به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز و به نقل از فری مالزیا تودی، ۶ ماه از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران در اواخر فوریه ۲۰۲۶ می‌گذرد. این درگیری یکی از مهم‌ترین مسیرهای صادرات نفت خاورمیانه را عملاً مسدود کرده است. سازمان کشورهای صادرکننده نفت و متحدانش، موسوم به اوپک‌پلاس، در این مدت بخش بزرگی از قدرت خود در اثرگذاری بر قیمت جهانی نفت را از دست داده است.
بر اساس محاسبات رویترز از داده‌های آژانس بین‌المللی انرژی، سهم اوپک‌پلاس از تولید نفت جهان در ژوئیه به ۴۰ درصد رسید. این رقم پیش از آغاز درگیری بیش از ۴۸ درصد بود. افت سهم یک تولیدکننده بزرگ از بازار به این معناست که تصمیم‌های آن دیگر نمی‌تواند مانند گذشته قیمت بنزین و هزینه انرژی در جهان را تغییر دهد.
هسته اصلی اوپک‌پلاس، متشکل از ۷ تولیدکننده بزرگ از جمله عربستان سعودی و روسیه، در ژوئیه تنها ۲۵ درصد تولید نفت جهان را در اختیار داشت. حدود ۴ تا ۵ واحد درصد از این کاهش سهم، به خروج امارات متحده عربی از اوپک در ماه مه بازمی‌گردد. بخش اصلی این افت اما ناشی از بسته‌شدن عملی تنگه هرمز است؛ گذرگاهی که مسیر اصلی صدور نفت عربستان سعودی، عراق و کویت به شمار می‌رود. این بسته‌شدن، توان اوپک‌پلاس برای افزایش یا کاهش سریع عرضه نفت را از بین برده است.
افول یک قدرت دیرینه در بازار نفت
اوپک در سال ۱۹۶۰ تأسیس شد و چارچوب گسترده‌تر اوپک‌پلاس در سال ۲۰۱۶ با پیوستن روسیه و چند تولیدکننده دیگر شکل گرفت. هدف از این گسترش، مقابله با کاهش سهم اوپک از بازار جهانی نفت بود. سهم اوپک از تولید جهانی در بحران‌های نفتی دهه ۱۹۷۰ به حدود ۵۰ درصد رسید، اما با افزایش تولید دریای شمال، آلاسکا و سیبری، تا اواسط دهه ۱۹۸۰ به ۳۰ درصد کاهش یافت. اوپک به درخواست رویترز برای اظهارنظر پاسخ نداد؛ اوپک‌پلاس نیز می‌گوید تصمیم‌هایش برای ثبات بازار است، نه هدف‌گذاری روی قیمتی مشخص.
از مارس امسال، هسته اوپک‌پلاس ۶ بار افزایش تولید نفت را اعلام کرده است. با این حال، به دلیل بسته‌بودن تنگه هرمز، بیش‌تر این تصمیم‌ها عملاً روی کاغذ مانده و اثر محسوسی بر قیمت نفت نداشته است. تنها استثنا، دوره کوتاه آتش‌بس آمریکا و ایران در ژوئیه بود که امید به بازگشایی این تنگه را افزایش داد. این وضعیت با سال ۲۰۱۹ تفاوت آشکار دارد؛ زمانی که اوپک‌پلاس و دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، بر سر قیمت نفت اختلاف داشتند و تصمیم‌های این ائتلاف به‌دقت زیر نظر معامله‌گران بود. اکنون پرسش اصلی بازار دیگر میزان تولید انتخابی اوپک‌پلاس نیست، بلکه میزان نفتی است که می‌توان در میانه جنگ خاورمیانه واقعاً تولید و صادر کرد.
چین، بازیگر تازه تنظیم بازار نفت
یکی از مهم‌ترین عوامل قیمت نفت در سال جاری، افت شدید واردات نفت چین بوده است. از آغاز درگیری تاکنون، چین حدود ۴۰۰ میلیون بشکه نفت کم‌تر از مدت مشابه سال گذشته خریداری کرده است. این حجم به‌تنهایی نشان می‌دهد کاهش تقاضای یک کشور می‌تواند بخشی از کمبود عرضه ناشی از جنگ را جبران کند. دلایل این افت را ممنوعیت صادرات سوخت در چین، کاهش تولید پالایشگاه‌ها و گسترش استفاده از خودروهای برقی عنوان می‌کنند.
این روند نشان می‌دهد چین به‌تدریج در نقشی ظاهر شده که پیش‌تر تقریباً منحصر به اوپک‌پلاس، به‌عنوان تنظیم‌کننده اصلی بازار نفت جهان، بود. کاهش تقاضای چین در سال جاری سقفی بر رشد قیمت نفت گذاشته است؛ در حالی که خرید گسترده این کشور در سال گذشته، که ممکن است تا نیمی از کل رشد تقاضای جهانی نفت را تشکیل داده باشد، از قیمت‌ها حمایت کرده بود. جون گو، تحلیلگر شرکت اسپارتا کامودیتیز، در این باره گفت: «آنان به مرکز تقاضای متعادل‌کننده بازار تبدیل شده‌اند.»
نظرات کاربران