به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، شهرداری تهران طرحی با عنوان «تورم صفر» را به اجرا گذاشته است. شهرداری در این طرح وعده داده قیمت گروهی از کالاهای اساسی را برای ۶ ماه ثابت نگه دارد. شهرداری هنوز فهرست کامل کالاها، شیوه توزیع و حجم منابع طرح را به‌طور جامع منتشر نکرده است.
اهمیت این طرح در سهم خوراک از هزینه خانوار است. برای بسیاری از خانوارها، خرید کالاهای اساسی بخش بزرگی از هزینه ماهانه را تشکیل می‌دهد. اگر قیمت این اقلام ۶ ماه ثابت بماند، خانوار دست‌کم برای همین بخش از سبد می‌تواند هزینه‌های ماه‌های آینده را از پیش برآورد کند. با این حال، اثر واقعی طرح به گستره سبد و میزان دسترسی شهروندان به آن بستگی دارد.
تثبیت قیمت چگونه کار می‌کند؟
در اقتصادی که هزینه تولید و حمل رو به افزایش است، ثابت ماندن قیمت فروش به معنای حذف هزینه نیست. فاصله میان قیمت تمام‌شده و قیمت تثبیت‌شده باید از جایی تأمین شود. اقتصاددانان این فاصله را «یارانه پنهان» می‌نامند؛ یعنی هزینه‌ای که روی برچسب کالا دیده نمی‌شود اما از بودجه یا منبع دیگری پرداخت می‌شود.
نکته دیگر، تفاوت «تورم صفر» در یک سبد محدود با تورم عمومی است. نرخ تورم رسمی تغییر قیمت صدها کالا و خدمت را در کل اقتصاد می‌سنجد. تثبیت قیمت چند قلم کالا ممکن است هزینه خانوار را در همان اقلام مهار کند، اما ریشه‌های کلان تورم مانند رشد نقدینگی و نوسان نرخ ارز را تغییر نمی‌دهد. به بیان ساده، این طرح بیش‌تر سپری موضعی در برابر تورم است تا درمان آن.
سه پرسش بی‌پاسخ
پرسش نخست، منبع مالی طرح است. مشخص نیست شهرداری هزینه تثبیت قیمت را از کدام ردیف بودجه تأمین می‌کند و این منابع برای ۶ ماه کافی است یا نه. پرسش دوم، شیوه اجراست: چه کسانی، با چه سقفی و از چه مسیری به کالاهای تثبیت‌شده دسترسی دارند. پرسش سوم به پایان دوره بازمی‌گردد؛ اگر قیمت بازار در این ۶ ماه بالا برود، بازگشت ناگهانی به قیمت آزاد ممکن است یک جهش یکباره در هزینه خانوار ایجاد کند.
تجربه قیمت‌گذاری دستوری در اقتصادهای تورمی نشان می‌دهد این سیاست‌ها در برخی موارد با کمبود عرضه، تشکیل صف یا شکل‌گیری بازار موازی همراه شده است. در مقابل، طرح‌های محدود و زمان‌دار با منبع مالی شفاف در کوتاه‌مدت توانسته‌اند فشار هزینه را بر دهک‌های کم‌درآمد کاهش دهند. محتمل‌ترین معیار برای داوری درباره «تورم صفر» نیز همین دو عامل است: شفافیت منابع و پایداری عرضه در طول ۶ ماه.
برای فعالان بازار، این طرح اثر مستقیمی بر قیمت دلار، طلا یا سکه ندارد. اهمیت آن بیش‌تر در نشانه‌ای است که از رویکرد سیاست‌گذاران در مدیریت هزینه معیشت می‌دهد. گسترش یا توقف چنین طرح‌هایی در ماه‌های آینده می‌تواند تصویر روشن‌تری از انتظارات تورمی و فشار هزینه بر خانوارها ارائه کند.
نظرات کاربران