حمید فتاحی، قائم‌مقام وزیر ارتباطات و رئیس سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی، دلایل افت کیفیت اینترنت در هفته‌های اخیر را تشریح کرد. به گفته او، اختلالات فرکانسی، مشکلات مرتبط با GPS و اختلال در شبکه اینترنت ثابت مخابرات از جمله عواملی بودند که باعث افزایش نارضایتی کاربران شدند. او همچنین درباره زمان عرضه ای‌سیم، وضعیت فعالیت استارلینک در ایران، توسعه شبکه 5G و واگذاری سهام رایتل توضیحاتی ارائه کرد.
فتاحی در نشست خبری روز یکشنبه ۲۶ مهر، به پرسش‌های مختلف درباره وضعیت خدمات ارتباطی کشور پاسخ داد و از برنامه‌های رگولاتوری برای بهبود کیفیت شبکه و توسعه زیرساخت‌های ارتباطی سخن گفت.
چرا سرویس ای‌سیم در ایران ارائه نمی‌شود؟
رئیس سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی اعلام کرد چارچوب‌های مربوط به ارائه خدمات ای‌سیم (eSIM) تدوین و به اپراتورها ابلاغ شده است؛ بااین‌حال، عرضه عمومی این سرویس به تکمیل الزامات فنی و تجاری وابسته است.
فتاحی، تضمین تداوم خدمات‌رسانی را مهم‌ترین شرط راه‌اندازی ای‌سیم دانست و توضیح داد که این سرویس نباید پس از مدتی، به‌دلیل مشکلاتی مانند تحریم‌ها، از دسترس خارج شود.
به گفته او، اپراتورهای اصلی کشور در حال انجام اقدامات لازم برای فراهم‌کردن شرایط ارائه پایدار این خدمت هستند. رگولاتوری نیز اجازه نمی‌دهد اپراتوری سرویسی را راه‌اندازی کند و پس از مدتی بدون تضمین ادامه فعالیت، آن را متوقف سازد.
بر این اساس، تأخیر در عرضه ای‌سیم به‌معنای نبود چارچوب قانونی برای آن نیست؛ بلکه به گفته رئیس رگولاتوری، تکمیل مقدمات فنی و تجاری و اطمینان از استمرار خدمات، از موانع اصلی آغاز ارائه این سرویس محسوب می‌شوند.
سند ۳۲ بندی فضای مجازی و موضوع رفع فیلترینگ
فتاحی درباره سند ۳۲ بندی مرتبط با فضای مجازی که به‌تازگی از طبقه‌بندی محرمانه خارج و منتشر شده است، گفت این سند مبنای عمل وزارت ارتباطات قرار دارد و این وزارتخانه پیگیر اجرای آن است.
او با اشاره به نقاط قوت و ضعف این سند، آن را همچنان قابل استفاده دانست و بر ضرورت پیگیری مفاد آن تأکید کرد.
بر اساس گزارش منتشرشده، در این سند به موضوع رفع فیلترینگ برخی سرویس‌ها، از جمله تلگرام و یوتیوب پس از گوگل‌پلی و واتس‌اپ، اشاره شده است. بااین‌حال، اشاره به این موضوع در سند به‌تنهایی به‌معنای اعلام زمان مشخص برای رفع فیلترینگ این پلتفرم‌ها نیست.
مدیران اپراتورها باید احراز صلاحیت شوند
رئیس سازمان تنظیم مقررات از تدوین آیین‌نامه‌های مربوط به احراز صلاحیت مدیران اپراتورهای ارتباطی خبر داد. به گفته او، بر اساس این سازوکار، صلاحیت مدیران عامل باید از طریق بررسی و مصاحبه ارزیابی شود و مدیران بخش ارتباطات نیز مشمول این فرایند خواهند بود.
فتاحی توضیح داد که طبق سازوکار پیش‌بینی‌شده، سه نفر از معاونان وزارت ارتباطات با دبیری سازمان تنظیم مقررات و دو عضو صاحب‌نظر در فرایند بررسی و تأیید صلاحیت مشارکت خواهند داشت.
