به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز بازار پلاتین (XPT/USD) در میانه جولای ۲۰۲۶ پس از تجربه یکی از پرنوسان‌ترین دوره‌های چند سال اخیر، وارد مرحله‌ای از تعادل نسبی شده است. این فلز گران‌بها که در ماه‌های پایانی سال ۲۰۲۵ و ابتدای ۲۰۲۶ رشد کم‌سابقه‌ای را تجربه کرده و در برخی گزارش‌ها حتی به محدوده ۲,۰۰۰ تا ۲,۹۰۰ دلار نیز رسیده بود، اکنون در بازه ۱,۶۰۰ تا ۱,۶۵۰ دلار به ازای هر اونس معامله می‌شود. اصلاح سنگین پس از آن جهش، بخشی از فشارهای سفته‌بازانه را تخلیه کرده و بازار را وارد فاز تثبیت کرده است؛ اما در پس این آرامش نسبی، همچنان مجموعه‌ای از عوامل بنیادی قدرتمند در حال شکل دادن به چشم‌انداز بلندمدت این فلز هستند.
در شرایطی که طلا همچنان عملکردی به‌مراتب قدرتمندتر نسبت به سایر فلزات گران‌بها از خود نشان داده و نسبت تاریخی طلا به پلاتین به محدوده‌های بسیار بالای حدود ۲.۵ برابر رسیده است، بسیاری از تحلیلگران معتقدند پلاتین از منظر ارزش‌گذاری تاریخی همچنان پایین‌تر از ارزش ذاتی خود معامله می‌شود. همین موضوع باعث شده نگاه سرمایه‌گذاران بلندمدت بار دیگر به این بازار معطوف شود؛ بازاری که اگرچه در کوتاه‌مدت تحت فشار سیاست‌های پولی و جریان سرمایه قرار دارد، اما از منظر عرضه و تقاضا همچنان با کمبود ساختاری روبه‌رو است.
کمبود عرضه همچنان ستون اصلی چشم‌انداز صعودی پلاتین باقی مانده است
مهم‌ترین عامل بنیادی بازار پلاتین همچنان کسری عرضه جهانی است. برآوردهای شورای جهانی سرمایه‌گذاری پلاتین (WPIC) نشان می‌دهد بازار این فلز در سال ۲۰۲۶ برای چهارمین سال متوالی با کسری عرضه مواجه خواهد بود. این نهاد اخیراً برآورد کسری بازار را به حدود ۲۹۷ هزار اونس افزایش داده که نسبت به برآوردهای قبلی رقم بالاتری محسوب می‌شود. این وضعیت پس از ثبت رکورد کسری عرضه در سال ۲۰۲۵، اهمیت بیشتری پیدا کرده و نشان می‌دهد عدم تعادل میان عرضه و تقاضا همچنان پابرجاست.
اگرچه سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶ به دلیل افزایش تولید معادن آفریقای جنوبی، مازاد موقتی حدود ۲۶۸ هزار اونس را به ثبت رساند، اما این شرایط بیشتر ناشی از بازگشت تولید پس از اختلالات قبلی بود و انتظار می‌رود در ادامه سال، بازار دوباره به سمت کسری حرکت کند. در واقع این مازاد اولیه نتوانسته تصویر کلی بازار را تغییر دهد و همچنان روند سالانه به نفع محدودیت عرضه باقی مانده است.
بر اساس برآوردهای موجود، عرضه جهانی پلاتین در سال ۲۰۲۶ تنها حدود ۲ درصد افزایش خواهد یافت و به نزدیک ۷.۳۷۷ میلیون اونس می‌رسد. بخش عمده این رشد نیز نه از محل استخراج معادن، بلکه از افزایش حدود ۹ درصدی بازیافت حاصل می‌شود؛ زیرا رشد قیمت‌ها انگیزه بیشتری برای بازیافت کاتالیست خودروها و ضایعات جواهرات ایجاد کرده است. در مقابل، تولید معادن تقریباً بدون تغییر باقی مانده و همچنان به ظرفیت کشورهای اصلی تولیدکننده وابسته است.
تمرکز عرضه و رشد تقاضای صنعتی، تعادل بازار را شکننده‌تر کرده است
وابستگی شدید تولید جهانی به آفریقای جنوبی که بیش از ۷۰ درصد عرضه معدنی جهان را در اختیار دارد، همچنان یکی از مهم‌ترین ریسک‌های بازار محسوب می‌شود. مشکلات مربوط به زیرساخت‌های برق، محدودیت‌های عملیاتی، مسائل کارگری و همچنین ریسک‌های ژئوپلیتیکی می‌توانند هر لحظه عرضه جهانی را با اختلال مواجه کنند. علاوه بر آفریقای جنوبی، روسیه نیز سهم مهمی در بازار دارد و همین تمرکز جغرافیایی، ریسک پریمیوم عرضه را در قیمت‌ها حفظ کرده است.
