تحریم در اقتصاد یعنی محدود یا ممنوع کردن تجارت، سرمایهگذاری یا مبادلات مالی با یک کشور، گروه، شرکت یا شخص. دولتها، گروهی از کشورها یا سازمانهای بینالمللی تحریم را به کار میگیرند تا بدون جنگ، طرف مقابل را مجازات کنند، ابزار اجرای سیاست‌های مورد اعتراض را از او بگیرند یا او را به تغییر رفتار وادارند. گاهی تحریم کل تجارت با کشور هدف را متوقف میکند و گاهی فقط بخشی از آن را؛ برای نمونه، تنها خرید و فروش سلاح را ممنوع میکند.
نکات کلیدی
- تحریم ابزاری غیرنظامی برای فشار اقتصادی است و معمولاً در واکنش به سیاست‌هایی مانند جنگ، نقض حقوق بشر، گسترش تسلیحات یا تهدیدهای امنیتی وضع می‌شود.
- تحریمها انواع گوناگونی دارند: تجاری، تسلیحاتی، مالی، هدفمند (علیه افراد و شرکتها) و ثانویه (علیه طرفهای سوم).
- تجربهٔ تاریخی نشان می‌دهد تحریمها در تحمیل هزینه به کشور هدف موفق‌تر بوده‌اند تا در تغییر سیاست یا حکومت آن.
- در آمریکا، دفتر کنترل داراییهای خارجی (OFAC) در وزارت خزانهداری تحریمها را اجرا میکند. به اعلام کاخ سفید، آمریکا در ژوئن ۲۰۲۵ برنامهٔ تحریم‌های سوریه را لغو کرد؛ اما در فهرست برنامه‌های فعال این دفتر در سپتامبر ۲۰۲۶، برنامه‌های تحریمی کوبا، کره شمالی و ایران همچنان دیده میشوند.
- در نسخهٔ پنجم پایگاه دادهٔ جهانی تحریمها (Global Sanctions Data Base)، برای سال‌های ۱۹۵۰ تا پایان ۲۰۲۵ در مجموع ۱٬۷۹۴ مورد تحریم ثبت شده است.
- پژوهشی که در اوت ۲۰۲۵ در نشریهٔ لنست گلوبال هلث (The Lancet Global Health) منتشر شد، تحریم‌های یک‌جانبه را با افزایش مرگ‌ومیر در کشورهای هدف همراه دانسته است.
امبارگو و تحریم؛ تفاوت دو اصطلاح
در زبان انگلیسی برای این مفهوم دو واژهٔ رایج هست. «امبارگو» (Embargo) معمولاً به ممنوعیت کامل یا جزئی تجارت با یک کشور گفته می‌شود؛ مانند ممنوعیت فروش سلاح یا خرید نفت. «سنکشن» (Sanctions) مفهومی گسترده‌تر است و افزون بر محدودیت‌های تجاری، مسدود کردن دارایی‌ها، ممنوعیت سفر و قطع دسترسی به خدمات مالی را هم دربر می‌گیرد. در فارسی برای هر دو معمولاً واژهٔ «تحریم» به کار می‌رود.
دفتر کنترل داراییهای خارجی آمریکا در صفحهٔ معرفی برنامه‌های تحریمی خود توضیح می‌دهد که تحریمها ممکن است «جامع» یا «گزینشی» باشند و برای رسیدن به اهداف سیاست خارجی و امنیت ملی، از مسدود کردن دارایی‌ها و محدودیت‌های تجاری استفاده می‌کنند.
انواع تحریم
تحریم تجاری کامل یا جزئی
در تحریم تجاری کامل، هرگونه صادرات و واردات با کشور هدف ممنوع است. در تحریم جزئی فقط کالاها یا بخش‌های معینی، مانند نفت، فناوری‌های پیشرفته یا کالاهای لوکس، ممنوع میشوند.
