آیا نفت وارد یک ابرچرخه صعودی شده است؟

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، 

بازار جهانی نفت هفته‌ای پرتنش و کم‌سابقه را پشت سر گذاشت؛ هفته‌ای که در آن تشدید درگیری‌های نظامی میان آمریکا و ایران، نگرانی درباره امنیت مسیرهای اصلی انتقال انرژی و کاهش عرضه، قیمت نفت را به بالاترین سطح خود از اواسط ژوئن رساند.

در پایان معاملات روز جمعه، نفت برنت با رشد ۴.۶ درصدی در سطح ۸۸.۱۰ دلار و نفت خام وست‌تگزاس اینترمدیت (WTI) با افزایش ۴.۵ درصدی در قیمت ۸۲.۴۹ دلار به کار خود پایان دادند. در مجموع نیز هر دو شاخص طی هفته حدود ۱۶ درصد رشد کردند؛ بهترین عملکرد هفتگی برنت از ماه آوریل و بهترین عملکرد نفت آمریکا از هفته‌های ابتدایی آغاز جنگ محسوب می‌شود.

مهم‌ترین محرک این جهش قیمتی، تشدید رویارویی نظامی میان آمریکا و ایران بود. حملات متقابل دو کشور در روزهای اخیر ابعاد گسترده‌تری به خود گرفت؛ آمریکا برخی پل‌ها، زیرساخت‌های بندری و یک فرودگاه در ایران را هدف قرار داد و اعلام کرد یک برج دیده‌بانی دریایی در نزدیکی تنگه هرمز را که به گفته واشنگتن برای رصد و هدف‌گیری کشتی‌های تجاری استفاده می‌شد، منهدم کرده است.

در مقابل، ایران نیز حملاتی را علیه تأسیسات آمریکا در منطقه انجام داد که از جمله آن می‌توان به نخستین حمله مستقیم به پایگاه‌های آمریکایی در سوریه اشاره کرد. همچنین تهران تأسیسات برق و آب‌شیرین‌کن در کویت را هدف قرار داد و اعلام کرد در صورت ادامه حملات آمریکا، پاسخ‌های شدیدتری در راه خواهد بود.

این تحولات باعث شد نگرانی‌ها درباره امنیت یکی از مهم‌ترین شریان‌های انرژی جهان یعنی تنگه هرمز به اوج برسد. پیش از آغاز درگیری‌ها، حدود ۲۰ درصد از نفت و گاز جهان از این آبراه عبور می‌کرد، اما اکنون جریان عبور نفتکش‌ها به‌شدت کاهش یافته است. داده‌های شرکت ردیابی کشتی «کپلر» نشان می‌دهد تعداد عبورهای تأییدشده از تنگه هرمز به تنها هشت مورد در روز رسیده که پایین‌ترین سطح در سه هفته اخیر است و بیشتر این نفتکش‌ها نیز از مسیرهای پرخطر نزدیک به آب‌های ایران عبور کرده‌اند.

همزمان، ایران تهدید کرده است در صورت حمله آمریکا به زیرساخت‌های برق این کشور، از حوثی‌های یمن خواهد خواست مسیر دریای سرخ را نیز مسدود کنند. تحقق چنین سناریویی می‌تواند بخش قابل توجهی از تجارت جهانی نفت را با اختلال مواجه کند، زیرا بسیاری از صادرکنندگان منطقه پس از کاهش امنیت تنگه هرمز، صادرات خود را به مسیر دریای سرخ منتقل کرده‌اند.

در همین راستا، عربستان سعودی از ابتدای جنگ بیش از ۷۰ درصد صادرات روزانه نفت خود را از طریق خط لوله شرق به غرب و بندر «ینبع» در دریای سرخ انجام داده است. صادرات نفت از این بندر طی هفته‌های اخیر به حدود چهار میلیون بشکه در روز رسیده؛ رقمی که در مدت مشابه سال گذشته کمتر از یک میلیون بشکه بود. با این حال، بسته شدن احتمالی مسیر دریای سرخ نیز این راهکار جایگزین را با خطر جدی مواجه می‌کند.

افزون بر این، آمریکا محاصره دریایی کشتی‌های ورودی و خروجی بنادر ایران را از سر گرفته است؛ اقدامی که نگرانی‌ها درباره کاهش بیشتر عرضه نفت را افزایش داده و هزینه حمل‌ونقل و بیمه نفتکش‌ها را بالا برده است.

