رشد ۳۴ درصدی تجارت الکترونیک ایران؛ بازار بزرگ، خرید کم‌عمق

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، تجارت الکترونیک ایران طی ۱ سال گذشته ۳۴ درصد رشد کرده و ده‌ها میلیون کاربر تازه به فضای خرید آنلاین وارد شده‌اند. با این حال، مدیران پلتفرم‌های تجارت الکترونیک می‌گویند این رشد عددی، عمق واقعی بازار را نشان نمی‌دهد؛ کاربران بیشتر مرور می‌کنند تا خرید نهایی. این شکاف میان حضور گسترده و خرید واقعی، تصویر روشنی از رفتار مالی محتاطانه خانوارها در شرایط کنونی اقتصاد کشور به دست می‌دهد.

رشد ۳۴ درصدی در بازار آنلاین ایران، در مقایسه با رشد کند بسیاری از بخش‌های اقتصاد، عدد قابل‌توجهی است؛ این رقم نشان می‌دهد تعداد کاربران خرید آنلاین در کشور به سرعت افزایش یافته است. اما به گفته مدیران این حوزه، تعداد کاربر به‌تنهایی گردش مالی واقعی بازار را نشان نمی‌دهد. عبارتی که آن‌ها برای توصیف این وضعیت به کار می‌برند «عمق کم بازار» است؛ یعنی هر کاربر به‌طور میانگین خرید کم و کم‌تکراری دارد.

شکاف میان ورود و خرید

این شکاف دلایل متعددی دارد. کاهش قدرت خرید خانوارها در پی تورم مداوم، احتیاط در هزینه‌های غیرضروری و مقایسه قیمت میان چند پلتفرم پیش از خرید نهایی، از مهم‌ترین عامل‌هایی است که مدیران پلتفرم‌های تجارت الکترونیک به آن اشاره می‌کنند. نتیجه عملی برای مصرف‌کننده روشن است: بازار آنلاین بزرگ‌تر شده، اما لزوماً ارزان‌تر یا آسان‌تر برای تصمیم‌گیری نشده است.

فروش زیر فیلترینگ

در همین حال، فروشگاه‌های اینستاگرامی که سال‌هاست با محدودیت دسترسی به این پلتفرم فعالیت می‌کنند، به فروشی در حدود ۸۸ همت رسیده‌اند. همت در ادبیات اقتصادی ایران به معنای هزار میلیارد تومان است؛ این رقم بنابراین معادل حدود ۸۸ هزار میلیارد تومان گردش مالی است. این عدد نشان می‌دهد بخش قابل‌توجهی از تجارت آنلاین کشور، بیرون از پلتفرم‌های رسمی و در فضایی با محدودیت دسترسی جریان دارد.

برای مصرف‌کننده عادی، این آمار به معنای گسترش دامنه انتخاب است، اما نه‌لزوماً شفافیت بیشتر. بخشی از خرید و فروش آنلاین کشور در فروشگاه‌های اینستاگرامی و خارج از چارچوب پلتفرم‌های دارای نماد اعتماد الکترونیک انجام می‌شود؛ فضایی که معمولاً ضمانت بازگشت کالا و پیگیری رسمی شکایت در آن محدودتر است.

بازار تجارت الکترونیک ایران در سال‌های اخیر با وجود نوسان‌های اقتصادی به رشد خود ادامه داده است. کارشناسان این حوزه معتقدند تا زمانی که قدرت خرید خانوارها بهبود نیابد، افزایش تعداد کاربران به‌تنهایی نمی‌تواند به رشد متناسب گردش مالی واقعی بازار منجر شود.