تحریم تسلیحاتی
تحریم تسلیحاتی فروش سلاح، مهمات و تجهیزات نظامی به کشور یا گروه هدف را ممنوع میکند. این نوع تحریم از رایج‌ترین ابزارهای شورای امنیت سازمان ملل است.
تحریم مالی
تحریم مالی جریان پول را هدف می‌گیرد؛ از جمله با مسدود کردن دارایی‌ها، ممنوع کردن خدمات بانکی و بیمه، محدود کردن دسترسی به بازارهای سرمایه و قطع اتصال بانک‌ها به شبکهٔ پیام‌رسان مالی سوئیفت (SWIFT). امروز بخش بزرگی از تجارت بینالمللی با دلار یا یورو و از راه بانک‌های بینالمللی تسویه می‌شود. به همین دلیل، تحریم مالی حتی بدون ممنوعیت کالایی هم می‌تواند تجارت کشور هدف را مختل کند.
تحریم هدفمند یا «هوشمند»
تحریم هدفمند به جای کل کشور، افراد، شرکتها یا نهادهای مشخصی را نشانه می‌گیرد؛ مثلاً دارایی‌هایشان را مسدود یا سفرشان را ممنوع میکند. هدف این است که فشار به تصمیم‌گیرندگان برسد و مردم عادی کمتر آسیب ببینند.
تحریم ثانویه
تحریم ثانویه (Secondary Sanctions) طرفهای سوم را هدف می‌گیرد. در این نوع تحریم، شرکتها و بانک‌های کشورهای دیگر اگر با کشور یا شخص تحریمشده معامله کنند، با جریمه یا محرومیت از بازار کشور تحریم‌کننده روبه‌رو میشوند. همین سازوکار باعث می‌شود تحریم‌های یک اقتصاد بزرگ مانند آمریکا اثری بسیار فراتر از مرزهای آن داشته باشد.
تحریم یک‌جانبه و چندجانبه
تحریم یک‌جانبه را یک کشور به‌تنهایی وضع میکند. تحریم چندجانبه را گروهی از کشورها، مانند اتحادیهٔ اروپا یا گروه هفت (G7)، یا شورای امنیت سازمان ملل وضع می‌کنند. قطعنامه‌های تحریمی شورای امنیت که بر پایهٔ فصل هفتم منشور ملل متحد صادر شوند، برای همهٔ کشورهای عضو الزام‌آورند.
تحریم چگونه عمل میکند؟
کشورها از تحریم استفاده می‌کنند تا بدون توسل به نیروی نظامی، رفتاری را که نمی‌پسندند مجازات کنند یا جلوی تکرارش را بگیرند. این رفتار اغلب نقض حقوق بشر یا درگیری مسلحانه است. تحریم گسترده ابزار قدرتمندی است؛ می‌تواند کشور هدف را منزوی کند و آن را از مزایای تجارت بینالمللی محروم سازد.
اثر تحریم بر اقتصاد کشور هدف معمولاً از چند مسیر منتقل می‌شود:
- کاهش درآمد ارزی: وقتی صادرات، به‌ویژه صادرات کالاهای اصلی مانند نفت، محدود شود، ارز کمتری وارد کشور می‌شود.
- افزایش هزینهٔ مبادله: کشور تحریمشده برای فروش کالا یا انتقال پول ناچار است از واسطه‌ها کمک بگیرد، تخفیف بدهد یا کارمزد بیشتری بپردازد.
- کمبود کالا و فناوری: دسترسی به قطعات، ماشین‌آلات و فناوری وارداتی دشوارتر و گران‌تر می‌شود.
- فشار بر پول ملی و تورم: کمبود ارز معمولاً ارزش پول ملی را پایین می‌آورد و کالاهای وارداتی را گران‌تر میکند.
کشورهایی که به تجارت جهانی یا واردات فناوری وابسته‌اند، در برابر تحریم آسیب‌پذیرترند. در مقابل، برخی حکومت‌های اقتدارگرا دهه‌ها در برابر تحریم دوام آورده‌اند؛ هرچند اغلب با هزینهٔ سنگینی برای سطح زندگی مردم.
