به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، تازه‌ترین آمار بانک مرکزی و گمرک نشان می‌دهد روند بازگشت ارز حاصل از صادرات غیرنفتی به چرخه رسمی اقتصاد در ۸ سال گذشته پیوسته کاهش یافته است. این سهم که در سال ۱۳۹۷ به ۸۳ درصد می‌رسید، در سال ۱۴۰۵ به ۵۲ درصد رسیده است. به بیان ساده، از هر ۱۰۰ دلار درآمد صادراتی کشور، تنها حدود ۵۲ دلار به شبکه بانکی و بازار رسمی ارز برمی‌گردد و بقیه مسیر دیگری را طی می‌کند.
این کاهش برای اقتصاد کشور اهمیت مستقیم دارد. ارز صادراتی یکی از منابع اصلی تأمین دلار برای واردات کالاهای اساسی و مواد اولیه صنایع است. هرچه سهم بازگشتی کمتر شود، عرضه رسمی ارز محدودتر می‌شود و بخشی از تقاضای واردات به سمت منابع دیگر، از جمله بازار آزاد، سوق پیدا می‌کند. این جابه‌جایی می‌تواند در میان‌مدت به نوسان نرخ ارز آزاد دامن بزند.
سهم پتروشیمی و فلزات از کسری ارزی
بخش قابل‌توجهی از صادرات غیرنفتی کشور به محصولات پتروشیمی و فلزات، به‌ویژه فولاد و مس، تعلق دارد. بر اساس همین آمار، نزدیک به نیمی از ارز حاصل از فروش این محصولات به چرخه رسمی بازنمی‌گردد. به عبارت دیگر، صادرکنندگان این دو حوزه بخش بزرگی از درآمد دلاری خود را در فضایی خارج از نظارت مستقیم بانک مرکزی نگه می‌دارند یا به شکل‌های دیگری در اقتصاد به کار می‌گیرند.
چرا صادرکنندگان ارز را برنمی‌گردانند؟
فاصله میان نرخ ارز رسمی و نرخ بازار آزاد یکی از دلایل اصلی این روند شناخته می‌شود. وقتی نرخ دلار در سامانه‌های رسمی پایین‌تر از بازار آزاد باشد، انگیزه اقتصادی برای بازگرداندن کامل ارز صادراتی کاهش می‌یابد. کارشناسان می‌گویند رفع این شکاف نرخی، بدون فشار صرف بر صادرکنندگان، می‌تواند سهم بازگشت ارز را بهبود دهد.
این روند برای مردم عادی هم بی‌اثر نیست. کاهش عرضه ارز رسمی می‌تواند دامنه نوسان نرخ دلار در بازار آزاد را افزایش دهد و از همین مسیر بر قیمت کالاهای وارداتی، طلا و حتی هزینه سفر خارجی اثر بگذارد. داده‌ها نشان می‌دهد این کسری ارزی، هرچند به‌تدریج، بخشی از فشارهای تورمی سال‌های اخیر را نیز توضیح می‌دهد.
روند هشت‌ساله بازگشت ارز صادراتی نشان می‌دهد این افت پیوسته بوده، نه ناگهانی. بر اساس این آمار، شکاف میان ارز حاصل از صادرات و ارز بازگشته به کشور در این سال‌ها به‌طور مداوم گسترده‌تر شده و اکنون به بیشترین سطح خود در این بازه زمانی رسیده است.
نظرات کاربران