به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، پژوهشی تازه در حوزه تأمین مالی پروژه‌های شهری، عوارض ارزش‌افزوده زمین را به‌عنوان یک منبع درآمدی ناشناخته برای تکمیل شبکه متروی تهران معرفی کرده است. طبق این بررسی، ساخت خطوط جدید مترو، به‌ویژه ۴ خط در دست برنامه‌ریزی، ارزش املاک مجاور ایستگاه‌ها را افزایش می‌دهد. همین افزایش ارزش، مبنای پیشنهاد اخذ عوارض از مالکان این املاک قرار گرفته است.
اگر این طرح اجرایی شود، صاحبان ملک در محدوده ایستگاه‌های جدید مترو با هزینه‌ای تازه روبه‌رو خواهند شد. در مقابل، دسترسی بهتر به حمل‌ونقل عمومی معمولاً قیمت فروش و اجاره ملک را در بلندمدت بالا می‌برد. به بیان دیگر، این طرح هزینه امروز را به منفعت احتمالی فردا پیوند می‌زند.
چگونه این مدل کار می‌کند
در الگویی که در چند کشور برای ساخت زیرساخت شهری اجرا شده، بخشی از افزایش ارزش زمین ناشی از احداث مترو، به‌صورت عوارض از مالک یا توسعه‌دهنده دریافت می‌شود. این عوارض می‌تواند یک‌جا یا در چند قسط پرداخت شود. هدف اصلی، تأمین بخشی از هزینه ساخت بدون افزایش فشار بر بودجه عمومی شهرداری است.
شبکه متروی تهران سال‌هاست با کمبود منابع مالی برای تکمیل خطوط باقی‌مانده روبه‌رو است. بخش بزرگی از هزینه ساخت خطوط جدید تاکنون از محل بودجه عمومی و وام تأمین شده که رشد آن محدود بوده است. عوارض ارزش‌افزوده زمین می‌تواند بخشی از این کسری را جبران کند، بدون آنکه هزینه مستقیمی بر شهروندانی که نزدیک این خطوط زندگی نمی‌کنند تحمیل شود.
برای خریداران و مالکان ملک، این طرح می‌تواند رابطه میان قیمت مسکن و فاصله تا ایستگاه مترو را پررنگ‌تر کند. در بسیاری از شهرهای بزرگ جهان، نزدیکی به ایستگاه مترو یکی از عوامل مهم قیمت‌گذاری ملک است. با اجرای این عوارض در تهران، محاسبه هزینه و منفعت خرید ملک نزدیک خطوط جدید پیچیده‌تر از قبل خواهد شد.
چالش‌های اجرای طرح
این طرح هنوز در مرحله بررسی است و جزئیات نهایی آن، از جمله نرخ عوارض، محدوده جغرافیایی شمول و زمان اجرا، اعلام نشده است. تجربه کشورهای دیگر نشان می‌دهد اجرای موفق این مدل نیازمند قواعد شفاف برای محاسبه میزان افزایش ارزش زمین است. نبود چنین چارچوبی می‌تواند به اختلاف میان شهرداری و مالکان ملک دامن بزند.
شبکه متروی تهران در حال حاضر بخشی از تقاضای روزانه جابه‌جایی پایتخت را پوشش می‌دهد، اما تکمیل خطوط جدید طی سال‌های گذشته بارها با تأخیر همراه بوده است. اگر الگوی تأمین مالی مبتنی بر عوارض زمین در تهران اجرایی شود، می‌تواند سرمشقی برای دیگر کلان‌شهرهای کشور نیز باشد.
نظرات کاربران