فاصله معنادار بین درآمد خانوارها و هزینه‌های تأمین مسکن، باعث شده تا تعداد زیادی از متقاضیان مسکن از بازار رسمی خارج شوند. یک اقتصاددان بر این باور است که سیاست‌های مسکن باید به‌طور همزمان به توان مالی خانوارها، ایمنی ساختمان‌ها و دسترسی به فرصت‌های شغلی توجه داشته باشند.
محمود اولاد، کارشناس مسکن، علت اصلی بدمسکنی و افزایش سکونتگاه‌های غیررسمی را در ناتوانی مالی خانوارها می‌بیند. او توضیح می‌دهد که وقتی هزینه ورود به بازار رسمی مسکن از درآمد خانوارها فاصله می‌گیرد، رعایت ضوابط پرهزینه، این خانوارهای کم‌درآمد را به سمت سکونت در خارج از چارچوب‌های رسمی سوق می‌دهد.
به‌رسمیت شناختن حقوق ساکنان محله‌های غیررسمی به معنای تأیید بدمسکنی نیست؛ بلکه این امر نیازمند فراهم کردن زیرساخت‌های خدماتی و بهبود شرایط زندگی آنان است.
کاهش هزینه‌های مسکن با حفظ ایمنی
استانداردهای ساختمانی در حفاظت از جان ساکنان نقش مهمی دارند. مواردی از قبیل مقاومت سازه، ایمنی در برابر آتش‌سوزی و رعایت بهداشت پایه از حداقل‌هایی هستند که نباید به خاطر ارزان‌سازی نادیده گرفته شوند.
علاوه بر این، بازنگری در برخی از ضوابط شهرسازی و طراحی امکاناتی که قابلیت تکمیل تدریجی دارند، می‌تواند به کاهش هزینه‌های ساخت کمک کند. هدف اصلی تأمین مسکن ایمن و مناسب با توان مالی خانوارها است.
خانه ارزان اما دور از محل کار؛ آیا واقعاً مقرون‌به‌صرفه است؟
اولاد تأکید می‌کند که ارزش مسکن تنها به کیفیت ساختمان یا قیمت خرید محدود نمی‌شود؛ بلکه فاصله تا محل کار، هزینه رفت‌وآمد، دسترسی به خدمات و شبکه‌های اجتماعی نیز تأثیر زیادی بر زندگی خانوارها دارند.
انتقال خانواده‌ای از محله‌ای نزدیک به محل کار به واحدی نوساز در حاشیه دوردست شهر ممکن است هزینه‌های روزمره را افزایش دهد، به گونه‌ای که حتی با دریافت خانه ارزان‌تر، توانایی ماندن در آن را نداشته باشند.
بنابراین موفقیت سیاست‌های مسکن باید علاوه بر تعداد واحدهای ساخته‌شده، با امکان سکونت پایدار خانوارها نیز سنجیده شود.
تمرکز فرصت‌های اقتصادی و فشار بر کلانشهرها
از دید این اقتصاددان، تمرکز سرمایه، زیرساخت‌ها و فرصت‌های شغلی در تهران و سایر کلانشهرها باعث افزایش مهاجرت و تقاضای مسکن می‌شود. محدود کردن توسعه سکونتگاه‌های پیرامونی بدون توجه به این عوامل اقتصادی به تنهایی پاسخ مناسبی به مشکل نیست.
وی توزیع متوازن‌تر سرمایه‌گذاری و اشتغال در مناطق مختلف کشور را ضروری می‌داند؛ مسیری که می‌تواند فشار جمعیتی بر کلانشهرها را کاهش دهد.
حقوق ساکنان باید به بهبود محله‌ها منجر شود
تأمین خدماتی نظیر آب، فاضلاب، جمع‌آوری پسماند و دسترسی‌های ضروری برای ساکنان موجود، با اجازه گسترش بی‌ضابطه ساخت‌وساز کاملاً متفاوت است. خدمات‌رسانی باید در کنار مدیریت توسعه شهری و ارتقای ایمنی محله‌ها دنبال شود.
اصلاح توزیع فرصت‌های اقتصادی یک برنامه بلندمدت است و نمی‌تواند رسیدگی به نیازهای فعلی ساکنان را به تأخیر بیندازد. راهکار مناسب، پیگیری همزمان ارتقای سکونتگاه‌های موجود و فراهم کردن مسکن ایمن و قابل‌پرداخت در بازار رسمی است.
نظرات کاربران