پایان دوران طلایی گران‌فروشی غول‌های هوش مصنوعی

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز مدیرعامل پالو آلتو خواستار کاهش ۹۰ درصدی قیمت هوش مصنوعی شد.

هشت روز پیش بود که الکس کارپ، مدیرعامل پلانتیر (Palantir)، در یک برنامه زنده تلویزیونی از اقتصاد «کاملاً دیوانه‌وارِ» اجاره هوش مصنوعی بر اساس توکن، به شدت انتقاد کرد و از کوره در رفت. روز پنجشنبه نوبت به نیکش آرورا، مدیرعامل شبکه پالو آلتو رسید. هرچند لحن او آرام‌تر بود، اما رقمی که اعلام کرد این‌طور نبود: آرورا به شبکه CNBC گفت که پیش از آنکه پذیرش هوش مصنوعی در سطح سازمان‌ها بتواند واقعاً مقیاس‌پذیر شود، قیمت توکن‌های هوش مصنوعی باید تا ۹۰ درصد کاهش یابد.

به این ترتیب، مدیرعامل یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های امنیت سایبری جهان – شرکتی که این فناوری‌ها را در مقیاس صنعتی خریداری می‌کند – در شبکه محبوبِ آزمایشگاه‌های پیشگام به آن‌ها اعلام کرد که مدل قیمت‌گذاری‌شان حداقل یک مرتبه بزرگی ایراد دارد.

کاهش ۹۰ درصدی یا شکست

آرورا می‌خواهد هزینه‌های توکن طی ۱۲ ماه آینده به حدود یک‌پنجم سطوح فعلی و تا سال بعد از آن، ۹۰ درصد کاهش یابد. او به فهرست رو به رشدی از مدیران اجرایی – که کارپ پرسر و صداترینِ آن‌هاست – می‌پیوندد که نسبت به هزینه‌های سرسام‌آور توکن‌ها هشدار می‌دهند. این شوکِ هزینه‌ها از همین حالا خریداران سازمانی را به سمت جایگزین‌های ارزان‌ترِ «وزن‌باز»، از جمله مدل‌های چینی سوق داده است؛ مدل‌هایی که به سرعت در حال پر کردن شکاف توانمندی‌های خود با آزمایشگاه‌های آمریکایی هستند.

خوانندگان همیشگی ما این مهاجرت را به خوبی می‌شناسند: ما پیش‌تر گزارش دادیم که صرافی کوین‌بیس با تغییر پیش‌فرض برنامه‌نویسان خود به مدل‌های وزن‌باز چینی، هزینه‌های داخلی هوش مصنوعی خود را تقریباً به نصف کاهش داده است. مایکروسافت در حال بررسی یک نسخه میزبان‌نشده از DeepSeek برای ابزارهای عامل‌محور خود است و داده‌های اوپن‌روتر نشان می‌دهد که مدل‌های چینی – در برخی دوره‌ها – بیش از ۶۰ درصد از مصرف جهانی توکن را در میان مدل‌های برتر به خود اختصاص داده‌اند.

آلتمن اولین کسی است که کوتاه می‌آید

این زمان‌بندی تصادفی نبود. اظهارات آرورا دقیقاً در همان روزی مطرح شد که OpenAI خانواده جدید مدل‌های GPT-5.6 خود را عرضه کرد. سم آلتمن به CNBC گفت که جدیدترین مدل این شرکت در کدنویسی عامل‌محور، ۵۴ درصد بهره‌وری توکن بالاتری دارد؛ جمله‌ای در برگه مشخصات فنی که در واقع اعترافی است به آنچه مشتریان ماه‌هاست بر سر آن فریاد می‌کشند. وقتی از آرورا در این باره پرسیده شد، او با تمجیدی بسیار کم‌رنگ، این افزایش بهره‌وری را «شروعی خوب» خواند و افزود: «فکر می‌کنم احتمالاً به یک دور دیگر از این کاهش‌ها نیاز داریم.»