یکی از قواعد مهم تحریم‌های آمریکا این است که مالکیت غیرمستقیم هم مشمول تحریم می‌شود. وزارت خزانهداری آمریکا در بیانیه‌ای در ژوئیهٔ ۲۰۲۵ توضیح داده است که هر شرکتی که ۵۰٪ یا بیشتر آن، به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم و به‌تنهایی یا در مجموع، در مالکیت یک یا چند شخص تحریمشده باشد، خودش هم تحریمشده به شمار می‌آید. بنابراین ثبت شرکتی تازه با همان مالکان تحریمشده راهی برای دور زدن تحریم نیست.
مثال فرضی: هزینهٔ «تخفیف تحریمی»
فرض کنید کشوری روزانه ۱ میلیون بشکه نفت صادر میکند و به دلیل تحریم ناچار است هر بشکه را ۱۲ دلار ارزان‌تر از قیمت بازار بفروشد. زیان روزانهٔ این کشور ۱ میلیون بشکه × ۱۲ دلار = ۱۲ میلیون دلار است. در یک سال ۳۶۵ روزه، این زیان به ۱۲ میلیون دلار × ۳۶۵ = ۴٬۳۸۰ میلیون دلار، یعنی ۴٫۳۸ میلیارد دلار، می‌رسد.
این رقم هنوز هزینه‌های دیگر را دربر نمی‌گیرد؛ مانند کارمزد واسطه‌ها، حمل‌ونقل و بیمهٔ گران‌تر و دیر رسیدن پول فروش.
مبانی قانونی تحریم‌های آمریکا
تحریم‌های آمریکا بر پایهٔ مجموعه‌ای از قوانین مصوب کنگره و فرمان‌های اجرایی رئیس‌جمهور وضع میشوند. «قانون تجارت با دشمن» (Trading with the Enemy Act) به رئیس‌جمهور اجازه می‌دهد در زمان جنگ تحریم و محدودیت‌های تجاری دیگر وضع کند. «قانون اختیارات اقتصادی اضطراری بینالمللی» (International Emergency Economic Powers Act یا IEEPA) نیز به او اجازه می‌دهد در دوره‌هایی که وضعیت اضطراری ملی به‌طور رسمی اعلام شده است، مبادلات اقتصادی با خارج را محدود کند.
اجرای تحریمها در آمریکا بر عهدهٔ دفتر کنترل داراییهای خارجی در وزارت خزانهداری است. این دفتر فهرست اشخاص و نهادهای تحریمشده را، که «فهرست اتباع ویژه و اشخاص مسدودشده» (SDN List) نام دارد، نگه میدارد و درخواست‌های معافیت و مجوز را بررسی میکند. همین دفتر در ردیابی و مسدود کردن منابع مالی گروه‌های تروریستی و قاچاقچیان مواد مخدر هم نقش مهمی دارد.
وزارت خزانهداری آمریکا در بیانیه‌ای در ژوئیهٔ ۲۰۲۵ هدف نهایی تحریمها را «نه مجازات، بلکه ایجاد تغییر مثبت در رفتار» دانسته است. به گفتهٔ همین وزارتخانه، قدرت و اعتبار تحریمها فقط از توان افزودن اشخاص به فهرست تحریم نمی‌آید، بلکه به آمادگی برای خارج کردن آن‌ها از این فهرست در چارچوب قانون هم بستگی دارد.
کدام کشورها زیر تحریم گستردهٔ آمریکا هستند؟
آمریکا سال‌هاست تحریم‌های تجاری جامع و طولانی‌مدتی را علیه کوبا، کره شمالی و ایران اجرا میکند؛ کشورهایی که سیاست‌هایشان را به‌طور خاص نامطلوب می‌داند. در فهرست برنامه‌های تحریمی فعال دفتر کنترل داراییهای خارجی در سپتامبر ۲۰۲۶ هم برنامه‌های کوبا، ایران و کره شمالی دیده میشوند. محدودیت‌های تجاری آمریکا علیه روسیه و مناطقی از اوکراین که زیر کنترل روسیه است نیز اثری مشابه تحریم تجاری دارد.
