اختلال کشتیرانی در تنگه هرمز به سفره‌ها رسید؛ قیمت غذا زیر فشار

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، رئیس صندوق بین‌المللی توسعه کشاورزی (ایفاد) روز پنجشنبه ۱۵ اکتبر (۲۳ مهر) در گفت‌وگو با خبرگزاری رویترز اعلام کرد اثر اختلال کشتیرانی در تنگه هرمز به مزارع رسیده است. ایفاد یکی از نهادهای تخصصی سازمان ملل است که بر کشاورزی و امنیت غذایی تمرکز دارد. به گفته رئیس این نهاد، این اختلال بازده مزارع را کاهش و قیمت مواد غذایی را افزایش خواهد داد.

اهمیت این هشدار در زمان آن است. تا پیش از این، بحث اختلال در هرمز بیش‌تر حول نفت و هزینه انرژی می‌چرخید. اکنون یک نهاد بین‌المللی می‌گوید اثر آن از بشکه نفت عبور کرده و به محصول کشاورزی رسیده است. برای خانوار، این یعنی احتمال فشار بر قیمت کالاهایی که هر روز خریده می‌شوند.

مسیر انتقال: از کشتی تا مزرعه

تنگه هرمز فقط گذرگاه نفت نیست. بخش قابل توجهی از گاز طبیعی و کودهای شیمیایی جهان، به‌ویژه اوره و آمونیاک، از همین مسیر به بازارها می‌رسد. کود ازته از گاز طبیعی ساخته می‌شود و کشورهای حاشیه خلیج فارس از تولیدکنندگان مهم آن هستند. وقتی این محموله‌ها دیر برسند یا گران‌تر شوند، کشاورز کود کمتری مصرف می‌کند و محصول کمتری برداشت می‌شود.

زنجیره دوم، هزینه حمل و بیمه است. وقتی ریسک یک مسیر دریایی بالا می‌رود، شرکت‌های کشتیرانی و بیمه‌گرها نرخ خود را افزایش می‌دهند. این هزینه در نهایت به قیمت تمام‌شده کالا اضافه می‌شود. به بیان ساده، هر کیسه کود و هر محموله غله، با هزینه بیش‌تری به مقصد می‌رسد.

اثر احتمالی بر بازار داخلی

بخش مهمی از نهاده‌های دامی و کالاهای اساسی ایران، مانند ذرت، کنجاله سویا و دانه‌های روغنی، از راه بنادر جنوبی وارد می‌شود. هر افزایش در هزینه حمل یا تأخیر در تخلیه، می‌تواند به قیمت مرغ، تخم‌مرغ، لبنیات و روغن منتقل شود. شدت این انتقال به مدت ادامه اختلال و میزان ذخایر موجود بستگی دارد.

در بازار جهانی نیز کشمکش میان عرضه محدود و تقاضای ثابت شکل گرفته است. مصرف غذا با افزایش قیمت چندان کم نمی‌شود؛ به همین دلیل، کاهش عرضه معمولاً با سرعت در قیمت‌ها منعکس می‌شود. داده‌های بازار در هفته‌های آینده نشان خواهد داد این هشدار تا چه اندازه به ارقام واقعی تورم غذا تبدیل می‌شود.

محتمل‌ترین سناریو از نگاه ناظران این است که اثر کامل بر قیمت‌ها با فاصله زمانی ظاهر شود. دلیل آن، چرخه کشت و برداشت است: کودی که امروز نرسد، اثرش در محصول فصل بعد دیده می‌شود. پیش از این نیز اختلال‌های مشابه در مسیرهای تجاری، مانند دریای سرخ، هزینه حمل جهانی را برای ماه‌ها بالا نگه داشت.