در واکنش به این شرایط، عراق و سوریه از برنامه مشترک برای بازسازی خط لوله انتقال نفت میان دو کشور خبر دادند؛ پروژه‌ای که می‌تواند امکان صادرات روزانه دو میلیون بشکه نفت را بدون نیاز به عبور از تنگه هرمز فراهم کند. وزارت خارجه آمریکا نیز از مشارکت یک کنسرسیوم بین‌المللی به رهبری واشنگتن برای اجرای این پروژه استقبال کرده است. همزمان گزارش‌هایی منتشر شد که نشان می‌دهد شرکت آمریکایی شورون در آستانه امضای تفاهم‌نامه‌هایی با دولت عراق برای توسعه میادین نفتی «غرب القرنه ۲» و «ناصریه» قرار دارد.

در بعد نظامی نیز نشانه‌هایی از احتمال گسترش دامنه جنگ مشاهده شد. گزارش رسانه‌ها حاکی از آن است که دولت آمریکا ده‌ها هواپیمای سوخت‌رسان دیگر به اسرائیل اعزام کرده و گزینه‌هایی از جمله عملیات زمینی برای تصرف برخی جزایر ایران در نزدیکی تنگه هرمز را بررسی می‌کند. این اخبار، نگرانی سرمایه‌گذاران نسبت به تداوم بحران را تشدید کرده است.

در کنار تحولات ژئوپلیتیک، عوامل بنیادین بازار نیز از رشد قیمت نفت حمایت کردند. اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA) اعلام کرد ذخایر نفت خام این کشور در هفته منتهی به ۱۰ ژوئیه ۱.۷ میلیون بشکه کاهش یافته و به ۴۰۹.۷ میلیون بشکه رسیده است. همچنین ذخایر بنزین آمریکا نیز ۱.۵ میلیون بشکه افت کرده که نشان‌دهنده تقاضای نسبتاً قوی و محدودتر شدن عرضه در بزرگ‌ترین اقتصاد جهان است. پیش‌تر نیز مؤسسه نفت آمریکا (API) از کاهش حدود ۵۶۴ هزار بشکه‌ای ذخایر نفت خام خبر داده بود.

تحلیلگران معتقدند ادامه درگیری‌ها می‌تواند قیمت نفت را باز هم افزایش دهد. اندرو لیپو، رئیس مؤسسه Lipow Oil Associates، هشدار داده است که اگر نفتکش‌های بیشتری هدف حمله قرار گیرند، مالکان کشتی‌ها از ورود به خلیج فارس خودداری خواهند کرد؛ موضوعی که عرضه جهانی نفت را بیش از پیش محدود خواهد ساخت.

با این حال، برخی کارشناسان معتقدند بازار اکنون در نقطه حساسی قرار گرفته است. به گفته دیوید موریسون، تحلیلگر ارشد بازار، نفت برنت حدود نیمی از افت قیمتی خود از اواسط ماه مه تاکنون را جبران کرده و اکنون این پرسش مطرح است که آیا بازار در حال آماده شدن برای موج صعودی جدید است یا اینکه پس از این جهش، دوباره وارد مسیر اصلاح خواهد شد. از نگاه او، شاخص تکنیکال MACD دیگر وضعیت اشباع فروش را نشان نمی‌دهد و در محدوده خنثی قرار گرفته است؛ بنابراین جهت حرکت بعدی قیمت بیش از هر چیز به تحولات سیاسی بستگی خواهد داشت.

در همین حال، نگاه فعالان بازار به تحولات دیپلماتیک نیز معطوف شده است. سرمایه‌گذاران امیدوارند آمریکا و ایران بتوانند راهی برای بازگشت به مذاکرات پیدا کنند، اما تا زمانی که تبادل حملات ادامه داشته باشد، ریسک‌های ژئوپلیتیک همچنان از قیمت نفت حمایت خواهد کرد.

در مجموع، بازار جهانی نفت در شرایطی قرار گرفته که بیش از هر زمان دیگری به تحولات سیاسی و امنیتی وابسته است. تهدید تنگه هرمز و دریای سرخ، کاهش تردد نفتکش‌ها، افت ذخایر نفت آمریکا و نگرانی از اختلال در عرضه جهانی، مجموعه عواملی هستند که چشم‌انداز صعودی قیمت‌ها را تقویت کرده‌اند. با این حال، آینده بازار همچنان به سرنوشت درگیری‌های خاورمیانه و احتمال ازسرگیری مذاکرات میان تهران و واشنگتن گره خورده است؛ موضوعی که می‌تواند مسیر قیمت نفت در هفته‌های آینده را تعیین کند.