در سمت تقاضا، اگرچه پیش‌بینی می‌شود مصرف کل در سال جاری حدود ۹ درصد کاهش یابد و به حدود ۷.۶۷۴ میلیون اونس برسد، اما بخش عمده این افت ناشی از خروج سرمایه از صندوق‌های سرمایه‌گذاری و کاهش تقاضای سرمایه‌گذاری نسبت به سال ۲۰۲۵ است؛ سالی که ورود سرمایه به ETFها نقش مهمی در رشد قیمت‌ها داشت.
در مقابل، تقاضای صنعتی روندی کاملاً متفاوت را دنبال می‌کند. مصرف صنعتی پلاتین با رشد حدود ۹ درصدی همراه شده و صنایعی مانند تولید شیشه، فناوری‌های مرتبط با هوش مصنوعی، تجهیزات پیشرفته صنعتی و پروژه‌های مرتبط با اقتصاد هیدروژن به موتورهای جدید تقاضا تبدیل شده‌اند. همچنین توسعه سوخت‌های پایدار هوانوردی (SAF) نیز از جمله حوزه‌هایی است که در سال‌های آینده می‌تواند مصرف پلاتین را افزایش دهد.
بخش خودروسازی همچنان بزرگ‌ترین مصرف‌کننده پلاتین باقی مانده و مصرفی بیش از ۲.۹ میلیون اونس را به خود اختصاص داده است. هرچند این بخش کاهش محدودی را تجربه می‌کند، اما ادامه استفاده از خودروهای هیبریدی، موتورهای دیزلی و استانداردهای سخت‌گیرانه آلایندگی همچنان از تقاضای این فلز حمایت می‌کند. بازار جواهرات نیز نسبت به سال گذشته شرایط ضعیف‌تری دارد، اما سهم آن در مقایسه با مصرف صنعتی و خودروسازی محدودتر است.
ذخایر جهانی در حال کاهش هستند و بازار به سمت کمبود عمیق‌تر حرکت می‌کند
یکی از مهم‌ترین نکات گزارش‌های بنیادی، کاهش مستمر موجودی‌های روی زمین است. برآوردهای WPIC نشان می‌دهد در صورت ادامه روند فعلی، ذخایر قابل دسترس پلاتین تا پایان سال ۲۰۲۶ به کمتر از سه ماه پوشش تقاضای جهانی کاهش خواهد یافت. این موضوع از منظر بنیادی اهمیت بسیار بالایی دارد، زیرا هرگونه اختلال در عرضه می‌تواند واکنش شدید قیمت‌ها را در پی داشته باشد.
در کنار این موضوع، سیگنال‌های بازار فیزیکی از جمله نرخ‌های اجاره (Lease Rates)، سطح موجودی انبارها و وضعیت معاملات نقدی نیز همچنان نشانه‌هایی از محدودیت عرضه را منعکس می‌کنند. به همین دلیل، بسیاری از تحلیلگران معتقدند اصلاح اخیر قیمت بیشتر تحت تأثیر عوامل کلان اقتصادی بوده تا تضعیف واقعی وضعیت بنیادی بازار.
البته نباید تأثیر سیاست‌های پولی را نادیده گرفت. نرخ‌های بهره بالاتر، تقویت دلار آمریکا و کاهش انتظارات برای کاهش سریع نرخ بهره توسط فدرال رزرو باعث شده‌اند دارایی‌های بدون سود مانند پلاتین در کوتاه‌مدت با فشار فروش مواجه شوند. همین عامل، همراه با کاهش ورود سرمایه به صندوق‌های سرمایه‌گذاری، مهم‌ترین مانع رشد سریع قیمت‌ها در ماه‌های اخیر بوده است.
نمودارها از پایان فشار فروش و آغاز فاز تثبیت حکایت دارند
از منظر تکنیکال، پلاتین پس از اصلاح سنگین از سقف‌های سال ۲۰۲۶ اکنون وارد محدوده‌ای شده که تعادل میان خریداران و فروشندگان در آن بیشتر دیده می‌شود. قیمت طی هفته‌های اخیر عمدتاً در محدوده ۱,۶۰۰ تا ۱,۷۰۰ دلار نوسان کرده و بازار تلاش کرده است حمایت‌های کلیدی خود را حفظ کند.
محدوده ۱,۵۸۰ تا ۱,۶۲۰ دلار مهم‌ترین ناحیه حمایتی کوتاه‌مدت محسوب می‌شود و تا زمانی که قیمت بالاتر از این منطقه باقی بماند، احتمال ادامه فاز تثبیت وجود خواهد داشت. در صورت از دست رفتن این محدوده، حمایت بعدی در ناحیه ۱,۵۰۰ تا ۱,۵۴۰ دلار قرار دارد و شکست این سطح می‌تواند تصویر تکنیکال بازار را به شکل محسوسی تضعیف کند.