هیچ‌یک از این‌ها نباید خوانندگان پیگیر ما را شگفت‌زده کند؛ کسانی که می‌دانند OpenAI برای بازگرداندن مشتریان سازمانی خود از شرکت آنتروپیک، در حال بررسی کاهش شدید قیمت‌ها بوده است. این نقطه شروع یک «رقابت مخرب ضدتورمی» کلاسیک است؛ دقیقاً برعکس چیزی که صنعتی با ده‌ها میلیارد دلار سوختِ سرمایه در سال و با رویای رسیدن به ارزش‌گذاری‌های تریلیون دلاری در بورس، واقعاً به آن نیاز دارد. خود آلتمن نیز در ماه ژوئن اعتراف کرد که موضوع هزینه برای مشتریان از یک «مسئله بی‌اهمیت» به یک «چالش بزرگ» تبدیل شده است. حالا یک ماه بعد، این «کاهش‌های شدید» در قالب «افزایش بهره‌وری» به بازار عرضه شده‌اند.

خیزش متا؟

همچنین روز پنجشنبه، شرکت متا مدل Muse Spark 1.1 را راه‌اندازی کرد؛ اولین تلاش جدی این شرکت در بازار کدنویسی عامل‌محور (همان بازاری که Claude Code را به یک پدیده تبدیل کرد). بر اساس آمار رویترز که در تک‌کرانچ نقل شده، متا به ازای هر یک میلیون توکن ورودی ۱.۲۵ دلار و به ازای هر یک میلیون توکن خروجی ۴.۲۵ دلار دریافت می‌کند. این قیمت‌گذاری دقیقاً در کنار ردیف‌های اقتصادی رقبایش، یعنی Claude Haiku 4.5 از آنتروپیک و GPT-5.6 Luna از شرکت OpenAI قرار می‌گیرد.

الکساندر وانگ، رئیس هوش مصنوعی متا، این قیمت‌گذاری را «بسیار تهاجمی و جذاب» توصیف کرد. علاوه بر این، هر حساب کاربری جدید در API، با ۲۰ دلار اعتبار رایگان کار خود را آغاز می‌کند.

ظاهراً این راه‌اندازی آن‌قدر مهم بود که مارک زاکربرگ برای اولین بار در سه سال گذشته – آخرین پست او مربوط به ژوئیه ۲۰۲۳ بود – در شبکه ایکس (X) پستی منتشر کرد تا مدل Spark را به عنوان یک «مدل قوی عامل‌محور و کدنویسی با قیمتی بسیار پایین» تبلیغ کند. این جمله را دوباره بخوانید: مدیرعامل شرکتی که سالانه بسیار بیشتر از ۱۰۰ میلیارد دلار برای زیرساخت‌های هوش مصنوعی هزینه می‌کند و از سوی وال‌استریت به شدت تحت فشار است تا شواهدی از بازگشت سرمایه هوش مصنوعی ارائه دهد، سکوت سه‌ساله خود در شبکه‌های اجتماعی را شکست تا ارزان بودن محصولش را تبلیغ کند.

متا همچنین مدل تولید تصویر Muse را روز سه‌شنبه عرضه کرد، شرکت SpaceXAI مدل جدید Grok را منتشر کرد و خانواده GPT-5.6 شرکت OpenAI همگی در یک بازه زمانی ۴۸ ساعته وارد بازار شدند.

معادلات تغییری نکرده‌اند

اعتراف آرورا جدیدترین زنگ خطر است؛ از افتضاح «توکن‌مکسینگ» و قبض ۵۰۰ میلیون دلاری و اسرارآمیز مدل Claude گرفته تا اقدام شرکت اوبر (Uber) در محدود کردن هزینه‌های کدنویسی هوش مصنوعی (پس از آنکه بودجه عامل‌محور سال ۲۰۲۶ خود را تنها در چهار ماه سوزاند) و گزارش‌های بانک UBS که نشان می‌دهد هزینه‌های توکن اکنون برای حدود ۶۰ درصد از مشتریان سازمانی به یک دغدغه جدی تبدیل شده است. از جمله شرکتی که پس از دریافت اولین فاکتور هوش مصنوعی خود، با پاسخ صریح مدیریت مواجه شد: «ما پولی برای این کار نداریم.»