هدف از این اقدام، تعیین چارچوب مشخص برای ارزیابی صلاحیت مدیرانی است که مسئولیت اداره اپراتورهای ارتباطی را بر عهده دارند.
استارلینک در ایران مجوز ندارد
فتاحی در پاسخ به پرسش‌هایی درباره گسترش استفاده از اینترنت ماهواره‌ای استارلینک در ایران گفت فعالیت سرویس‌دهندگان ماهواره‌ای باید مطابق مقررات سرزمینی کشورها و ضوابط بین‌المللی انجام شود.
او با اشاره به نقش اتحادیه بین‌المللی مخابرات (ITU) در تنظیم مقررات ارتباطی اظهار کرد که ایران موضوع حقوق و الزامات خود را از طریق این نهاد پیگیری کرده است.
به گفته رئیس رگولاتوری، برخی ارائه‌دهندگان خدمات ماهواره‌ای برای فعالیت در چارچوب ضوابط کشور مراجعه کرده و مجوز گرفته‌اند؛ اما استارلینک در میان آن‌ها قرار ندارد.
فتاحی تأکید کرد که ارائه خدمات ماهواره‌ای در صورت رعایت مقررات سرزمینی و دریافت مجوزهای لازم امکان‌پذیر است. بنابراین، طبق اظهارات او، استارلینک در حال حاضر مجوز موردنیاز برای فعالیت رسمی در ایران را ندارد.
واگذاری رایتل به بخش خصوصی در دستور کار قرار گرفت
رئیس سازمان تنظیم مقررات درباره برنامه واگذاری سهام رایتل توضیح داد که این اپراتور، با وجود برخورداری از امتیاز اولیه در حوزه شبکه نسل سوم تلفن همراه (3G)، به‌دلیل مشکلات مدیریتی و توسعه‌ای نتوانست از فرصت‌های موجود به‌خوبی استفاده کند و از رقبای خود عقب ماند.
به گفته فتاحی، تمام سهام این اپراتور در اختیار بخش دولتی و عمومی و متعلق به تأمین اجتماعی است؛ ازاین‌رو، عملکرد مالی و جلوگیری از زیان آن اهمیت ویژه‌ای دارد.
او افزود که پس از تأکید وزیر ارتباطات بر ضرورت افزایش سهم بازار رایتل و انجام مذاکرات با وزیر کار، تصمیم به واگذاری سهام این شرکت گرفته شد.
هدف از این واگذاری، جذب سرمایه‌گذار بخش خصوصی با توان مالی و تخصص در حوزه فناوری اطلاعات است تا ظرفیت‌های پروانه رایتل بهتر مورد استفاده قرار گیرد.
فتاحی همچنین از تشکیل کارگروهی پنج‌نفره در سازمان تنظیم مقررات خبر داد که وظیفه بررسی و تأیید صلاحیت حرفه‌ای و مالی متقاضیان خرید سهام رایتل را بر عهده دارد. یکی از موضوعات مورد توجه این کارگروه، توانایی خریدار برای انجام تعهدات توسعه شبکه، به‌ویژه در حوزه نسل پنجم تلفن همراه (5G)، خواهد بود.
کیفیت اینترنت همچنان مهم‌ترین محور شکایت کاربران است
فتاحی اعلام کرد که رگولاتوری با هدف بهبود رضایت کاربران، کیفیت شبکه و شاخص‌های مرتبط با آن را در اولویت قرار داده است. به گفته او، بررسی شکایت‌های ثبت‌شده نشان می‌دهد بخش مهمی از نارضایتی کاربران به کیفیت ارتباطات مربوط می‌شود.
او از تشکیل کارگروه ویژه برای شناسایی مشکلات و تدوین نقشه راه بهبود شبکه خبر داد و گفت ماهیت چالش‌های ارتباطی در مقایسه با دو سال گذشته تغییر کرده است. به گفته او، عواملی مانند شرایط جنگی نیز در اولویت‌بندی مسائل اثرگذار بوده‌اند.
رئیس رگولاتوری، کمبود سرمایه‌گذاری به‌موقع در زیرساخت‌های ارتباطی را یکی از مشکلات اساسی دانست و توضیح داد که اگر ظرفیت شبکه متناسب با افزایش مصرف توسعه پیدا نکند، میان میزان تقاضا و توان زیرساخت‌ها ناترازی ایجاد می‌شود.
