پیامکی که خریداران طلای آنلاین را نگران کرده؛ ماجرای پیامک مالیات چیست و چه باید کرد؟

تصور کنید در روزهای سخت اقتصادی، برای حفظ ارزش پس‌اندازتان، چند گرم طلای دیجیتال خریده‌اید. حال پیامکی با این مضمون گرفته‌اید که مؤدی گرامی تا پایان مهر ماه مهلت دارید تا با مراجعه به سامانه my.tax.gov.ir نسبت به رد یا تایید اطلاعیه خرید و فروش اقدام کنید. اگر این پیامک را دریافت کرده‌اید یا درباره آن در شبکه‌های اجتماعی خوانده‌اید، احتمالاً یک سؤال مهم برایتان پیش آمده است: آیا باید برای خریدوفروش طلای خود هم مالیات بپردازید؟

برخی شهروندان در روزهای اخیر پیامکی از سازمان امور مالیاتی دریافت کرده‌اند که از آن‌ها می‌خواهد اطلاعات خریدوفروش ثبت‌شده به نام خود را بررسی کنند. در متن این پیامک آمده است:

مؤدی گرامی جهت ویرایش پرونده یا رد اطلاعیه‌های خرید/ فروش ابراز شده برای کد ملی…. تنها تا تاریخ ….. مهلت دارید تا به درگاه my.tax.gov.ir بخش اطلاعات صورت معاملات و ۱۶۹ مکرر/ سامانه واکنش به اطلاعات مراجعه فرمایید.

انتشار تجربه برخی کاربران در شبکه اجتماعی ایکس، نگرانی‌ها درباره این پیامک را بیشتر کرده است. یک نفر می‌گوید پس از خریدوفروش طلا در پلتفرم‌های آنلاین، اطلاعات معاملاتشان در سامانه مالیاتی ثبت شده است. دیگری نیز از لزوم تایید معامله‌ای برای بیمه خودرو می‌گوید که به نظر می‌رسد درباره دریافت خسارت است.

نکته اولی که باید بدانید این است که این پیامک صرفا به موضوع خریدوفروش طلای دیجیتال محدود نیست و معاملات ثبت‌شده در حوزه‌های دیگری، از جمله خرید بیمه، را نیز در بر می‌گیرد.

پیامک مالیاتی به معنای مطالبه مالیات نیست

سازمان امور مالیاتی اعلام کرد پیامک‌های جدید مالیاتی که برای برخی مؤدیان و شهروندان ارسال شده، با هدف بررسی اطلاعات معاملات ثبت‌شده به نام افراد صادر شده است.

مدیرکل علوم داده‌های مالیاتی سازمان امور مالیاتی کشور به فارس می‌گوید دریافت‌کنندگان پیامک باید از طریق نشانی اعلام‌شده در پیام، وارد کارتابل مالیاتی خود شوند و در بخش «واکنش به اطلاعات موضوع ماده ۱۶۹»، معاملات ثبت‌شده به نام خود را بررسی کنند.

اگر اطلاعات نمایش‌داده‌شده صحیح باشد، نیازی به اقدام دیگری نیست اما افرادی که معامله یا اطلاعات درج‌شده را تأیید نمی‌کنند باید از همین بخش نسبت به رد اطلاعات اقدام کنند.

امیرحسام حیدریان، مشاور مالیاتی، نیز درباره این پیامک‌ها به دیجیاتو می‌گوید دریافت چنین پیامی در گام نخست به معنای تشکیل پرونده مالیاتی، آغاز حسابرسی یا صدور برگ تشخیص مالیات نیست. به گفته او، سازمان امور مالیاتی در حال جمع‌آوری اطلاعات خریدوفروش اشخاص است تا بتواند از این داده‌ها برای افزایش شفافیت مالیاتی و شناسایی فعالیت‌های اقتصادی استفاده کند.

به گفته او، شرکت‌ها و کسب‌وکارهایی که اطلاعات معاملات خود را در قالب صورت‌حساب‌های الکترونیکی ثبت می‌کنند، این اطلاعات را در اختیار سازمان مالیات قرار می‌دهند.

مثلا در خریدهایی که کد ملی خریدار ثبت می‌شود، فروشنده اطلاعات معامله را در سامانه صورت‌حساب‌های الکترونیکی بارگذاری می‌کند. در این صورت، اطلاعاتی از جمله نوع کالا یا خدمت، مبلغ و تاریخ معامله در اختیار سازمان امور مالیاتی قرار می‌گیرد.

حیدریان توضیح می‌دهد که هدف از تجمیع این اطلاعات، ایجاد امکان بررسی و تطبیق معاملات و محاسبه دقیق‌تر مالیات است. به گفته او، سازمان امور مالیاتی با استفاده از این داده‌ها می‌تواند بررسی کند که اشخاص در چه حوزه‌هایی خریدوفروش داشته‌اند و آیا این معاملات به مصرف شخصی مربوط‌اند یا ممکن است بخشی از فعالیت اقتصادی آن‌ها باشند.