و ما تنها کسانی نیستیم که نگران عاقبت این ماجرا هستیم... همان‌طور که جی‌پی مورگان یک ماه پیش اشاره کرد: کاهش قیمت‌ها لزوماً مشکل مشتری را حل نمی‌کند، اما قطعاً فروشنده را نابود می‌کند. تحقیقات مؤسسه گارتنر نشان می‌دهد که حتی کاهش ۹۰ درصدی هزینه‌های استنتاج ممکن است قبوض هوش مصنوعی سازمان‌ها را کاهش ندهد، زیرا مصرف عامل‌محور سریع‌تر از افت قیمت‌ها رشد می‌کند و ارائه‌دهندگان، این صرفه‌جویی را به مشتری منتقل نمی‌کنند.

در همین حال، تورستن اسلوک، اقتصاددان ارشد آپولو، روی دیگر این سکه را به تصویر کشیده است: اگر قیمت توکن‌ها به سمت صفر میل کند، حتی در دنیایی که تقاضا برای پردازش پیوسته در حال افزایش است، درآمد کافی برای حمایت از توسعه غول‌های ابری وجود نخواهد داشت. عدد ۹۰ درصدی که آرورا مطرح کرده، رقم بقای مشتری است؛ اما همزمان می‌تواند رقم انقراض فروشنده نیز باشد.

در همین حال، روند توسعه و ساخت‌وساز منتظر یافتن پاسخ این سوال نمانده است. آمازون در این هفته برای تأمین مالی زیرساخت‌های هوش مصنوعی ۲۵ میلیارد دلار بدهی جذب کرد؛ آن هم یک ماه پس از فروش ۲۵ میلیارد دلاری اوراق قرضه اسپیس‌ایکس. دقیقاً همین امروز صبح نیز شرکت اس‌کی هاینیکس (SK Hynix) بزرگ‌ترین عرضه اولیه تاریخ یک شرکت خارجی در ایالات متحده را رقم زد و با جذب ۲۶.۵ میلیارد دلار سرمایه، رسیدهای سپرده‌گذاری آن با ۱۴ درصد رشد نسبت به قیمت عرضه بازگشایی شد.

الگو نمی‌توانست از این شفاف‌تر باشد: شرکت‌هایی که در حال فروش «بیل و کلنگ» (تجهیزات زیرساختی) هستند، با جذب سرمایه‌های بی‌سابقه و ارزش‌گذاری‌های رکوردشکن روبه‌رو شده‌اند، در حالی که دقیقاً در همان بازار به شرکت‌های فروشنده «توکن»، گفته می‌شود که باید قیمت‌هایشان را ۹۰ درصد کاهش دهند.

همه این‌ها در مقطع حساسی برای دو شرکتی رخ می‌دهد که جنگ قیمت‌ها واقعاً بر سر آن‌هاست. شرکت OpenAI قبلاً عرضه اولیه عمومی (IPO) خود را به سال ۲۰۲۷ موکول کرده است. شرکت آنتروپیک نیز با درآمد تکرارشونده سالانه خیره‌کننده ۴۷ میلیارد دلاری خود – رقمی که وقتی پیش از تشکیل پرونده IPO به رخ کشیده شد، با کمی شک و تردید با آن برخورد کردیم – اکنون در دنیایی که مشتریان قبض‌های خود را دقیق می‌خوانند و رقبایی مانند متا با قیمت ۱.۲۵ دلار به ازای هر میلیون توکن وارد میدان شده‌اند، با اولین چالش‌های واقعی خود مواجه است.