سوریه تا میانهٔ سال ۲۰۲۵ در شمار این کشورها بود. به اعلام کاخ سفید، رئیس‌جمهور آمریکا در ۳۰ ژوئن ۲۰۲۵ فرمان اجرایی لغو برنامهٔ تحریم‌های سوریه را امضا کرد. با این حال، تحریم بشار اسد و نزدیکانش، ناقضان حقوق بشر، قاچاقچیان مواد مخدر، اشخاص مرتبط با فعالیت‌های سلاح شیمیایی، داعش و گروه‌های وابسته به آن و برخی گروه‌های دیگر برقرار ماند.
نمونه‌های تاریخی تحریم
تحریم آمریکا علیه کوبا
تحریم آمریکا علیه کوبا از سال ۱۹۶۲ برقرار است. این تحریم طولانی نتوانسته حزب کمونیست حاکم بر کوبا را از قدرت کنار بزند یا آن را به تحمل مخالفان وادارد.
تحریم نفتی ۱۹۷۳
در سال‌های ۱۹۷۳ و ۱۹۷۴، اعضای عرب سازمان کشورهای صادرکنندهٔ نفت (اوپک) صادرات نفت به آمریکا را تحریم کردند. این تحریم نتوانست سیاست خارجی آمریکا در خاورمیانه را تغییر دهد، اما در تحمیل هزینه به آمریکا موفق بود. کمبود سوخت، سهمیه‌بندی و جهش شدید قیمت بنزین را در پی داشت و هزینهٔ سیاست خارجی آمریکا را بالا برد.
آفریقای جنوبی
در دههٔ ۱۹۸۰، چند کشور، از جمله آمریکا، محدودیت‌های تجاری جزئی را همراه با خروج سرمایه (Divestment) و تحریم‌های اقتصادی دیگر علیه آفریقای جنوبی به کار گرفتند. بسیاری از تحلیلگران این فشارها را از عوامل شتاب‌دهندهٔ پایان نظام تبعیض نژادی (آپارتاید) در این کشور می‌دانند.
روسیه
تحریم‌های تجاری محدودی که پس از حمله به اوکراین و تصرف بخش‌هایی از آن در سال ۲۰۱۴ علیه روسیه وضع شد، مانع حملهٔ دوبارهٔ این کشور در سال ۲۰۲۲ نشد. تحریم‌های بسیار گسترده‌تری که آمریکا و متحدانش از فوریهٔ ۲۰۲۲ وضع کردند، طبق گزارش‌ها ارتش روسیه را از نیمه‌رساناهای لازم برای تجهیزات الکترونیکی نظامی و نیز قطعات ساخت تانک محروم کرده است.
تحولات تحریمها در سال‌های اخیر
آمار تحریمها در جهان
نسخهٔ پنجم پایگاه دادهٔ جهانی تحریمها، که دورهٔ ۱۹۵۰ تا پایان ۲۰۲۵ را پوشش می‌دهد، در مجموع ۱٬۷۹۴ مورد تحریم را ثبت کرده است. نسخهٔ چهارم این پایگاه ۱٬۵۴۷ مورد را دربر می‌گرفت؛ در نسخهٔ جدید ۲۸۳ مورد افزوده شده و ۳۶ مورد پس از بازبینی حذف یا با موارد دیگر ادغام شده است. به گزارش همین پایگاه، ۱٬۰۷۲ مورد از این تحریمها شامل اقدامات مالی بوده‌اند. این پایگاه اقدامات مالی را در شش گروه دسته‌بندی میکند؛ از مسدود کردن دارایی و محدود کردن خدمات مالی تا محرومیت از زیرساخت‌های پرداخت مانند سوئیفت.
