تراشه‌ای شبیه مغز انسان؛ تشخیص اختلال قلبی با ۹۸ درصد دقت

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، گروهی از پژوهشگران در گزارشی که روز پنجشنبه ۱۳ اوت ۲۰۲۶ (۲۲ مرداد ۱۴۰۵) منتشر شد، از ساخت تراشه‌ای تازه خبر دادند که برخلاف پردازنده‌های هوش مصنوعی متداول، به‌طور پیوسته همه داده‌های ورودی را بررسی نمی‌کند. این تراشه فقط زمانی وارد عمل می‌شود که یک الگوی غیرعادی در داده‌ها ظاهر شود؛ رویکردی که مستقیماً از نحوه کار مغز انسان الهام گرفته شده است. در آزمایش‌های اولیه، این فناوری توانست اختلالات ریتم قلب را با ۹۸ درصد دقت شناسایی کند، آن هم با نزدیک به ۱۰ هزار برابر محاسبات کمتر نسبت به یک مدل هوش مصنوعی معمولی.

این کاهش شدید محاسبات یعنی دستگاه‌هایی مثل ساعت‌های هوشمند و مانیتورهای قلبی قابل‌حمل می‌توانند چنین تحلیلی را مستقیم روی خود دستگاه انجام دهند، بدون نیاز به ارسال داده به سرورهای ابری. برای کاربر عادی این تفاوت یعنی باتری بادوام‌تر، پاسخ سریع‌تر در لحظه بروز مشکل و حریم خصوصی بیشتر برای اطلاعات سلامتی. اهمیت این خبر برای صنعت فناوری از آنجا می‌آید که هزینه بالای محاسبات، یکی از اصلی‌ترین موانع گسترش هوش مصنوعی در دستگاه‌های کوچک و کم‌مصرف بوده است.

چرا تراشه از مغز الگو گرفته؟

مغز انسان برخلاف کامپیوترهای امروزی، انرژی را فقط صرف نورون‌هایی می‌کند که واقعاً فعال می‌شوند. طراحان این تراشه همین منطق را در سخت‌افزار پیاده کرده‌اند؛ روشی که در ادبیات فنی «محاسبات رویدادمحور» نامیده می‌شود، یعنی واکنش‌نشان‌دادن تراشه فقط به تغییرات معنادار داده، نه پردازش پیوسته هر بخش از اطلاعات. در مقابل، مدل‌های رایج هوش مصنوعی برای تحلیل هر لحظه از داده باید کل شبکه محاسباتی خود را فعال کنند، حتی اگر هیچ اتفاق خاصی رخ نداده باشد.

کاربرد در تشخیص اختلال قلبی

پژوهشگران این تراشه را روی داده‌های ثبت‌شده از ریتم قلب آزمایش کردند تا توانایی آن در شناسایی آریتمی -یعنی هرگونه نظم نامنظم در ضربان قلب- را بسنجند. نتیجه، دقت ۹۸ درصدی در تشخیص بود؛ عددی قابل‌مقایسه با مانیتورهای پوشیدنی فعلی، اما با مصرف انرژی به‌مراتب کمتر. این ویژگی می‌تواند مسیر را برای دستگاه‌های پزشکی کوچک‌تر و ارزان‌تر با عمر باتری چندماهه هموار کند.

با این حال، این فناوری هنوز در مرحله آزمایشگاهی قرار دارد و تا تولید انبوه و تأیید نهادهای نظارتی سلامت فاصله دارد. کارشناسان صنعت نیمه‌رسانا این رویکرد را بخشی از روند بزرگ‌تری می‌دانند که به آن «محاسبات الهام‌گرفته از مغز» یا نورومورفیک گفته می‌شود؛ حوزه‌ای که چند سال است شرکت‌های بزرگ فناوری روی آن سرمایه‌گذاری می‌کنند. در صورت تجاری‌شدن، این نوع تراشه‌ها می‌توانند به‌مرور در طیف وسیع‌تری از حسگرهای هوشمند، از جمله تجهیزات پایش سلامت خانگی، به کار گرفته شوند.