به گزارش خبرنگار مهر، شفافیت در انتشار گزارش‌های سیاست پولی از طریق مهار انتظارات تورمی و ارتقای اعتبار بانک مرکزی، نقش کلیدی در ثبات اقتصاد کلان ایفا می‌کند.
شفافیت در سیاست‌گذاری پولی و انتشار منظم گزارش‌های تصمیم‌گیری بانک مرکزی، یکی از مدرن‌ترین و مؤثرترین ابزارهای مدیریت بازارهای مالی در دنیا به شمار می‌رود. در دهه‌های گذشته، بانک‌های مرکزی تمایل داشتند تصمیمات خود را در هاله‌ای از ابهام اتخاذ کنند؛ با این فرض که غافلگیری بازار می‌تواند اثربخشی سیاست‌ها را افزایش دهد. با این حال، تجربیات نوین اقتصادی نشان می‌دهد که عدم تقارن اطلاعاتی میان سیاست‌گذار و فعالان بخش خصوصی، تنها به افزایش نااطمینانی، رفتارهای تدافعی و تشدید نوسانات در بازارهای دارایی نظیر ارز، طلا و مسکن منجر می‌شود. زمانی که بانک مرکزی به صورت شفاف و در قالب گزارش‌های دوره‌ای، اهداف تورمی، دلایل تغییرات نرخ بهره و ارزیابی خود از متغیرهای کلان را منتشر می‌سازد، فعالان اقتصادی می‌توانند برنامه‌ریزی‌های مالی خود را با افق دید روشن‌تری تنظیم کنند. این فرآیند، ریسک تصمیم‌گیری در فضای مبهم را کاهش داده و سرمایه‌ها را به سمت بخش‌های مولد هدایت می‌کند.
وحید شقاقی شهری، اقتصاددان در تحلیل این سازوکار معتقد است: شفافیت پولی به معنای ایجاد یک زبان مشترک میان بانک مرکزی و آحاد جامعه است. وقتی سیاست‌گذار پولی سناریوهای خود را برای مهار نقدینگی و هدایت نرخ سود بین‌بانکی به طور شفاف اعلام می‌کند، اعتبار پولی افزایش می‌یابد. در این شرایط، بازارها پیش از اعمال واقعی سیاست، خود را با جهت‌گیری بانک مرکزی همراستا می‌کنند که این امر هزینه اجرای سیاست‌های انقباضی یا انبساطی را به شدت کاهش می‌دهد و از رفتارهای هیجانی در بازار جلوگیری می‌کند.
علاوه بر این، شفافیت سیستماتیک مانع از اعمال فشارهای سیاسی کوتاه‌مدت بر تصمیمات فنی بانک مرکزی می‌شود. وقتی گزارش‌ها به صورت دقیق و با متغیرهای مستند منتشر شوند، انحراف از اهداف پولی به سرعت توسط کارشناسان رصد شده و سیاست‌گذار ملزم به پاسخگویی در قبال هرگونه انحراف پولی خواهد بود.
نقش شفاف‌سازی متغیرهای پولی در مهار انتظارات و کنترل تورم
تأثیر مستقیم شفافیت بر کنترل تورم از مجرای مدیریت انتظارات تورمی عبور می‌کند. در اقتصادهای در حال توسعه و کشورهایی که با تورم‌های مزمن و ساختاری مواجه هستند، ذهنیت عمومی جامعه نسبت به سطح عمومی قیمت‌ها در آینده، محرک اصلی تورم فعلی است. در چنین شرایطی، اگر بانک مرکزی گزارش‌های دقیقی از حجم خلق پول، روند رشد نقدینگی و جزئیات ترازنامه خود ارائه ندهد، شایعات و سیگنال‌های غیراقتصادی در بازار آزاد ارز، جهت انتظارات را تعیین می‌کنند.
انتشار منظم گزارش‌های سیاست پولی مانع از شکل‌گیری این مارپیچ انتظاراتی می‌شود. وقتی فعالان بازار بدانند که بانک مرکزی به صورت فعالانه در حال رصد ترازنامه بانک‌ها و مدیریت پایه پولی از طریق ابزارهایی نظیر عملیات بازار باز است، محاسبات خود را برای قیمت‌گذاری کالاها و خدمات بر مبنای واقعیت‌های پولی تنظیم می‌کنند، نه بر اساس هراس از جهش‌های احتمالی در آینده.
از سوی دیگر، شفافیت پولی رابطه مستقیمی با کنترل انضباط مالی در شبکه بانکی دارد. انتشار شفاف داده‌های مربوط به اضافه برداشت بانک‌ها از بانک مرکزی و نرخ‌های سود در بازار بین‌بانکی، مانع از پنهان‌کاری مؤسسات مالی ناسالم می‌شود. این نظارت عمومی و رسانه‌ای، بانک‌های ناتراز را تحت فشار قرار می‌دهد تا رفتارهای پرریسک خود را در خلق پول بی‌ضابطه اصلاح کنند. در نتیجه، یکی از اصلی‌ترین موتورهای محرک تورم یعنی رشد غیرسازنده نقدینگی مهار می‌شود. لنگر کردن انتظارات تورمی از طریق ابزار شفافیت، به سیاست‌گذار پولی این امکان را می‌دهد که با کمترین میزان انقباض اعتباری و بدون آسیب زدن به بخش تولید، روند صعودی قیمت‌ها را متوقف کرده و نرخ تورم را به سمت هسته پایدار و هدف‌گذاری‌شده هدایت کند؛ امری که پایداری مالی بلندمدت را تضمین می‌سازد.
نظرات کاربران