آی‌بی‌ام یخچال کوانتومی مدولار رونمایی کرد؛ سردتر از فضای عمیق

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، آی‌بی‌ام روز پنجشنبه ۵ شهریور ۱۴۰۵ (۲۷ اوت ۲۰۲۶ (۵ شهریور ۱۴۰۵)) از یک یخچال کوانتومی مدولار جدید رونمایی کرد. این سامانه می‌تواند صدها تراشه کوانتومی را هم‌زمان تا دمای کمتر از ۱۵ میلی‌کلوین -تنها ۰.۰۱۵ درجه بالاتر از صفر مطلق- خنک کند.

این دما نزدیک به پایین‌ترین حد ممکن در طبیعت است و حدود ۱۸۰ برابر سردتر از فضای عمیق به شمار می‌رود؛ فضایی که دمای پس‌زمینه آن نزدیک به ۲.۷ درجه کلوین ثبت شده است. اهمیت این فناوری در زمان‌بندی آن نهفته است: شرکت‌های بزرگ فناوری در رقابتی فشرده برای ساخت رایانه‌های کوانتومی مقیاس‌پذیر هستند و کمبود سامانه‌های خنک‌کننده تا امروز یکی از مهم‌ترین موانع این مسیر بوده است. پیامد این پیشرفت برای عموم مردم نه امروز، بلکه در بلندمدت و روی امنیت رمزنگاری داده‌های مالی و بانکی احساس خواهد شد.

چرا رایانه‌های کوانتومی باید تا این حد سرد شوند؟

واحد پردازش رایانه‌های کوانتومی «کیوبیت» نام دارد و بر خلاف بیت‌های معمولی، به‌شدت نسبت به گرما و نویز الکترومغناطیسی حساس است. حتی گرمای ناچیز محیط می‌تواند اطلاعات ذخیره‌شده در کیوبیت را از بین ببرد؛ پدیده‌ای که به آن «واهمدوسی» گفته می‌شود. به همین دلیل توسعه‌دهندگان این فناوری از یخچال‌های رقیق‌سازی استفاده می‌کنند که دما را تا نزدیک صفر مطلق پایین می‌آورند.

تا پیش از این، هر یخچال کوانتومی تنها گنجایش خنک‌کردن یک یا چند تراشه را داشت. طراحی مدولار جدید آی‌بی‌ام این محدودیت را برطرف می‌کند؛ چند یخچال را می‌توان مانند قطعات لگو به هم متصل کرد تا ظرفیت خنک‌سازی برای صدها تراشه هم‌زمان فراهم شود. این ویژگی شرط لازم برای ساخت رایانه‌های کوانتومی با هزاران کیوبیت به شمار می‌رود.

پیامد برای امنیت مالی و رمزارزها

رایانه‌های کوانتومی به‌اندازه کافی قدرتمند، در تئوری می‌توانند بخشی از الگوریتم‌های رمزنگاری فعلی را که پایه امنیت تراکنش‌های بانکی، کیف‌پول‌های دیجیتال و ارزهای دیجیتال است دور بزنند. کارشناسان تأکید می‌کنند این سناریو هنوز دور از دسترس است و رایانه امروز آی‌بی‌ام برای چنین کاری کافی نیست. با این حال همین احتمال باعث شده نهادهای استاندارد جهانی از چند سال پیش روی رمزنگاری مقاوم در برابر کوانتوم کار کنند.

آی‌بی‌ام سال‌هاست نقشه راه عمومی برای ساخت رایانه کوانتومی بزرگ‌مقیاس و خطاپذیر منتشر کرده و این شرکت را در رقابت مستقیم با گوگل و چند شرکت فناوری دیگر قرار داده است. سرمایه‌گذاری در این حوزه به میلیاردها دلار می‌رسد؛ رقمی که نشان می‌دهد صنعت فناوری، رایانش کوانتومی را یکی از میدان‌های اصلی رقابت آینده می‌داند.