به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز و به نقل از بیزینس‌لاین، سازمان بورس و اوراق بهادار هند (سبی) در ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۶ (۱۹ شهریور ۱۴۰۵) راه‌اندازی موفق طرح آزمایشی «دمت ۲٫۰» را اعلام کرد. بر اساس این طرح، اوراق قرضه شرکتی برای نخستین‌بار در جهان به‌طور مستقیم روی یک شبکه دفتر کل توزیع‌شده صادر می‌شود. این فناوری، معروف به دی‌ال‌تی، رکورد مالکیت را به‌جای یک سرور مرکزی، میان چند نهاد مجاز و به‌طور هم‌زمان نگه می‌دارد.
این تغییر برای سرمایه‌گذار خرد چه معنایی دارد؟ سبی تأکید کرده ماهیت اوراق قرضه دست‌نخورده باقی می‌ماند. شماره شناسایی بین‌المللی اوراق، نرخ سود، سررسید، وثیقه و رتبه اعتباری همان چیزی است که پیش‌تر بود و ریسک نکول ناشر نیز از بین نمی‌رود. تنها زیرساخت ثبت مالکیت، انتقال و تسویه اوراق تغییر می‌کند، بدون نیاز به افتتاح حساب جدید یا احراز هویت دوباره.
چه رقمی تا کنون جابه‌جا شده است
تا کنون سه شرکت هندی از این مسیر تازه برای تأمین مالی استفاده کرده‌اند و در مجموع نزدیک به ۱٬۰۲۵ کرور روپیه، یعنی حدود ۱۲۳ میلیون دلار، از طریق اوراق توکنیزه‌شده جذب کرده‌اند. شرکت برق‌رسانی آرایسی نخستین ناشر بود و در ۷ سپتامبر ۲۰۲۶ (۱۶ شهریور ۱۴۰۵) معادل ۵۰۰ کرور روپیه (نزدیک به ۶۰ میلیون دلار) از ۱۸ سرمایه‌گذار جمع‌آوری کرد. شرکت ساختمانی و مهندسی ال‌اندتی نیز ۲ روز بعد همین رقم را از ۴ سرمایه‌گذار تأمین کرد و شرکت مالی آی‌آی‌اف‌ال در همان روز ۲۵ کرور روپیه (نزدیک به ۳ میلیون دلار) از یک سرمایه‌گذار دریافت کرد.
زیرساختی تازه، نه دارایی تازه
شبکه دفتر کل توزیع‌شده در این طرح یک شبکه باز نیست که هر کسی بتواند به آن وارد شود. مالکیت این شبکه در اختیار نهادهای سپرده‌گذاری اوراق بهادار است و در گام نخست، تنها همین نهادها و بورس‌ها گره‌های شبکه را می‌گیرند. توسعه و بهره‌برداری از زیرساخت را نهادهای زیرساخت بازار انجام می‌دهند و پشتیبانی فنی آن را شرکت ملی پرداخت هند بر عهده دارد.
نکته مهم برای سرمایه‌گذاران این است که حساب «دمت ۲٫۰» در واقع بسط همان حساب سپرده‌گذاری فعلی است. برای مشارکت، حساب واجد شرایط باید از طریق رابط سپرده‌گذاری موجود و با رضایت سرمایه‌گذار به یک کیف‌پول روپیه دیجیتال بانک مرکزی متصل شود. سرمایه‌گذاران نیازی به مدیریت کلیدهای رمزنگاری پیچیده ندارند؛ این وظیفه را نهادهای سپرده‌گذاری بر عهده می‌گیرند.
تسویه هم‌زمان پول و اوراق
بزرگ‌ترین تغییر عملی در نحوه جابه‌جایی پول و اوراق رخ می‌دهد. روپیه دیجیتال بانک مرکزی هند، که به آن «ای-روپی» نیز گفته می‌شود، پول ناشی از فروش اوراق را به کیف‌پول دیجیتال ناشر منتقل می‌کند و این کیف‌پول به حساب بانکی تعیین‌شده ناشر وصل است. اتصال میان بخش اوراق بهادار و بخش روپیه دیجیتال، سازوکاری به نام «تسویه هم‌زمان دارایی در برابر وجه» را ممکن می‌کند؛ یعنی انتقال اوراق و انتقال پول یا هر دو با هم انجام می‌شود یا هیچ‌کدام انجام نمی‌شود.
به گفته سبی، همین سازوکار باعث می‌شود ناشران بتوانند در همان روز عرضه وجه را دریافت کنند، در حالی که این فرآیند پیش‌تر دو تا ۳ روز طول می‌کشید. در بازار ثانویه نیز فروشنده اوراق بلافاصله وجه معامله را دریافت می‌کند، نه با تأخیر دو تا ۳ روزه معمول. سبی همچنین انتظار دارد نیاز به تبادل و تطبیق فایل میان کارگزاران و واسطه‌های بازار کاهش یابد.
بخش دیگری از تغییر به نحوه سرویس‌دهی اوراق پس از خرید مربوط می‌شود. طبق طرح دمت ۲٫۰، جزئیات کلیدی اوراق مانند نرخ سود، تاریخ‌های پرداخت و شرایط بازخرید می‌تواند در قالب «قرارداد هوشمند» رمزگذاری شود تا محاسبه و پرداخت سود به سرمایه‌گذاران خودکارتر و کم‌خطاتر انجام شود.
نظرات کاربران