ماه در حال کوچک شدن است؛ دانشمندان سرانجام سرعت این فرایند را مشخص کردند

ماه واقعاً در حال کوچک شدن است و اخترشناسان اکنون می‌دانند این فرایند با چه سرعتی رخ می‌دهد. اگرچه تشخیص این تغییرات به مشاهدات ماهواره‌ای و ابزارهای بسیار دقیق نیاز دارد، پیامدهای آن می‌تواند در هر نقطه از سطح ماه به وقوع زمین‌لرزه‌های قمری منجر شود.

پژوهشگران به سرپرستی توماس واترز، زمین‌شناس سیاره‌ای در موزه ملی هوا و فضای اسمیتسونین، یافته‌های خود را در مطالعه‌ای منتشرشده در نشریه علمی The Planetary Science Journal شرح داده‌اند. آن‌ها از داده‌های دوربین مدارگرد شناسایی ماه ناسا (LROC) استفاده کردند؛ ابزاری که طی بیش از ۱۷ سال، میلیون‌ها تصویر از سطح ماه ثبت کرده است.

کوچک شدن ماه ممکن است در نگاه نخست فرایندی چشمگیر به نظر برسد، اما این تغییر با سرعتی بسیار اندک رخ می‌دهد. بر اساس محاسبات جدید، شعاع کلی ماه طی ۴۰۰ تا ۸۰۰ میلیون سال گذشته، در حالی که این جرم آسمانی به‌تدریج سرد شده، نزدیک به ۴۵ متر کاهش یافته است. این میزان معادل حدود ۶ تا ۱۱ سانتی‌متر در هر یک میلیون سال یا تنها ۰٫۱ میکرومتر در سال خواهد بود.

چرا کوچک شدن ماه اهمیت دارد؟

با وجود سرعت بسیار پایین این فرایند، آثار تغییرات تدریجی آن در نقاط مختلف ماه قابل مشاهده است. روی زمین، حدود ۹۰ درصد فعالیت‌های لرزه‌ای در نزدیکی مرز میان صفحات سنگ‌کره رخ می‌دهند. اما ماه برخلاف زمین، پوسته‌ای یکپارچه و شبیه به یک پوسته سخت دارد. به همین دلیل، سرد شدن بخش‌های داخلی آن می‌تواند در هر زمان و مکانی به لغزش سنگ‌ها و شکل‌گیری گسل‌های جدید منجر شود.

پژوهشگران با بررسی تصاویر ثبت‌شده توسط دوربین مدارگرد شناسایی ماه، بیش از ۱۰ هزار گسل قابل مشاهده را در سطح این جرم آسمانی شناسایی کردند. توماس واترز درباره این یافته گفت:

تعداد گسل‌های جوانی که در تصاویر دوربین مدارگرد شناسایی ماه مشاهده کردیم، بسیار بیشتر از چیزی بود که تصور می‌کردم. با ادامه سرد شدن و انقباض بخش‌های داخلی ماه، انتظار می‌رود گسل‌های موجود گسترش پیدا کنند و گسل‌های تازه‌ای نیز شکل بگیرند؛ فرایندی که احتمالاً هنوز ادامه دارد.

اگرچه این گسل‌ها ممکن است در هر نقطه‌ای از ماه شکل بگیرند، احتمال وقوع آن‌ها در برخی مناطق بیشتر از سایر نواحی است. بخش‌هایی که پوسته ضخیم‌تری دارند، با گسل‌های کمتری همراه هستند؛ موضوعی که نشان می‌دهد این مناطق احتمالاً از پایداری بیشتری نسبت به بخش‌های دارای پوسته نازک‌تر برخوردارند.

شناخت بهتر تاریخ زمین‌شناختی ماه تنها یکی از دستاوردهای این پژوهش به شمار می‌رود. بررسی پراکندگی گسل‌ها و میزان وقوع زمین‌لرزه‌های قمری همچنین می‌تواند به ناسا در برنامه‌ریزی برای حضور طولانی‌مدت انسان روی ماه کمک کند. این اطلاعات برای انتخاب مناطق مناسب جهت استقرار فضانوردان و طراحی زیرساخت‌هایی که باید در برابر لرزش‌های احتمالی مقاومت کنند، اهمیت زیادی خواهد داشت.