کنگره آمریکا در حال بررسی طرحی برای اداره شرکت‌ها توسط عامل‌های هوش مصنوعی است

ایده اداره کامل یک کسب‌وکار توسط یک عامل هوش مصنوعی شاید کابوس‌وار به نظر برسد، اما ایالت دلاور آمریکا در حال پیگیری چنین طرحی است.

با این حال، پیشنهاد این ایالت با مخالفت یکی از قانون‌گذاران ارشد روبه‌رو شده که معتقد است سپردن مدیریت به هوش مصنوعی می‌تواند صاحبان شرکت‌ها و سرمایه‌گذاران را در برابر مسئولیت اقدامات زیان‌بار محافظت کند.

جیمز کومر، رئیس کمیته نظارت مجلس نمایندگان آمریکا، در تاریخ ۲۶ اکتبر نامه‌ای به مت مایر، فرماندار دلاور، ارسال کرد و خواستار دریافت اسناد مربوط به طرح پیشنهادی شرکت هوش مصنوعی یا AIC شد.

این نماینده جمهوری‌خواه ایالت کنتاکی خواهان جزئیات ارزیابی‌های ایمنی و میزان مشارکت فعالان صنعت در تدوین این طرح شده. او هشدار داد که تحقیقات ممکن است در نهایت به تصویب قوانین فدرال برای محدود کردن ابتکارهای ایالت‌ها در حوزه هوش مصنوعی منجر شود.

بر اساس پیش‌نویس این لایحه، دلاور یک محیط آزمایشی نظارتی ۳۰ماهه ایجاد خواهد کرد تا امکان اجرای این ایده را بررسی کند. شرکت‌های هوش مصنوعی می‌توانند هر فعالیت قانونی، به‌جز امور بانکی، را انجام دهند و یک عامل هوش مصنوعی بدون نظارت مستمر انسان تصمیم‌های تجاری آن‌ها را اتخاذ کند. این شرکت‌ها همچنین از نظر حقوقی امکان اقامه دعوا و طرف دعوا قرار گرفتن را خواهند داشت.

هر شرکت هوش مصنوعی تنها یک عضو خواهد داشت که می‌تواند شخص حقیقی یا یک نهاد حقوقی باشد. این عضو مسئول تأمین منابع مالی کافی برای ادامه فعالیت شرکت خواهد بود و به‌طور معمول از مسئولیت بدهی‌ها و تعهدات آن مصون می‌ماند. با این حال، پیش‌نویس لایحه استثناهایی برای تقلب، نقض عمدی قانون و اجازه دادن به فعالیت‌هایی در نظر گرفته که عضو شرکت می‌دانسته یا باید می‌دانسته خارج از اهداف اعلام‌شده آن قرار دارند.

این پیشنهاد به معنای آن نیست که تمام پیامدهای فاجعه‌بار مرتبط با هوش مصنوعی به گردن دیگران بیفتد. با این حال، منتقدان تردید دارند که استثناهای تعیین‌شده برای محافظت از افراد کافی باشند؛ به‌ویژه زمانی که نرم‌افزار تصمیم می‌گیرد، اما انسان‌ها سود حاصل از فعالیت شرکت را دریافت می‌کنند.

نگرانی درباره مسئولیت حقوقی شرکت‌های هوش مصنوعی

استاد حقوق دانشگاه کالیفرنیا در برکلی، اندرو بیکر، در گفت‌وگو با فایننشال تایمز گفت که به نظر می‌رسد مصونیت حقوقی پیش‌بینی‌شده در این طرح بیش از اندازه گسترده باشد و توجیه کافی و مستحکمی برای آن ارائه نشده است.

حامیان این پیشنهاد استدلال می‌کنند که اعطای هویت حقوقی به سامانه‌های خودمختار، امکان ردیابی اقدامات آن‌ها را فراهم می‌کند و هدف مشخصی برای پیگیری مسئولیت‌های قانونی به وجود می‌آورد. چارونی پاتیبندا-سانچز، وزیر امور خارجه دلاور، نیز به همراه جان نی، مدیرعامل شرکت نورم اِی‌آی، جزئیات این طرح را در مجله فورچون تشریح کرده است.

البته انگیزه‌های مالی نیز در میان هستند. بر اساس گزارش اسپات‌لایت دلاور، پاتیبندا-سانچز به درآمد حاصل از هزینه‌های ثبت این شرکت‌ها اشاره کرده است. مالیات‌ها و هزینه‌های مرتبط با شرکت‌ها در حال حاضر سالانه بیش از ۲ میلیارد دلار به بودجه دلاور کمک می‌کنند؛ رقمی که تقریباً یک‌سوم کل درآمد این ایالت را تشکیل می‌دهد.

ایده سپردن مدیریت شرکت‌ها به هوش مصنوعی موضوع تازه‌ای نیست. در اکتبر ۲۰۲۵، هانکه فابر، مدیرعامل لاجیتک، خواستار حضور عامل‌های هوش مصنوعی در تمامی جلسات هیئت‌مدیره شرکت‌ها شد. یک ماه بعد، سم آلتمن، مدیرعامل اوپن‌ای‌آی، اعلام کرد که می‌خواهد شرکتش به نخستین شرکت بزرگ تحت مدیریت هوش مصنوعی تبدیل شود.

با این حال، این طرح هنوز در مرحله پیشنهاد قرار دارد. اسپات‌لایت دلاور گزارش داده که احتمالاً لایحه سال آینده میلادی معرفی خواهد شد. دفتر مت مایر نیز به وب‌سایت ارس اعلام کرده که در حال بررسی نامه جیمز کومر است.

با توجه به موارد متعددی که اخیراً در آن‌ها عامل‌های هوش مصنوعی از کنترل خارج شده و به سامانه‌های شرکت‌های دیگر نفوذ کرده‌اند، سپردن مدیریت یک شرکت به این فناوری تصمیمی شتاب‌زده به نظر می‌رسد. این نگرانی‌ها جدا از هشدارهای مکرر کارشناسان درباره احتمال وقوع فاجعه‌ای گسترده در اثر پیشرفت هوش مصنوعی مطرح می‌شوند. البته شاید هم این دقیقاً همان چیزی باشد که هوش مصنوعی مرموز و زیرکانه به دنبال آن است!