مریخ‌نورد پرسویرنس ناسا اکنون بیش از هر وسیله نقلیه دیگری در منظومه شمسی، البته به‌جز وسایل نقلیه روی زمین! رانندگی کرده است. روز یکشنبه، کیلومترشمار پرسویرنس از مرز حدود ۴۵٫۲ کیلومتر عبور کرد. این مسافت از زمان فرود مریخ‌نورد در فوریه ۲۰۲۱، درون دهانه یزرو و اطراف آن پیموده شده است. بدین ترتیب، پرسویرنس اکنون رکورد آپورچونیتی، یکی دیگر از مریخ‌نوردهای کوچک‌تر و قدیمی‌تر ناسا را که بین سالهای ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۸ مشغول گشت‌وگذار در سیاره سرخ بود، شکسته است. آزمایشگاه پیش‌رانش جت ناسا (JPL)، که مسئولیت هدایت پرسویرنس را بر عهده دارد، روز دوشنبه پس از تأیید موقعیت مکانی مریخ‌نورد و مجموع مسافت پیموده‌شده توسط آن، خبر ثبت رکورد را اعلام کرد.
پرسویرنس در ۱۸ فوریه ۲۰۲۱ در دهانه یزرو مریخ فرود آمد ؛ گودالی به قطر حدود ۴۸ کیلومتر که در سالهای نخست شکل‌گیری منظومه شمسی ، زمانی که مریخ گرم‌تر و مرطوب‌تر بود، از پهنه‌ای آبی درون خود میزبانی می‌کرد. طرحی که روی چتر نجات پرسویرنس نقش بسته بود و به کاهش سرعت فضاپیما هنگام عبور از جو مریخ کمک می‌کرد، حاوی پیامی مخفی بود: «کارهای بزرگ و جسورانه انجام بده.» کپی لینک پرواز هلی‌کوپتر مریخی یکی از فعالیت‌های اولیه مأموریت، کاری بود که تقریباً به رانندگی ارتباطی نداشت. زیر بدنه پرسویرنس، هلی‌کوپتر کوچکی به نام اینجنیوتی قرار گرفته بود. پس از آنکه این هلی‌کوپتر روی سطح مریخ قرار گرفت، برای نخستین‌بار در تاریخ پروازهای کنترل‌شده و متکی به نیروی موتور را در سیاره‌ای دیگر انجام داد. پرسویرنس در نزدیکی اینجنیوتی مستقر شد تا پروازهای آن را زیر نظر بگیرد و داده‌هایش را به زمین مخابره کند. چهار پرواز آزمایشی اینجنیوتی آن‌قدر موفقیت‌آمیز بود که مدیران مأموریت تصمیم گرفتند این هلی‌کوپتر در ادامه‌ی اکتشافات مریخ، پرسویرنس را همراهی کند. هلی‌کوپتر مریخی در مجموع ۷۲ پرواز انجام داد تا اینکه در ژانویه ۲۰۲۴، یکی از ملخ‌های آن شکست . کپی لینک آزمایش فناوری رانندگی خودکار پرسویرنس بخش بزرگی از نخستین سال مأموریتش را به رانندگی در کف دهانه یزرو اختصاص داد؛ منطقه‌ای پوشیده از سنگ‌هایی که در پی برخورد یک شهاب‌سنگ ذوب شده و سپس دوباره سخت شده بودند. همان برخورد، دهانه یزرو را به وجود آورده بود. پرسویرنس نیز مانند برخی از خودروهای جدید زمینی، از فناوری رانندگی خودکار استفاده می‌کند تا مسیر رسیدن از نقطه الف به نقطه ب را پیدا کند؛ بدون آنکه برای هر پیچ و تغییر مسیر، منتظر دریافت دستورالعمل جداگانه از زمین بماند.
پس از بررسی کف دهانه یزرو، مرحله بعدی سفر پرسویرنس حرکت به‌سوی دلتای رودخانه‌ای باستانی در امتداد دهانه بود. مریخ‌نورد در آوریل ۲۰۲۲ به این منطقه رسید؛ مکانی شگفت‌انگیز که درصورت وجود حیات باستانی روی مریخ، برای جست‌وجوی نشانه‌ها از بقایای مواد آلی نویدبخش محسوب می‌شود. همین موضوع یکی از دلایل اصلی ناسا برای انتخاب یزرو به‌عنوان مقصد پرسویرنس بود. کپی لینک فراتر از یزرو پرسویرنس در حال حاضر از دهانه یزرو خارج شده و اکنون در منطقه‌ای به نام «لاک دو شارم» در حال بررسی سنگ‌هایی با قدمت حدود چهار میلیارد سال است. نام این منطقه از یک مخزن آب در فرانسه گرفته شده است. سنگ‌های بستر زمین با چنین قدمت زیادی روی زمین نادرند؛ زیرا فرآیند تکتونیک (زمین‌ساخت صفحه‌ای) و فرسایش ناشی از عوامل جوی، سطح سیاره ما را پیوسته تغییر می‌دهند. ویویان سان، سرپرست معاونت علمی پروژه گفت: «پرسویرنس به ما امکان می‌دهد به تاریخ بسیار آغازین منظومه شمسی، به‌ویژه ۵۰۰ میلیون سال نخست آن، نگاه بیندازیم. چیزهای زیادی هست که می‌توانیم از این سنگ‌ها یاد بگیریم.» سنگ‌های مورد اشاره شامل همان نمونه‌های روشنی هستند که از ماه اوت توجه دانشمندان ناسا را به خود جلب کرده‌اند.
بخش عمده پوسته مریخ از بازالت تشکیل شده است؛ سنگ آتشفشانی دانه‌ریزی که رنگی خاکستری تیره دارد. رنگ مایل به قرمز مریخ ناشی از وجود گردوغبار است؛ چرا که هنگام هوازدگی سنگ‌ها، آهن موجود در کانی‌ها اکسید شده و زنگ می‌زند. دکتر استک مورگان گفت: «بنابراین، هر زمان چیزی را ببینیم که رنگ روشنی دارد و به‌وضوح با محیط اطراف متفاوت است، توجه ما را جلب می‌کند.» دانشمندان در انتهای شمالی دره‌ای در منطقه لاک دو شارم، مجموعه‌ای از سنگ‌های رنگ روشن را مشاهده کردند. به همین دلیل، مریخ‌نورد مسیر خود را تغییر داد تا از نزدیک آن‌ها را بررسی کند. سنگ‌های رنگ روشن از نوع گابرو هستند؛ سنگ‌های آذرین درونی با بافت درشت‌دانه که ترکیب شیمیایی‌شان به بازالت شباهت دارد. بااین‌حال، احتمالاً در عمق بیشتری از سطح زمین شکل گرفته‌اند؛ جایی که ماگما آهسته‌تر سرد شده و فرصت تشکیل بلورهای بزرگ‌تر را داشته است. دکتر استک مورگان گفت: «در این سنگ‌ها شواهدی از ذوب‌شدگی بسیار شدید و آثار ناشی از ضربه مشاهده کرده‌ایم. دقیقاً همین چیزی است که انتظار داریم در سنگ‌های بسیار بسیار باستانیِ متعلق به پیش از شکل‌گیری دهانه یزرو ببینیم؛ سنگ‌هایی که پوسته مریخ را نمایندگی می‌کنند.»
نظرات کاربران