به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، حجم تجارت میان ایران و ترکمنستان در سال گذشته میلادی به ۵۰۴ میلیون دلار رسید. این رقم در مقایسه با ظرفیت دو کشور همسایه و هدف تعیین‌شده ۳ میلیارد دلاری، هنوز فاصله چشمگیری دارد. برای مخاطبی که نرخ ارز و قیمت کالاهای وارداتی را دنبال می‌کند، رونق یا رکود تجارت مرزی می‌تواند بر عرضه کالا و فشار روی بازار داخلی اثر بگذارد.
از سواپ گاز تا مسیر ترانزیت
بخش مهمی از مبادلات دو کشور به «سواپ گاز» مربوط می‌شود؛ یعنی ترکمنستان گاز خود را به شمال ایران تحویل می‌دهد و ایران معادل آن را در جنوب کشور به مشتریان دیگر تحویل می‌دهد. این روش نیاز به احداث خط لوله جدید را کاهش می‌دهد و هزینه انتقال انرژی را پایین نگه می‌دارد. کارشناسان می‌گویند گسترش این سازوکار می‌تواند سهم بیش‌تری از هدف ۳ میلیارد دلاری را پوشش دهد.
ترانزیت کالا از مسیر ترکمنستان به آسیای میانه و روسیه، دومین محور اصلی تجارت دو کشور است. افزایش تردد کامیون و قطار در این مسیر، هزینه حمل کالاهای صادراتی ایران را کاهش می‌دهد. برای تولیدکنندگان داخلی، این یعنی دسترسی ارزان‌تر به بازارهای جدید و کاهش وابستگی به مسیرهای پرهزینه‌تر دریایی.
چرا رشد تاکنون کند بوده است
به گفته کارشناسان حوزه تجارت خارجی، تصمیم‌های واکنشی و فصلی مانع تحقق ظرفیت واقعی تجارت دو کشور شده است. منظور از تصمیم واکنشی، سیاست‌هایی است که بدون برنامه بلندمدت و صرفاً در پاسخ به یک مشکل موقت اتخاذ می‌شود. نبود قرارداد بلندمدت گاز و زیرساخت گمرکی هماهنگ، هزینه و ریسک را برای طرف‌های تجاری بالا نگه داشته است.
راه‌حل پیشنهادی کارشناسان، ایجاد یک «معماری نهادی پایدار» است؛ یعنی توافق‌های چندساله، مسیرهای ترانزیتی ثابت و سازوکار تسویه مالی مشخص میان دو کشور. چنین چارچوبی ریسک سرمایه‌گذاران و شرکت‌های تجاری را کاهش می‌دهد و می‌تواند رشد تجارت را از حالت نوسانی به روندی قابل پیش‌بینی تبدیل کند.
تجارت ایران و ترکمنستان در دهه گذشته بارها میان رشد و افت در نوسان بوده است. نوسان نرخ ارز، تغییر قیمت جهانی گاز و محدودیت‌های زیرساختی از عوامل اصلی این بی‌ثباتی بوده‌اند. تحقق هدف ۳ میلیارد دلاری، در صورت تحقق، ایران را به یکی از شریکان تجاری اصلی ترکمنستان در منطقه تبدیل می‌کند.
نظرات کاربران