به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، مصرف روزانه بنزین در کشور به ۱۳۵ میلیون لیتر رسیده است. این رقم، بالاترین سطح مصرف سوخت در سال‌های اخیر به شمار می‌رود و دولت را در برابر یک تصمیم حساس قرار داده است. کارشناسان می‌گویند بدون تغییر در سیاست تخصیص سوخت، کسری بودجه سوخت تشدید می‌شود. اثر این کسری به شکل افزایش هزینه حمل‌ونقل، دیر یا زود به سفره خانوار می‌رسد.
دولت اکنون در مراحل پایانی بررسی سه سناریوی احتمالی برای مدیریت این کمبود است. هر سه گزینه، تأثیر مستقیم بر جیب مصرف‌کننده دارد؛ تفاوت اصلی در این است که هزینه نهایی را چه کسی و به چه شکلی می‌پردازد.
سه گزینه روی میز دولت
سناریوی نخست، محدود کردن عرضه بنزین یارانه‌ای است. در این حالت، سهمیه فعلی خودروها کاهش می‌یابد و مصرف بیش از سقف تعیین‌شده، امکان‌پذیر نخواهد بود. این گزینه فشار فوری بر بودجه دولت را کم می‌کند، اما می‌تواند صف‌های جدید در پمپ‌بنزین‌ها و نارضایتی رانندگان را به‌دنبال داشته باشد.
سناریوی دوم، فروش مازاد مصرف با قیمت آزاد و بدون یارانه است. در این طرح، سهمیه پایه با نرخ فعلی باقی می‌ماند. اما هر لیتر بنزین اضافه بر سقف مصرف، به قیمت واقعی و بدون تخفیف دولتی عرضه می‌شود. این گزینه درآمد دولت را افزایش می‌دهد، اما هزینه واقعی برای رانندگان پرمصرف را چند برابر می‌کند.
سناریوی سوم، تغییر مبنای سهمیه‌بندی از خودرو به فرد است. در طرح فعلی، سهمیه به هر خودرو تعلق می‌گیرد؛ در طرح پیشنهادی، سهمیه به‌صورت شخصی و بر اساس کد ملی هر شهروند تعریف می‌شود. این تغییر می‌تواند عدالت در توزیع سوخت را افزایش دهد، اما اجرای آن نیازمند زیرساخت جدید ثبت و پایش مصرف است.
هزینه نهایی به کجا می‌رسد؟
اسماعیل ثاقب‌اصفهانی، رئیس سازمان بهینه‌سازی مصرف سوخت، در این باره مسئول اصلی سیاست‌گذاری تلقی می‌شود. بر اساس آمار رسمی اعلام‌شده در ۲۱ اوت (۳۰ مرداد)، فاصله میان تولید و مصرف بنزین در کشور همچنان رو به افزایش است. همین شکاف، محرک اصلی بررسی سناریوهای تازه به شمار می‌رود.
هر سه گزینه یک نقطه مشترک دارند: کاهش یارانه پنهان بنزین. کارشناسان اقتصادی معتقدند ادامه روند فعلی مصرف، بدون اصلاح قیمت‌گذاری، فشار تورمی بیشتری بر بودجه عمومی وارد می‌کند. برای خانوارها، این به معنای احتمال افزایش هزینه سفر، حمل‌ونقل کالا و در نهایت قیمت تمام‌شده بسیاری از اقلام مصرفی است.
بحران فاصله میان عرضه و تقاضای بنزین در ایران، پدیده تازه‌ای نیست. رشد شمار خودروها و فرسودگی ناوگان حمل‌ونقل عمومی از دلایل اصلی آن است. نبود جایگزین مناسب برای سوخت‌های فسیلی نیز این کسری را تشدید کرده است. سیاست چند دهه‌ای یارانه سوخت هم مصرف را از قیمت واقعی جدا نگه داشته است. تصمیم نهایی دولت درباره هر یک از سه سناریو، در هفته‌های آینده مشخص خواهد شد.
نظرات کاربران