قطعی برق هم به شبکه ارتباطی آسیب زد
فتاحی با اشاره به مشکلات ناشی از ناترازی برق گفت قطعی‌های مکرر برق به تجهیزات شبکه ارتباطی نیز آسیب وارد کرده است. حتی برخی سایت‌هایی که به تجهیزات پشتیبان مجهز بوده‌اند، در صورت طولانی‌شدن قطعی برق و اتمام شارژ باتری‌ها با مشکل مواجه شده‌اند.
این موضوع نشان می‌دهد حفظ کیفیت اینترنت تنها به ظرفیت مخابراتی وابسته نیست و پایداری تأمین انرژی نیز در عملکرد شبکه‌های ارتباطی نقش دارد.
اختلالات فرکانسی، GPS و شبکه ثابت؛ سه عامل افت کیفیت اینترنت
رئیس سازمان تنظیم مقررات در توضیح افت کیفیت اینترنت طی حدود یک ماه گذشته، به سه عامل اصلی اشاره کرد:
این اظهارات نشان می‌دهد افت کیفیت گزارش‌شده از سوی کاربران، بنا بر توضیحات رگولاتوری، به یک عامل محدود نبوده و بخش‌های مختلف زیرساخت ارتباطی را دربر گرفته است.
آخرین وضعیت توسعه اینترنت 5G در ایران
فتاحی اعلام کرد که توسعه شبکه نسل پنجم تلفن همراه در دستور کار قرار دارد و مجوزهای فرکانسی موردنیاز برای این منظور صادر و در اختیار اپراتورهای سیار قرار گرفته است.
به گفته او، اپراتورها برای توسعه پوشش 5G تعهدات سالانه دارند و باید مطابق برنامه تعیین‌شده، دامنه پوشش شبکه خود را افزایش دهند.
رئیس رگولاتوری همچنین از ایجاد بیش از ۵۰۰ سایت 5G خبر داد. او در بخش دیگری از اظهاراتش به توسعه فیبر نوری اشاره کرد و مدعی شد اتصال مدارس به این زیرساخت رشد هزاردرصدی داشته است.
فتاحی از پیگیری موضوع صدور موافقت اصولی برای متقاضیان فعالیت در حوزه اپراتور هوش مصنوعی نیز خبر داد؛ اقدامی که به گفته او، در آینده نزدیک دنبال خواهد شد.
اختلاف بر سر حفاری فیبر نوری در تهران
توسعه فیبر نوری یکی دیگر از محورهای نشست خبری بود. فتاحی با اشاره به فرسودگی تجهیزات و افت کیفیت اتصال‌های مبتنی بر کابل مسی، گسترش شبکه فیبر نوری را برای ارتقای کیفیت ارتباطات ضروری دانست.
او یکی از موانع اجرای پروژه را اختلاف بر سر تعرفه حفاری در تهران عنوان کرد. به گفته رئیس رگولاتوری، برخی نهادها تفسیر متفاوتی از مقررات دارند و مرجعیت کمیسیون تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی در تعیین تعرفه‌ها را نمی‌پذیرند؛ مسئله‌ای که به گفته او، روند اجرای پروژه را در پایتخت کند کرده است.
فتاحی افزود که جلسات متعددی میان وزیر ارتباطات و شهردار تهران برگزار شده، اما هنوز توافق نهایی حاصل نشده است. او همچنین گفت پس از ارائه گزارش این مشکل در هیئت دولت، رئیس‌جمهور به محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور، دستور پیگیری موضوع را داده است.
پرونده سیم‌کارت‌های پرو در مراجع قضایی پیگیری می‌شود
فتاحی در پاسخ به پرسشی درباره گزارش تخلف در واگذاری سیم‌کارت‌های پرو گفت که با وجود وجود مصوبه قانونی درباره واگذاری، انحراف‌هایی در اجرای آن رخ داده است.
به گفته او، این موضوع در مراجع قضایی در حال پیگیری است و نتیجه بررسی‌ها پس از مشخص‌شدن اعلام خواهد شد.
نظرات کاربران