به گزارش روزگار خودرو، برای تعویض روغن گیربکس اتوماتیک ممکن است سه پیشنهاد متفاوت بشنوید. یک تعمیرکار پیچ تخلیه یا کارتل را باز می‌کند، دیگری روغن را با ساکشن بیرون می‌کشد و تعمیرگاه بعدی استفاده از دستگاه تعویض کامل را پیشنهاد می‌دهد. هر سه روش روغن را عوض می‌کنند، اما نتیجه و مقدار ریسک آن‌ها یکسان نیست.
انتخاب روش درست فقط به این بستگی ندارد که کدام دستگاه روغن بیشتری بیرون می‌کشد. نوع گیربکس، کارکرد خودرو، سابقه سرویس، وضعیت روغن و دستور سازنده مشخص می‌کند کدام روش انتخاب مناسب‌تری است.
بخوانید: فیوز سوخته خودرو را چطور پیدا و تعویض کنیم؟
تخلیه معمولی؛ ساده ولی قابل بررسی
در روش معمولی، پیچ تخلیه باز می‌شود و روغنی که امکان خروج آزادانه دارد، از گیربکس بیرون می‌آید. در بعضی خودروها کارتل هم باز می‌شود تا فیلتر تعویض، آهن‌ربا تمیز و وضعیت رسوبات و براده‌ها ارزیابی شود.
این روش تمام روغن را خارج نمی‌کند. مقداری از روغن داخل مبدل گشتاور، مسیرهای هیدرولیکی و دیگر بخش‌های گیربکس باقی می‌ماند. از این رو پس از اضافه‌کردن روغن تازه، بخشی از روغن قدیمی و تازه با هم مخلوط می‌شوند.
همین ویژگی الزاماً یک ضعف نیست. در خودرویی که به‌موقع سرویس شده، تخلیه معمولی می‌تواند برای نگهداری دوره‌ای کافی باشد. در گیربکس پرکارکرد با سابقه نامشخص نیز جایگزینی بخشی از روغن، تغییر ملایم‌تری ایجاد می‌کند و معمولاً از شست‌وشوی ناگهانی کم‌ریسک‌تر است.
بازکردن کارتل یک مزیت دیگر هم دارد. تعمیرکار می‌تواند آهن‌ربا، فیلتر و ته کارتل را ببیند. مقدار زیاد براده، بوی سوختگی یا مواد حاصل از سایش صفحات کلاچ می‌تواند پیش از بروز خرابی جدی، وضعیت گیربکس را نشان دهد.
ساکشن؛ تمیز و سریع، ولی نه کامل
در روش ساکشن، شلنگ باریکی از مسیر گیج یا محل مخصوص وارد گیربکس می‌شود و روغن را بیرون می‌کشد. این روش معمولاً سریع‌تر و تمیزتر انجام می‌شود و نیازی به بازکردن پیچ تخلیه یا کارتل ندارد.
ولی برخلاف تصور رایج، ساکشن همه روغن و آلودگی‌های گیربکس را بیرون نمی‌کشد. شلنگ فقط به بخشی از محفظه دسترسی دارد و روغن داخل مبدل گشتاور و بسیاری از مسیرها همچنان باقی می‌ماند.
رسوبات ته کارتل نیز الزاماً با مکش خارج نمی‌شوند. فیلتر تعویض نمی‌شود و آهن‌ربایی که براده‌های فلزی را جمع کرده است، تمیز نمی‌شود. از همین رو ساکشن را باید یک روش آسان برای خارج‌کردن بخشی از روغن دانست، نه پاک‌سازی کامل گیربکس.
خرده‌براده‌های داخل روغن هم برای گیربکس مفید نیستند. این ذرات باید در فیلتر یا روی آهن‌ربا جمع شوند. ممکن است آلودگی موجود در یک گیربکس فرسوده برای مدتی رفتار صفحات ساییده‌شده را تغییر دهد، ولی این به معنای نیاز گیربکس به براده نیست. چنین گیربکسی از قبل دچار فرسودگی شده است.
کامل‌تر ولی نه مناسب همه خودروها؛ دستگاه تعویض روغن
دستگاه تعویض روغن معمولاً به مسیر رفت و برگشت روغن یا خنک‌کن گیربکس متصل می‌شود. هم‌زمان با خروج روغن قدیمی، روغن تازه وارد مدار می‌شود و به این ترتیب حجم بیشتری از روغن داخل مبدل گشتاور و مسیرهای داخلی جایگزین می‌شود.
این روش برای گیربکسی که سالم است، به‌موقع سرویس شده و روغن مناسب اخذ می‌کند، می‌تواند انتخاب خوبی باشد. مزیت اصلی آن تعویض حجم بیشتری از روغن است، نه واردکردن فشار بیشتر به گیربکس.
معضل زمانی ایجاد می‌شود که شست‌وشوی کامل روی گیربکس پرکارکرد، فرسوده یا بدون سابقه سرویس انجام شود. جریان روغن یا استفاده از مواد شوینده ممکن است رسوبات انباشته‌شده را جدا کند. این آلودگی‌ها می‌توانند وارد مسیرهای باریک مجموعه هیدرولیکی یا شیرهای کنترل شوند و عملکرد گیربکس را مختل کنند.
تعویض کامل روغن ممکن است ضعف صفحات فرسوده را هم آشکار کند. در چنین شرایطی روغن تازه گیربکس را خراب نکرده است؛ گیربکس از قبل مشکل داشته و تغییر ناگهانی وضعیت، خرابی آن را نمایان کرده است.
استفاده از دستگاه نیز جای بازکردن کارتل و تعویض فیلتر را نمی‌گیرد. اگر فیلتر قابل تعویض باشد یا سازنده تمیزکردن کارتل را توصیه کرده باشد، تنها گردش روغن تازه در دستگاه کافی نخواهد بود.
اگر خودرو از نخست طبق برنامه سرویس شده، باید همان روشی اجرا شود که سازنده تعیین کرده است. ممکن است تخلیه معمولی کافی باشد یا تعویض حجم بیشتری از روغن توصیه شود.
برای گیربکس پرکارکردی که سابقه سرویس آن مشخص نیست، ابتدا باید رنگ و بوی روغن، رفتار گیربکس، میزان براده و شرایط فیلتر بررسی شود. اگر روغن سوخته است یا گیربکس از قبل تقه، لغزش و تأخیر دارد، شست‌وشوی کامل نباید بدون عیب‌یابی انجام شود. در چنین شرایطی بازکردن کارتل، تعویض فیلتر و جایگزینی مرحله‌ای روغن معمولاً انتخاب محتاطانه‌تری است.
ساکشن برای یک تعویض سریع و محدود کاربرد دارد، ولی امکان دیدن شرایط کارتل و فیلتر را نمی‌دهد. دستگاه حجم بیشتری از روغن را جایگزین می‌کند، ولی برای هر گیربکسی مناسب نیست. تخلیه معمولی هم روغن را کامل عوض نمی‌کند، ولی فرصت بررسی داخل کارتل و سرویس فیلتر را فراهم می‌کند.
بهترین روش، روشی نیست که بیشترین روغن را با قدرت بیشتری بیرون بکشد. روشی مناسب است که با طراحی گیربکس، سابقه نگهداری و شرایط واقعی قطعات هماهنگ باشد. پیش از انتخاب میان تخلیه، ساکشن و دستگاه، باید خود گیربکس را شناخت؛ وگرنه کامل‌ترین تعویض روغن هم می‌تواند به یک سرویس اشتباه تبدیل شود.
فیوز سوخته خودرو را چطور پیدا و تعویض کنیم؟
نظرات کاربران