به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، آمار عملیات بازار باز در هفته گذشته نشان می‌دهد بانک مرکزی همچنان سیاست انقباضی را ادامه داده است. یعنی پول تازه‌ای به اندازه نیاز بانک‌ها وارد شبکه بانکی نشده است. بانک‌ها با کمبود نقدینگی روبه‌رو مانده‌اند و نرخ سود بانکی هم در سطح بالا باقی مانده است.
این خبر فقط به بانک‌ها مربوط نیست. نرخ سود بانکی هم سود سپرده‌ها را تعیین می‌کند و هم هزینه وام را. افزون بر این، سود سپرده رقیب اصلی بازارهای طلا، ارز و مسکن برای جذب پس‌انداز مردم است. به همین دلیل، ادامه این سیاست روی تصمیم مالی بسیاری از خانوارها اثر مستقیم دارد.
عملیات بازار باز چیست؟
عملیات بازار باز ابزاری است که بانک مرکزی با آن به بانک‌ها پول کوتاه‌مدت قرض می‌دهد یا از آن‌ها پول جذب می‌کند. این کار معمولاً در قالب قرارداد «ریپو» انجام می‌شود؛ یعنی بانک مرکزی اوراق دولتی بانک را می‌گیرد و در برابر آن پول می‌دهد، با این تعهد که بانک در موعد مشخص اوراق را بازخرید کند. هرچه حجم این تزریق کمتر باشد، دسترسی بانک‌ها به پول ارزان محدودتر است.
بانک‌هایی که کسری منابع دارند، به بازار بین‌بانکی روی می‌آورند. این بازار جایی است که بانک‌ها برای مدت کوتاه، اغلب یک‌روزه، به یکدیگر وام می‌دهند. وقتی عرضه پول در این بازار کم باشد، نرخ آن بالا می‌ماند و این نرخ بالا به سود سپرده و تسهیلات منتقل می‌شود.
کشمکش بانک‌ها و بانک مرکزی
در یک سو بانک‌ها قرار دارند که برای پرداخت سود سپرده‌گذاران و تأمین وام‌ها به منابع بیشتر نیاز دارند. در سوی دیگر، بانک مرکزی اولویت را به مهار رشد نقدینگی داده است. منطق این سیاست ساده است: پول کمتر در گردش، فشار کمتری بر تورم وارد می‌کند. هزینه این انتخاب را اما بانک‌ها و متقاضیان وام می‌پردازند.
برای سپرده‌گذار، کمبود نقدینگی بانک‌ها به معنای رقابت آن‌ها برای جذب منابع است. در این شرایط، سود سپرده‌ها انگیزه‌ای برای افت ندارد. در مقابل، خانوارها و واحدهای تولیدی که به وام نیاز دارند، با تسهیلات گران‌تر و صف طولانی‌تر روبه‌رو هستند. این فشار به‌ویژه برای تولیدکنندگانی محسوس است که سرمایه در گردش خود را از بانک تأمین می‌کنند.
اثر بر بازار طلا و ارز
به‌طور معمول، سود بانکی بالا بخشی از پس‌انداز مردم را در سپرده نگه می‌دارد و از ورود آن به بازارهای طلا، ارز و مسکن می‌کاهد. با این حال، عامل تعیین‌کننده «نرخ سود واقعی» است؛ یعنی سود سپرده پس از کسر تورم. اگر انتظار تورمی از سود سپرده بالاتر برود، این اثر بازدارنده کمرنگ می‌شود.
محتمل‌ترین سناریو در کوتاه‌مدت، تداوم همین رویکرد است، مگر آنکه داده‌های تورم مسیر دیگری را نشان دهد. نشانه‌های تغییر را باید در افزایش حجم تزریق بانک مرکزی یا افت نرخ بازار بین‌بانکی جست‌وجو کرد. پرسش اصلی این است که بانک مرکزی تا کجا می‌تواند انقباض را ادامه دهد، بدون آنکه فشار آن بر تولید سنگین‌تر از دستاوردش در مهار تورم شود.
نظرات کاربران