موسیقی ممنوع است، اما سرودهای طالبان نه

گروه بین الملل: زمانی صدای موسیقی از رستوران‌ها، کافه‌ها، مغازه‌ها و خودروهای کابل شنیده می‌شد؛ اما پنج سال پس از بازگشت طالبان به قدرت، بخش بزرگی از این صداها خاموش شده و موسیقی عملا از فضای عمومی افغانستان رخت بربسته است.

طالبان که موسیقی را بر اساس برداشت سختگیرانه خود از شریعت حرام می‌داند، نه‌تنها اجرای عمومی آن را متوقف کرده، بلکه ماموران امر به معروف با پخش و حتی گوش دادن به موسیقی نیز برخورد می‌کنند. سازهای موسیقی ضبط و گاه سوزانده شده‌اند، بسیاری از نوازندگان و خوانندگان کشور را ترک کرده‌اند و کنسرت و اجرای عمومی موسیقی عملا از میان رفته است.

با این حال، گزارش تازه خبرگزاری فرانسه از کابل نشان می‌دهد که موسیقی کاملا خاموش نشده است. شماری از رانندگان تاکسی، با وجود ترس از ماموران طالبان، موسیقی محلی و پاپ افغانستان و منطقه را در خودروهایشان پخش می‌کنند؛ اما به محض نزدیک شدن به یک ایست بازرسی، صدا را پایین می‌آورند یا آن را کاملا قطع می‌کنند.

روئین، راننده ۲۸ ساله‌ای که به دلایل امنیتی تنها نام کوچک خود را گفته است، می‌گوید: «در هر ایست بازرسی که رد می‌شویم، صدای موسیقی را کم یا کاملا خاموش می‌کنیم» تا گرفتار ماموران نشود.

او می‌گوید قدرت ماموران امر به معروف به اندازه‌ای است که رانندگان از بلند کردن صدای موسیقی می‌ترسند. با این حال، ممنوعیت نتیجه‌ای معکوس بر او داشته و علاقه‌اش به موسیقی را به گفته خودش «۱۰ برابر» کرده است.

در کشوری که طالبان بسیاری از اشکال سرگرمی، از جمله سینما را نیز از فضای عمومی حذف یا به‌شدت محدود کرده است، روئین گوش دادن مداوم به موسیقی را نوعی «اعتراض» می‌داند.

راننده دیگری که به دلیل ترس از پیامدهای امنیتی نخواسته نامش فاش شود، می‌گوید فقط زمانی موسیقی گوش می‌دهد که در خودرو تنها باشد و صدای موتور و بوق خودروهای دیگر مانع شنیده شدن آن شود.

او می‌گوید: «قبلا هر وقت کسی می‌خواست، بدون نگرانی و استرس موسیقی گوش می‌داد. حالا من گوش می‌دهم، اما با استرس.»

این راننده ۳۲ ساله تاکنون دو بار در ایست‌های بازرسی متوقف شده است. یک بار ماموران حافظه USB و بار دیگر کارت حافظه او را بررسی کردند و وقتی فهمیدند روی آنها موسیقی ذخیره شده است، هر دو را شکستند.

او می‌گوید: «فرهنگ افغانستان نباید از بین برود و موسیقی بخشی از فرهنگ مردم ماست. من شخصا نمی‌خواهم این فرهنگ ناپدید شود.»

حتی هدفون نیز همیشه راه امنی برای گوش دادن به موسیقی نیست. شمس‌الله احمد، دانشجوی ۲۹ ساله دوره کارشناسی ارشد، می‌گوید ترجیح می‌دهد تاکسی‌ای پیدا کند که دستگاه پخش موسیقی داشته باشد، زیرا استفاده از هدفون ممکن است توجه ماموران را جلب کند.

ماموران امر به معروف در مواردی هدفون را از گوش افراد بیرون آورده‌اند تا بررسی کنند به چه چیزی گوش می‌دهند.روئین می‌گوید دلش برای روزهایی تنگ شده است که مردم می‌توانستند «موسیقی گوش کنند، برقصند و جشن بگیرند» بدون آنکه کسی مانعشان شود.

او کابل امروز را شهری توصیف می‌کند که در «تاریکی» فرو رفته و «هیچ نوری» در آن دیده نمی‌شود.

آسوشیتدپرس در فوریه ۲۰۲۲ با قاری صفی‌جان، جوانی در قندهار گفت‌وگو کرد که پیش از بازگشت طالبان برای ضبط سرودهای جهادی خود به پاکستان می‌رفت، اما پس از به قدرت رسیدن این گروه توانست آنها را آزادانه در قندهار ضبط کند.

صفی‌جان که پیش‌تر همراه نیروهای طالبان به خطوط مقدم می‌رفت و برای آنها می‌خواند، گفته بود این سرودها جنگجویان را برای نبرد باانگیزه‌تر می‌کرد. یکی از مقام‌های طالبان نیز گفته بود این سرودها به جذب جوانان به صفوف این گروه کمک کرده‌اند.

امروز نیز به جای موسیقی‌ای که زمانی از مغازه‌ها، رستوران‌ها و خودروهای کابل شنیده می‌شد، در فضای عمومی عمدتا سرودهای مذهبی یا میهنی مورد تایید طالبان به گوش می‌رسد.