چرا برای افراد عادی هم کارپوشه مالیاتی در نظر گرفته شده است؟

یکی از نکاتی که حیدریان در توضیحات خود به آن اشاره می‌کند، تفاوت میان افراد دارای فعالیت اقتصادی و سایر شهروندان است. فعالان اقتصادی و کسب‌وکارهایی که تکالیف مالیاتی مشخصی دارند، ممکن است از قبل با ثبت صورت‌حساب‌ها و فرایندهای مالیاتی آشنا باشند؛ اما افرادی که کسب‌وکار ندارند نیز ممکن است اطلاعاتی از معاملاتشان در سامانه ثبت شده باشد.

به گفته حیدریان، برای این افراد نیز کارپوشه‌ای در نظر گرفته شده تا بتوانند اطلاعات خریدوفروش ثبت‌شده به نام خود را مشاهده کنند. این اطلاعات ممکن است شامل خرید بلیت، دریافت برخی خدمات یا خرید کالاهایی مانند طلا باشد.

او همچنین توضیح می‌دهد که همه اطلاعات معاملاتی لزوماً به‌طور هم‌زمان برای تمام افراد نمایش داده نمی‌شود. به همین دلیل، دریافت‌نکردن پیامک به معنای نبود اطلاعات معاملاتی در سامانه نیست.

آیا باید منتظر مالیات روی خرید و فروش طلا باشیم؟

حیدریان در پاسخ به سؤال دیجیاتو درباره معنای این پیامک‌ها می‌گوید دریافت آن‌ها در گام نخست به معنای تشکیل پرونده مالیاتی، آغاز حسابرسی یا صدور برگ تشخیص نیست. به گفته او، سازمان امور مالیاتی با ارسال این پیامک‌ها از افراد می‌خواهد اطلاعات معاملاتی ثبت‌شده به نام خود را بررسی کنند.

او در عین حال توضیح می‌دهد که جمع‌آوری اطلاعات مالی می‌تواند به سازمان کمک کند تصویر دقیق‌تری از فعالیت‌های اقتصادی اشخاص به دست آورد و در صورت لزوم، از این اطلاعات در فرایندهای مالیاتی استفاده کند.

به این ترتیب، باید میان ثبت اطلاعات معامله و مطالبه مالیات تفاوت قائل شد. صرف دریافت پیامک یا مشاهده اطلاعات خریدوفروش در کارپوشه، به‌تنهایی به معنای اعلام بدهی مالیاتی نیست.

رابطه این پیامک‌ها با مالیات بر عایدی سرمایه چیست؟

حیدریان در پاسخ به پرسش دیجیاتو درباره ارتباط این پیامک‌ها با قانون مالیات بر سوداگری و سفته‌بازی می‌گوید کاربرد اطلاعات جمع‌آوری‌شده صرفاً به یک قانون مالیاتی محدود نیست و می‌تواند در چارچوب سایر مقررات، از جمله مالیات بر ارزش افزوده و قانون مالیات‌های مستقیم، نیز اهمیت داشته باشد.

به گفته او، تجمیع اطلاعات معاملات به سازمان مالیاتی امکان می‌دهد الگوی خریدوفروش افراد را بررسی کند و تشخیص دهد که معاملات به مصرف شخصی مربوط‌اند یا ممکن است بخشی از یک فعالیت تجاری باشند.

بااین‌حال، ثبت اطلاعات خریدوفروش به‌تنهایی به معنای تعلق مالیات بر عایدی سرمایه نیست. برای تعیین آثار مالیاتی هر معامله باید شرایط و مقررات قانونی مربوط به آن بررسی شود. پیامک فعلی نیز، بر اساس توضیحات سازمان امور مالیاتی، در وهله نخست با هدف بررسی اطلاعات ثبت‌شده و اعلام مغایرت‌های احتمالی ارسال شده است.

با پیامک مالیاتی چه کار کنیم؟

سازمان امور مالیاتی از دریافت‌کنندگان پیامک خواسته است از طریق درگاه رسمی my.tax.gov.ir وارد بخش «اطلاعات صورت معاملات و ۱۶۹ مکرر» و سپس «سامانه واکنش به اطلاعات» شوند و اطلاعیه‌های ثبت‌شده به نام خود را بررسی کنند.

طبق توضیحات منتشرشده از سوی سازمان، اگر اطلاعات درج‌شده صحیح باشد، نیازی به اقدام دیگری نیست؛ اما اگر فرد معامله‌ای را انجام نداده یا اطلاعات ثبت‌شده را نادرست می‌داند، باید از همین بخش نسبت به رد آن اقدام کند.

به صورت خلاصه باید گفت دریافت این پیامک به‌تنهایی به معنای تعلق مالیات به خریدوفروش‌های شخصی نیست. موضوع اصلی در این مرحله، بررسی صحت اطلاعات ثبت‌شده به نام افراد و اعلام مغایرت‌های احتمالی است. اما معلوم نیست در آینده دقیقا با این اطلاعات چه خواهند کرد؟