سقف قیمت نفت روسیه
یکی از ابزارهای نسبتاً تازهٔ تحریم «سقف قیمت» است. به توضیح دولت بریتانیا در ژوئیهٔ ۲۰۲۵، سقف قیمت نفت خام روسیه از دسامبر ۲۰۲۲ برقرار شده و شرکت‌های کشورهای گروه هفت را از حمل، بیمه و ارائهٔ خدمات دیگر به محموله‌های نفت روسیه که بالاتر از سقف تعیین‌شده فروخته شوند، منع میکند. به گفتهٔ دولت بریتانیا، هدف این سازوکار محدود کردن توان مالی روسیه برای ادامهٔ جنگ در اوکراین است. برخلاف تحریم کامل، این سازوکار خود خرید نفت روسیه را ممنوع نمی‌کند، بلکه ارائهٔ این خدمات را به رعایت سقف قیمت مشروط میکند.
بریتانیا و اتحادیهٔ اروپا در ژوئیهٔ ۲۰۲۵ اعلام کردند این سقف را از ۶۰ دلار به ۴۷٫۶۰ دلار برای هر بشکه کاهش می‌دهند. طبق اعلام دولت بریتانیا، زمان اجرای سقف تازه در این کشور ۲ سپتامبر ۲۰۲۵ تعیین شد. دولت بریتانیا در همان اطلاعیه گفته بود درآمد نفتی روسیه تا ماه مه ۲۰۲۵ نسبت به سال قبل ۳۵٪ کاهش یافته و درآمدهای انرژی حدود ۳۰٪ کل درآمدهای بودجهٔ فدرال روسیه را تأمین میکند. به گفتهٔ همین اطلاعیه، بریتانیا تا آن زمان بیش از ۲۵۰ کشتی حامل انرژی روسیه را تحریم کرده بود.
لغو تحریم‌های سوریه
لغو برنامهٔ تحریم‌های سوریه در ژوئن ۲۰۲۵ نمونه‌ای از برداشته شدن یک تحریم جامع آمریکاست. در فهرست برنامه‌های فعال دفتر کنترل داراییهای خارجی در سپتامبر ۲۰۲۶ برنامه‌ای به نام سوریه دیده نمی‌شود. به جای آن، برنامه‌ای با عنوان «تحریم‌های پاسخ‌گو کردن اسد و تثبیت منطقه‌ای» (Promoting Accountability for Assad and Regional Stabilization Sanctions یا PAARSS) فعال است.
بازگشت تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران
فرانسه، آلمان و بریتانیا، معروف به تروئیکای اروپایی (E3)، در ۲۸ اوت ۲۰۲۵ (شهریور ۱۴۰۴) سازوکار «بازگشت خودکار تحریمها» یا «اسنپ‌بک» (Snapback) را فعال کردند. این سازوکار در قطعنامهٔ ۲۲۳۱ شورای امنیت پیش‌بینی شده بود؛ قطعنامه‌ای که در سال ۲۰۱۵ برای تأیید توافق هسته‌ای موسوم به برجام (JCPOA) صادر شد.
طبق بیانیهٔ مشترک این سه کشور در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۵، شش قطعنامهٔ شورای امنیت دربارهٔ برنامهٔ هسته‌ای ایران، یعنی قطعنامه‌های ۱۶۹۶، ۱۷۳۷، ۱۷۴۷، ۱۸۰۳، ۱۸۳۵ و ۱۹۲۹ که در سال‌های ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۰ صادر شده و در چارچوب برجام کنار گذاشته شده بودند، از شامگاه ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۵ به وقت نیویورک (اوایل مهر ۱۴۰۴) دوباره به اجرا درآمدند.
تحریمها چقدر مؤثرند؟
تحریمها به‌ندرت به تغییر سیاست کشور هدف، چه رسد به تغییر حکومت آن، انجامیده‌اند. تجربهٔ کوبا و تحریم نفتی ۱۹۷۳ نمونه‌های روشن این محدودیت‌اند. با این حال، تحریمها اغلب در هدف دیگرشان، یعنی تحمیل هزینه به کشور هدف، موفق بوده‌اند.
