درصد). خودروهای آلمانی (۳۶.۷ میلیارد دلار صادرات) ۲.۹ واحد درصد، فلزات آلمانی (۲۰.۵ میلیارد دلار) ۳.۶ واحد درصد، و کالاهای غیرمعاف (۶۸.۲ میلیارد دلار) ۴.۳ واحد درصد سهم دارند.
فرانسه با نرخ ۱۰.۱ درصد (افزایش ۸.۹ واحد درصد) و ایتالیا با نرخ ۱۲.۴ درصد (افزایش ۱۰.۲ واحد درصد) دیگر کشورهای اروپایی آسیب‌دیده هستند.
۶. همسایگان آمریکا: مکزیک و کانادا
مکزیک با وجود نرخ مؤثر نسبتاً پایین‌تر (۸.۶ درصد)، به دلیل حجم عظیم تجارت با آمریکا، ضربه سنگینی خورده است. نرخ تعرفه مکزیک نسبت به ابتدای ۲۰۲۵ حدود ۸.۳ واحد درصد افزایش یافته است.
خودرو و قطعات مکزیکی (۱۰۰ میلیارد دلار صادرات) بزرگترین بخش است و ۳.۹ واحد درصد از افزایش نرخ را به خود اختصاص داده است. فلزات (۵۵.۳ میلیارد دلار) نیز ۳.۱ واحد درصد سهم دارند.
کانادا کمترین نرخ مؤثر را در میان اقتصادهای بزرگ دارد (۶.۱ درصد)، اما این نرخ نسبت به ابتدای ۲۰۲۵ حدود ۶ واحد درصد افزایش یافته است (یعنی تقریباً از صفر شروع شده است). فلزات کانادایی (۴۰ میلیارد دلار) ۳.۷ واحد درصد سهم دارند و خودرو (۳۷ میلیارد دلار) ۱.۵ واحد درصد دیگر.
۷. سایر اقتصادهای بزرگ
بریتانیا نرخ مؤثر ۸.۵ درصدی دارد (افزایش ۷.۶ واحد درصد). هند با نرخ ۱۱.۸ درصد (افزایش ۹.۴ واحد درصد) یکی از کشورهای پرنوسان است. ویتنام با نرخ ۱۲.۵ درصد (افزایش ۸.۷ واحد درصد) نشان می‌دهد که حتی کشورهای جنوب شرق آسیا نیز در امان نمانده‌اند.
تایوان نرخ ۶.۹ درصدی دارد (افزایش ۶ واحد درصد) و ترکیه با نرخ ۱۶.۳ درصد (افزایش ۱۳ واحد درصد) یکی از بالاترین افزایش‌ها را تجربه کرده است.
۸. کشورهای کوچک با نرخ‌های شگفت‌انگیز
برخی کشورهای کوچک با نرخ‌های بسیار بالایی مواجه شده‌اند که شاید انتظارش را نداشتند:
آذربایجان با نرخ مؤثر ۳۳.۶ درصد (افزایش ۲۷.۹ واحد درصد) رکورددار است. دلیل اصلی آن، تعرفه ۱۵ تا ۵۰ درصدی بر فلزات این کشور است.
بحرین با نرخ ۳۰.۱ درصد (افزایش ۲۸ واحد درصد) در رتبه دوم قرار دارد. لوکزامبورگ با نرخ ۲۶.۲ درصد (افزایش ۲۵.۳ واحد درصد) سوم است.
بنگلادش با نرخ ۲۵ درصد (افزایش ۱۰ واحد درصد) عمدتاً به دلیل کالاهای غیرمعاف (۸.۴ میلیارد دلار صادرات پوشاک) ضربه خورده است.
در مقابل، کشورهایی مانند عربستان سعودی (۱.۷ درصد)، روسیه (۱.۵ درصد) و نیجریه (۰.۵ درصد) به دلیل تجارت محدود با آمریکا، نرخ‌های پایینی دارند.
۹. آخرین تحولات تعرفه‌ای تا آوریل ۲۰۲۶
ردیاب بلومبرگ نشان می‌دهد که ترامپ و تیم او در هفته‌های اخیر نیز دست از تهدید برنداشته‌اند:
در ۲۳ آوریل، ترامپ به بریتانیا هشدار داد که بر سر مالیات خدمات دیجیتال، با تعرفه‌های سنگین مواجه خواهد شد.