در سمت مقابل، نخستین مقاومت مهم بازار در محدوده ۱,۶۵۰ تا ۱,۷۰۰ دلار قرار گرفته است. عبور پایدار از این مقاومت می‌تواند مسیر حرکت قیمت را به سمت محدوده‌های ۱,۷۶۰ دلار و سپس ۱,۹۰۰ دلار هموار کند و نشانه‌ای از پایان اصلاح میان‌مدت باشد.
اندیکاتورها هنوز سیگنال قطعی نداده‌اند اما فشار نزولی در حال کاهش است
میانگین‌های متحرک تصویری نسبتاً ترکیبی از روند بازار ارائه می‌کنند. میانگین‌های کوتاه‌مدت هنوز کاملاً صعودی نشده‌اند و در برخی بازه‌ها سیگنال خنثی یا نزولی ارائه می‌دهند، اما میانگین‌های بلندمدت، به‌ویژه میانگین ۲۰۰ روزه، همچنان از احتمال بازگشت روند صعودی در افق میان‌مدت حمایت می‌کنند.
شاخص قدرت نسبی (RSI) پس از خروج از محدوده‌های اشباع فروش اکنون در وضعیت خنثی تا متمایل به صعود قرار گرفته و هنوز نشانه‌ای از اشباع خرید مشاهده نمی‌شود. این موضوع فضای لازم برای رشد قیمت در صورت ورود تقاضای جدید را حفظ کرده است.
اندیکاتور MACD نیز کاهش تدریجی مومنتوم نزولی را نشان می‌دهد. اگرچه هنوز سیگنال قدرتمند صعودی صادر نشده، اما کاهش فشار فروش نسبت به هفته‌های گذشته می‌تواند مقدمه‌ای برای تغییر روند در صورت عبور قیمت از مقاومت‌های کلیدی باشد.
از منظر ساختار کلی نمودار، روند بلندمدت همچنان ماهیتی صعودی دارد و اصلاح اخیر بیشتر در قالب یک اصلاح میان‌مدت در دل روند بزرگ‌تر ارزیابی می‌شود. تشکیل الگوهای تثبیتی و تلاش بازار برای ساخت کف‌های بالاتر نیز با این سناریو همخوانی دارد، هرچند جهت نهایی حرکت همچنان تا حد زیادی به سیاست‌های پولی آمریکا، روند دلار و عملکرد بازار طلا وابسته خواهد بود.
جمع‌بندی؛ ارزش بنیادی قوی در برابر فشارهای کوتاه‌مدت اقتصاد کلان
بازار پلاتین در شرایطی قرار گرفته که عوامل بنیادی و تکنیکال در دو افق زمانی متفاوت عمل می‌کنند. از یک سو، کسری مستمر عرضه، کاهش ذخایر جهانی، رشد تقاضای صنعتی، توسعه اقتصاد هیدروژن و تمرکز جغرافیایی تولید، تصویری مثبت برای افق میان‌مدت و بلندمدت ترسیم می‌کنند. از سوی دیگر، نرخ‌های بهره بالا، قدرت دلار آمریکا و کاهش جریان سرمایه‌گذاری در صندوق‌های مبتنی بر پلاتین همچنان مانع شکل‌گیری یک روند صعودی پرشتاب در کوتاه‌مدت هستند.
در سناریوی صعودی، تثبیت قیمت بالاتر از مقاومت ۱,۷۰۰ دلار می‌تواند راه را برای حرکت به سمت محدوده ۱,۸۰۰ تا ۲,۱۰۰ دلار و حتی سطوح بالاتر هموار کند؛ به‌ویژه اگر کسری عرضه پیش‌بینی‌شده به‌طور کامل در بازار نمایان شود. در مقابل، تداوم سیاست‌های پولی انقباضی، ضعف تقاضای سرمایه‌گذاری یا کاهش فعالیت‌های صنعتی می‌تواند بار دیگر قیمت را به سمت حمایت ۱,۵۰۰ دلار سوق دهد.
در مجموع، پلاتین همچنان یکی از جذاب‌ترین فلزات گران‌بها از منظر ارزش‌گذاری تاریخی به شمار می‌رود. اگرچه مسیر کوتاه‌مدت آن همچنان تحت تأثیر متغیرهای اقتصاد کلان قرار دارد، اما تداوم کمبود عرضه و کاهش موجودی‌های جهانی، چشم‌انداز میان‌مدت این بازار را همچنان مثبت نگه داشته و احتمال بازگشت روند صعودی را در صورت بهبود شرایط کلان افزایش می‌دهد.
نظرات کاربران