کارایی تحریم به چند عامل بستگی دارد: شمار و وزن اقتصادی کشورهای همراه، میزان وابستگی کشور هدف به بازار تحریم‌کنندگان، وجود شریکان تجاری جایگزین و توان کشور هدف در دور زدن محدودیت‌ها. هرچه هدف تحریم محدودتر و روشن‌تر باشد و ائتلاف گسترده‌تری از آن پشتیبانی کند، احتمال رسیدن به نتیجه بیشتر است.
انتقادها و پیامدهای انسانی تحریم
منتقدان می‌گویند تحریمها افزون بر اثر محدودشان بر سیاست کشور هدف، به مردمی آسیب می‌زنند که در تعیین یا اجرای سیاست‌های مورد اعتراض نقشی ندارند. برای نمونه، تحریم‌های بینالمللی علیه عراق پس از حملهٔ این کشور به کویت در سال ۱۹۹۰ به‌شدت نقد شد، زیرا بیش از همه به فقیرترین و بیمارترین عراقی‌ها آسیب زد. استدلال‌های مشابهی دربارهٔ تحریم‌هایی که آمریکا با استناد به برنامهٔ هسته‌ای ایران وضع کرده نیز مطرح شده است.
بیشتر نظام‌های تحریمی برای غذا و دارو معافیت دارند. اما در عمل بسیاری از بانک‌ها و شرکتها از ترس جریمه از هر معامله‌ای با کشور تحریمشده دوری می‌کنند. این پدیده «پیروی بیش از حد» (Over-compliance) نام دارد و رساندن کالاهای بشردوستانه را هم دشوار میکند.
پژوهش‌های تازه کوشیده‌اند این هزینه‌ها را اندازه بگیرند. مطالعه‌ای که در شمارهٔ اوت ۲۰۲۵ نشریهٔ لنست گلوبال هلث منتشر شد، داده‌های مرگ‌ومیر ۱۵۲ کشور را در سال‌های ۱۹۷۱ تا ۲۰۲۱ بررسی کرده است. نویسندگان برآورد کرده‌اند که تحریم‌های یک‌جانبه هر سال با ۵۶۴٬۲۵۸ مرگ همراه بوده‌اند و این رقم را مشابه بار جهانی مرگ‌ومیر ناشی از درگیری‌های مسلحانه دانسته‌اند.
به گزارش همین مطالعه، قوی‌ترین اثر به تحریم‌های یک‌جانبه، اقتصادی و آمریکایی مربوط بوده و اثر بر مرگ‌ومیر کودکان زیر ۵ سال از گروه‌های سنی دیگر بیشتر بوده است. برای تحریم‌های سازمان ملل شاهد آماری از چنین اثری به دست نیامده است. این پژوهش با حمایت مالی مرکز پژوهش‌های اقتصادی و سیاستی (Center for Economic and Policy Research) انجام شده و دامنهٔ اطمینان ۹۵ درصدی برآورد آن گسترده است: از حدود ۳۶۸ هزار تا ۷۶۱ هزار مرگ در سال.
پژوهش دیگری در همین نشریه که نسخهٔ برخط آن در مارس ۲۰۲۵ منتشر شد، «تحریم‌های کمکی» را بررسی کرده است؛ یعنی قطع یا کاهش کمک‌های خارجی به یک کشور برای مجازات آن، مثلاً پس از کودتا، درگیری مسلحانه یا نقض حقوق بشر. به گزارش این پژوهش، در سال‌های ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۹ در مجموع ۸۸ دورهٔ تحریم کمکی علیه ۶۷ کشور و سرزمین کم‌درآمد و با درآمد متوسط اعمال شده است. به برآورد نویسندگان، این تحریمها نرخ مرگ‌ومیر نوزادان، کودکان زیر ۵ سال و مادران را هر سال به ترتیب ۳٫۱٪، ۳٫۶٪ و ۶٫۴٪ نسبت به میانگین نمونه افزایش داده‌اند.
