رشد ظاهری پرداخت الکترونیک؛ تعداد تراکنش‌ها در تیر کم شد

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بررسی عملکرد شبکه پرداخت الکترونیکی کشور در تیرماه ۱۴۰۵ نشان می‌دهد تعداد تراکنش‌ها نسبت به ماه قبل ۳.۶۵ درصد کاهش یافته است. در همین بازه، ارزش ریالی تراکنش‌ها فقط ۱.۱۸ درصد رشد کرد؛ رقمی که در قیاس با نرخ تورم عملا رشد واقعی محسوب نمی‌شود. عملکرد درآمدی چند شرکت ارائه‌دهنده خدمات پرداخت (PSP) نیز در این ماه ثابت یا نزولی بود.

این آمار برای کسی که هر روز با کارت بانکی خرید می‌کند اهمیت مستقیم دارد. وقتی تعداد تراکنش‌ها کم می‌شود اما ارزش ریالی آن‌ها بالا می‌رود، یعنی مردم دفعات کم‌تری خرید می‌کنند ولی برای هر خرید پول بیش‌تری می‌پردازند. این الگو بیش‌تر ردپای گرانی را نشان می‌دهد تا رونق اقتصادی، و می‌تواند نشانه افت قدرت خرید خانوارها باشد.

کاهش ۳.۶۵ درصدی تعداد تراکنش‌ها در ۱ ماه عدد کوچکی نیست. شبکه پرداخت کشور روزانه ده‌ها میلیون تراکنش را پردازش می‌کند و افت چند درصدی در این مقیاس، معادل ریزش میلیون‌ها تراکنش در طول ۱ ماه است. این افت می‌تواند از کاهش دفعات خرید مردم، جابه‌جایی بخشی از مبادلات به روش‌های غیربانکی یا افت قدرت خرید عمومی سرچشمه بگیرد.

شکاف میان رشد ریالی و رشد واقعی

رشد ۱.۱۸ درصدی ارزش تراکنش‌ها در نگاه اول مثبت به نظر می‌رسد، اما باید آن را کنار نرخ تورم ماهانه گذاشت. وقتی رشد ارزش تراکنش‌ها از رشد قیمت‌ها عقب بماند، در عمل بازار پرداخت الکترونیکی کوچک‌تر شده است، هرچند رقم‌های ریالی آن بزرگ‌تر به نظر برسند. این وضعیت را می‌توان رشد اسمی بدون رشد واقعی توصیف کرد.

این روند مستقیما به کسب‌وکارهای پرداخت هم رسیده است. عملکرد درآمدی چند شرکت PSP در تیرماه یا ثابت مانده یا کاهش یافته، که برای صنعتی مبتنی‌بر تعداد تراکنش و کارمزد آن اهمیت زیادی دارد. کم‌تر شدن تعداد تراکنش‌ها یعنی کارمزد کم‌تر برای این شرکت‌ها، حتی اگر رقم ریالی هر تراکنش بزرگ‌تر شده باشد.

اثر بر استارتاپ‌های فین‌تک

برای استارتاپ‌های فعال در حوزه فناوری مالی، این آمار زنگ هشداری برای برنامه‌ریزی درآمدی است. مدل درآمدی بیش‌تر این شرکت‌ها بر پایه کارمزد هر تراکنش بنا شده، نه رشد مبلغ آن. اگر روند کاهش تعداد تراکنش‌ها در ماه‌های آینده هم ادامه پیدا کند، فشار بر حاشیه سود این کسب‌وکارها بیش‌تر می‌شود.

شبکه پرداخت الکترونیکی کشور در سال‌های اخیر معمولا با رشد پیوسته تعداد و ارزش تراکنش‌ها همراه بوده است. کاهش هم‌زمان تعداد تراکنش‌ها در تیرماه ۱۴۰۵، یکی از معدود مواردی است که این روند صعودی متوقف شده است. داده‌های ماه‌های آینده مشخص می‌کند این افت موقتی بوده یا آغاز یک روند تازه در رفتار خرید مردم است.