مازاد نفت در راه است؛ قیمت‌ها در آستانه سقوط؟

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بازار جهانی نفت در هفته جاری صحنه‌ای از تعادل شکننده و انتظاراتی بود که سرمایه‌گذاران را در حالت تعلیق نگه داشته است. قیمت‌های نفت برنت و وست تگزاس اینترمدیت (WTI) با وجود نوسانات لحظه‌ای، در نهایت تغییر چندانی نسبت به هفته قبل نداشتند و معامله‌گران امید خود را به موفقیت مذاکرات صلح میان ایالات متحده و ایران بسته‌اند. هم‌زمان، تحولات ژئوپلیتیکی در تنگه هرمز، افزایش تولید اوپک و تغییر ساختار بازار از حالت عقب‌افتادگی (Backwardation) به کنتنگو (Contango)، تصویری پیچیده از آینده عرضه و تقاضا ترسیم کرده است. در این مقاله، به بررسی دقیق این رویدادها، تحلیل‌های کارشناسان و چشم‌انداز پیش روی بازار نفت می‌پردازیم.

ثبات قیمت‌ها در هفته‌ای با معاملات کم‌حجم

قیمت نفت خام در معاملات پایانی هفته، تغییرات ناچیزی را تجربه کرد. هر بشکه نفت برنت با افزایش ۱۴ سنتی (معادل ۰.۱۹ درصد) به سطح ۷۱.۹۴ دلار رسید و در پایان هفته، تنها ۵ سنت کمتر از قیمت جمعه هفته قبل بسته شد. نفت وست تگزاس اینترمدیت نیز با افزایش ۹ سنتی (۰.۱۳ درصد) در سطح ۶۸.۷۸ دلار معامله شد.

یکی از دلایل اصلی این ثبات و معاملات کم‌حجم، تعطیلی بازارهای آمریکا به مناسبت روز استقلال این کشور در روز شنبه بود. با این حال، نکته قابل توجه اینکه روز پنج‌شنبه، هر دو شاخص نفتی به پایین‌ترین سطح خود از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران در اواخر فوریه سقوط کرده بودند. این کاهش شدید، نشان‌دهنده تأثیر عمیق تحولات ژئوپلیتیکی بر احساسات بازار در هفته‌های اخیر است.

مذاکرات صلح آمریکا و ایران؛ امیدی شکننده

مهم‌ترین عاملی که بازار نفت را در هفته گذشته تحت تأثیر قرار داد، ادامه مذاکرات صلح میان ایالات متحده و ایران بود. تحلیلگران بانک کومرتس‌بانک اعلام کردند که امید سرمایه‌گذاران برای بازگشایی کامل تنگه هرمز، توسط این مذاکرات تقویت شده است.

با این حال، تحلیلگران سی‌تی‌گروپ (Citi) در یادداشتی تأکید کردند که فرآیند توافق‌سازی آمریکا و ایران همچنان شکننده است، اما در حال حاضر ادامه دارد. آن‌ها به موضوع عوارض و مدیریت تنگه هرمز به عنوان یکی از نقاط اختلاف‌برانگیز اشاره کردند. نکته جالب توجه در تحلیل سی‌تی‌گروپ، انتظار آن‌ها از ادامه پایبندی طرفین به تفاهم‌نامه (MoU) است؛ نه به دلیل اعتماد ناگهانی، بلکه به این خاطر که انگیزه‌های نقض توافق برای هیچ‌یک از طرفین جذاب نیست.

اگرچه برخی کشتیرانی‌ها بر اساس توافق اولیه آمریکا و ایران، از سر گرفته شده است، اما ابهامات همچنان بالاست. هفته گذشته و پس از حمله ایران به یک کشتی باری، دو کشور حملات متقابلی را تبادل کردند که نشان‌دهنده شکننده بودن آتش‌بس و احتمال بازگشت تنش‌ها در هر لحظه است.

افزایش تولید و روانه شدن نفت به بازار

با پیش‌بینی افزایش حمل و نقل نفت از طریق تنگه هرمز، تولیدکنندگان خلیج فارس در حال افزایش تولید خود هستند. بر اساس نظرسنجی رویترز، تولید اوپک در ماه ژوئن با افزایش ۳.۳ میلیون بشکه در روز نسبت به ماه قبل همراه بوده است. این جهش تولید، یکی از بزرگ‌ترین افزایش‌های ماهانه در سال‌های اخیر محسوب می‌شود.

در سطح کشورها، کویت رشد چشم‌گیری داشته است. یک منبع آگاه به رویترز گفت که تولید نفت کویت در ماه ژوئن به شدت افزایش یافت و از ۵۸۰,۰۰۰ بشکه در روز در ماه مه به ۱.۶۵ میلیون بشکه در روز رسید. این افزایش تولید، بخش قابل توجهی از نفت جدید وارد شده به بازار را تشکیل می‌دهد.