در ۲ آوریل، دو اقدام مهم انجام شد: اولاً تعرفه‌های مشتقات فولاد و آلومینیوم ساده‌سازی شدند، و ثانیاً تعرفه تا ۱۰۰ درصدی بر برخی داروهای وارداتی وضع گردید.
در ۳۰ مارس، آمریکا اعلام کرد خودروهای برقی چینی که از کانادا وارد می‌شوند، اجازه ورود به بازار آمریکا را ندارند.
در ۲۰ فوریه، پس از شکست تلخ در دیوان عالی (که تعرفه‌های متقابل ترامپ را لغو کرد)، ترامپ متعهد شد که تحت قانون «بخش ۱۲۲» تعرفه ۱۰ درصدی وضع کند.
در ۱۷ فوریه، تعرفه‌های فولاد و آلومینیوم کانادا و مکزیک دو برابر شد.
در ۱۴ ژانویه، تعرفه ۲۵ درصدی بر واردات برخی تراشه‌های پیشرفته وضع شد.
در ۱۲ ژانویه، ترامپ به شرکای تجاری ایران هشدار داد که با تعرفه ۲۵ درصدی مواجه خواهند شد.
صنعت خودرو با ۳۷۲ میلیارد دلار تجارت متأثر، بیشترین ضربه را خورده است. صنعت فلزات با ۲۹۹ میلیارد دلار در رتبه دوم قرار دارد.
تیم تجاری ترامپ در تلاش است تا قبل از انقضای تعرفه‌های موقت در ۲۴ جولای، مکانیسم‌های دائمی‌تری جایگزین کند. اما اگر موفق نشود، نرخ مؤثر ممکن است دوباره کاهش یابد.
نتیجه‌گیری
جنگ تجاری ترامپ وارد فاز جدیدی شده است. پس از آنکه دیوان عالی بیشتر تعرفه‌های قبلی را لغو کرد، دولت او با استفاده از ابزارهای قانونی جایگزین (بخش‌های ۲۳۲، ۱۲۲، و ۳۰۱) دیوار تعرفه‌ای را حفظ کرده است.
خودرو، فلزات، و کالاهای مصرفی اصلی‌ترین اهداف هستند. چین، ژاپن، کره جنوبی و آلمان بیشترین آسیب را دیده‌اند. اما حتی متحدان سنتی آمریکا (کانادا، مکزیک، بریتانیا، فرانسه) نیز در امان نمانده‌اند.
نرخ مؤثر تعرفه آمریکا به ۱۰.۷ درصد رسیده است؛ بالاترین سطح در دهه‌های اخیر. حدود ۱.۱ تریلیون دلار کالا مشمول تعرفه ۱۰ درصدی شده‌اند و صنعت خودرو با ۳۷۲ میلیارد دلار تجارت متأثر، سنگین‌ترین ضربه را خورده است.
چشم‌انداز پیش‌رو چیست؟
تعرفه ۱۰ درصد موقت (تحت بخش ۱۲۲) در ۲۴ جولای ۲۰۲۶ منقضی می‌شود؛ مگر اینکه تمدید شود یا تعرفه دائمی‌تری جایگزین آن گردد. تیم ترامپ در حال کار برای ایجاد مکانیسم‌های دائمی‌تر است تا وابستگی به ابزارهای موقت کاهش یابد.
کشورهای هدف (به ویژه چین، ژاپن و کره) در حال جستجوی راه‌های جایگزین برای کاهش وابستگی به بازار آمریکا هستند. بازنگری اجباری توافق USMCA (آمریکا-مکزیک-کانادا) نیز می‌تواند فرصت دیگری برای افزایش فشار بر همسایگان باشد.
یک چیز روشن است: جهان تجاری دیگر به وضعیت قبل از ترامپ باز نخواهد گشت. چه او در مسند قدرت بماند چه نه، ابزارهای تعرفه‌ای که او فعال کرده، اکنون در دستان رؤسای جمهور آینده نیز باقی خواهد ماند. کشورها در سراسر جهان باید خود را برای دوره‌ای از تجارت گران‌تر، پرتنش‌تر و نامطمئن‌تر آماده کنند.
نظرات کاربران