به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، حمیدرضا حاجی‌بابایی، نایب‌رئیس مجلس، طرحی برای تغییر شیوه توزیع سهمیه بنزین مطرح کرده است. بر پایه این طرح، به هر ایرانی روزانه یک لیتر بنزین سهمیه اختصاص می‌یابد. هدف اعلام‌شده، مدیریت مصرف سوخت و صرفه‌جویی در منابع کشور بدون افزایش قیمت بنزین است.
اهمیت این پیشنهاد در جایگاه بنزین در هزینه خانوار است. هر تغییر در قیمت یا سهمیه سوخت معمولاً به هزینه حمل‌ونقل و سپس به قیمت کالاها می‌رسد. این طرح به‌جای افزایش قیمت، مسیر دیگری پیشنهاد می‌کند: تقسیم سوخت ارزان میان افراد و دریافت هزینه بیش‌تر از پرمصرف‌ها.
یک لیتر در روز یعنی چقدر؟
سهمیه روزانه یک لیتر برای هر نفر، در ۱ ماه ۳۰ روزه به حدود ۳۰ لیتر می‌رسد. برای خانواری ۴ نفره، این رقم حدود ۱۲۰ لیتر در ماه است. به بیان ساده، سهم هر خانوار با تعداد اعضای آن تعیین می‌شود، نه با تعداد خودروهایی که در اختیار دارد.
طبق این طرح، حدود ۳۰ درصد مردم که به بنزین بیش‌تری نیاز دارند، باید برای مصرف مازاد هزینه بیش‌تری بپردازند. این عدد به‌طور ضمنی نشان می‌دهد طراحان طرح انتظار دارند حدود ۷۰ درصد مردم با همین سهمیه نیاز خود را تأمین کنند. در مقابل، مصرف‌کنندگان سنگین‌تر بخش بزرگ‌تری از هزینه سوخت را بر عهده می‌گیرند.
کشمکش میان قیمت و مصرف
سیاست‌گذار انرژی سال‌هاست میان دو هدف قرار دارد: مهار مصرف رو به رشد سوخت و پرهیز از شوک قیمتی. افزایش مستقیم قیمت بنزین معمولاً انتظارات تورمی را بالا می‌برد. انتظارات تورمی یعنی پیش‌بینی مردم و فعالان بازار از گرانی‌های بعدی؛ همین پیش‌بینی می‌تواند افزایش قیمت‌ها را جلو بیندازد.
سهمیه‌بندی فردی تلاشی برای حل این کشمکش است. در این مدل، قیمت پایه دست‌نخورده می‌ماند، اما مصرف بالاتر گران‌تر تمام می‌شود. این سازوکار در ادبیات اقتصادی «قیمت‌گذاری پلکانی» نام دارد؛ یعنی هرچه مصرف بیش‌تر شود، نرخ هر واحد هم بالاتر می‌رود.
جزئیات اجرایی طرح هنوز روشن نیست. نرخ بنزین مازاد، تکلیف سهمیه افراد بدون خودرو و امکان واگذاری یا فروش سهمیه از جمله پرسش‌های باز است. پاسخ این پرسش‌ها اثر نهایی طرح بر بودجه خانوار و قیمت کالاها را تعیین می‌کند. این پیشنهاد فعلاً در سطح طرح است و برای اجرا به تصویب و سازوکار اجرایی نیاز دارد.
نظرات کاربران