همچنین منابع تجاری و داده‌های حمل و نقل نشان می‌دهد که حداقل پنج نفتکش فوق‌سنگین (سوپرتانکر) حامل مجموعاً ۱۰ میلیون بشکه نفت عربستان، تنگه هرمز را ترک کرده‌اند. علاوه بر این، آرامکوی سعودی برای تسریع فروش در آسیا، استراتژی قیمت‌گذاری خود را از قراردادهای بلندمدت به قیمت‌گذاری نقدی (Spot Pricing) تغییر داده است. این تغییر نشان‌دهنده عزم عربستان برای حفظ سهم خود در بازار و جذب مشتریان در شرایطی است که رقابت فزاینده‌ای در منطقه شکل گرفته است.

تقاضای ضعیف چین و هشدار تحلیلگران

در سوی مقابل افزایش عرضه، تقاضای وارداتی چین همچنان ضعیف باقی مانده است. روری جانستون، بنیانگذار خبرنامه «کامودیتی کانتکست»، در این باره اظهار داشت که بهبود عرضه از خاورمیانه با سرعتی فراتر از انتظارات اولیه در حال وقوع است، در حالی که تقاضای وارداتی چین همچنان افسرده و ضعیف است. این عدم تعادل بین عرضه و تقاضا، یکی از عوامل کلیدی فشار نزولی بر قیمت‌های نفت در هفته اخیر بوده است.

جانستون همچنین به تغییر ساختار بازار اشاره کرد که یکی از مهم‌ترین سیگنال‌های بازار نفت در هفته جاری محسوب می‌شود.

تغییر ساختار بازار از بکواردیشن به کنتنگو

یکی از مهم‌ترین تحولات هفته گذشته، تغییر ساختار زمانی بازار نفت بود. بازار نفت برنت که پیش‌تر در وضعیت کمبود (نرخ صعودی) قرار داشت - یعنی قیمت نفت برای تحویل فوری بالاتر از قیمت برای تحویل در آینده بود - به وضعیت مازاد (نرخ نزولی) تغییر یافته است. در حالت جدید، قیمت نفت برای تحویل در آینده بیشتر از قیمت نقدی (حاضر) است.

دلیل این تغییر، کاهش انتظارات برای کمبود نفت در آینده است. به عبارت دیگر، افزایش محموله‌های نفتی که از تنگه هرمز عبور کرده‌اند، باعث ایجاد مازاد عرضه در کوتاه‌مدت شده است. شواهد این موضوع را می‌توان در قیمت‌گذاری نفت برنت مشاهده کرد؛ به‌گونه‌ای که نفت برای تحویل فوری، این هفته با قیمتی پایین‌تر از قراردادهای تحویل تا شش ماه آینده معامله شد. این پدیده، آخرین نشانه از شکل‌گیری یک مازاد کوتاه‌مدت در بازار نفت است و می‌تواند فشار نزولی بیشتری بر قیمت‌ها در هفته‌های آتی وارد کند.

نتیجه‌گیری

بازار نفت در هفته گذشته در وضعیت تعادل به سر می‌برد، اما این تعادل بیش از آنکه نشانه ثبات باشد، ناشی از انتظار برای روشن‌شدن تکلیف مذاکرات صلح آمریکا و ایران است. از یک سو، هرگونه توافق موفقیت‌آمیز می‌تواند به بازگشایی کامل تنگه هرمز و افزایش چشمگیر عرضه نفت منجر شود که فشار نزولی بر قیمت‌ها را تشدید می‌کند. از سوی دیگر، شکنندگی این مذاکرات و احتمال از سرگیری درگیری‌های نظامی، می‌تواند در هر لحظه قیمت‌ها را به سمت صعودی سوق دهد.

در کنار عامل ژئوپلیتیکی، تغییرات ساختاری بازار – به ویژه تبدیل شدن بازار به حالت کنتنگو – نشان‌دهنده شکل‌گیری مازاد عرضه در کوتاه‌مدت است. افزایش قابل توجه تولید اوپک، بازگشت نفت عربستان به بازار با قیمت‌گذاری رقابتی و جهش تولید کویت، همگی حاکی از آن است که تولیدکنندگان منطقه برای حفظ سهم خود در بازار وارد رقابت جدی شده‌اند. این در حالی است که تقاضای چین، موتور اصلی رشد مصرف نفت در آسیا، همچنان ضعیف عمل می‌کند.

در نهایت، فعالان بازار نفت باید با دقت تحولات سیاسی و نظامی میان آمریکا و ایران را دنبال کنند و هم‌زمان به داده‌های اقتصادی چین و روند تولید اوپک توجه داشته باشند. سناریوی محتمل در کوتاه‌مدت، تداوم نوسانات محدود تا زمانی است که نشانه‌های روشن‌تری از سرنوشت مذاکرات و میزان واقعی مازاد عرضه به دست آید. بازار نفت همچنان در انتظار محرک بعدی است و هرگونه شوک سیاسی یا اقتصادی، می‌تواند این تعادل شکننده را به هم بریزد.