پرسش‌های متداول
تحریم در اقتصاد چیست؟
تحریم محدود یا ممنوع کردن تجارت و مبادلات مالی با یک کشور، نهاد یا شخص است. دولتها یا سازمانهای بینالمللی آن را برای مجازات یا تغییر رفتار طرف هدف وضع می‌کنند.
فرق تحریم تجاری با تحریم مالی چیست؟
تحریم تجاری جریان کالا را محدود میکند؛ مثلاً صادرات نفت یا واردات فناوری را. تحریم مالی جریان پول را هدف می‌گیرد؛ مانند مسدود کردن دارایی‌ها، قطع خدمات بانکی و بیمه یا محرومیت از سوئیفت.
تحریم ثانویه یعنی چه؟
در تحریم ثانویه، شرکتها و بانک‌های کشورهای ثالث اگر با طرف تحریمشده معامله کنند، با جریمه یا محرومیت از بازار کشور تحریم‌کننده روبه‌رو میشوند. به همین دلیل اثر این نوع تحریم از مرزهای کشور تحریم‌کننده فراتر می‌رود.
آیا تحریم می‌تواند مؤثر باشد؟
تحریمها در تحمیل هزینه به کشور هدف موفق‌تر بوده‌اند تا در تغییر سیاست‌های آن. با این حال، بسیاری از تحلیلگران تحریم‌های اقتصادی را از عوامل پایان آپارتاید در آفریقای جنوبی می‌دانند. اختلال در تأمین تجهیزات نظامی روسیه هم به تحریم‌های پس از حملهٔ این کشور به اوکراین در سال ۲۰۲۲ نسبت داده شده است.
مبانی قانونی تحریم‌های آمریکا چیست؟
تحریم‌های آمریکا بر پایهٔ قوانین مصوب کنگره، از جمله قانون تجارت با دشمن و قانون اختیارات اقتصادی اضطراری بینالمللی، و فرمان‌های اجرایی رئیس‌جمهور وضع میشوند. دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری این تحریمها را اجرا میکند و درخواست‌های معافیت را بررسی میکند.
کدام کشورها مشمول تحریم گستردهٔ آمریکا هستند؟
کوبا، کره شمالی و ایران زیر تحریم‌های جامع آمریکا هستند و محدودیت‌های آمریکا علیه روسیه و مناطقی از اوکراین که زیر کنترل روسیه است نیز اثری مشابه دارد. برنامهٔ تحریم‌های سوریه در ژوئن ۲۰۲۵ لغو شد، اما تحریم‌های هدفمند علیه بشار اسد و نزدیکانش باقی ماند.
تحریم چه اثری بر زندگی مردم کشور هدف دارد؟
تحریم معمولاً درآمد ارزی را کاهش می‌دهد، واردات را گران‌تر میکند و بر ارزش پول ملی و تورم فشار می‌آورد. طبق دو پژوهشی که در سال ۲۰۲۵ در نشریهٔ لنست گلوبال هلث منتشر شده‌اند، تحریمها، به‌ویژه تحریم‌های یک‌جانبه و قطع کمک‌های خارجی، با افزایش مرگ‌ومیر همراه بوده‌اند؛ به‌خصوص در میان کودکان و مادران.
جمع‌بندی
تحریم یکی از مهم‌ترین ابزارهای سیاست خارجی در جهان امروز است که به جای نیروی نظامی، از فشار اقتصادی استفاده میکند. این ابزار دیگر به ممنوعیت سادهٔ تجارت محدود نیست و تحریم‌های مالی، هدفمند و ثانویه و سازوکارهایی مانند سقف قیمت را هم دربر می‌گیرد. تجربهٔ چند دههٔ گذشته نشان می‌دهد تحریمها اغلب هزینهٔ سنگینی به کشور هدف و مردم آن تحمیل می‌کنند، اما کمتر به تغییر سیاست یا حکومت آن کشور می‌انجامند.
نظرات کاربران