شاخص قیمت مصرف‌کننده (CPI) عددی است که نشان میدهد قیمت سبدی از کالاها و خدمات پرمصرف خانوارها در طول زمان به‌طور میانگین چقدر تغییر کرده است. درصد تغییر این شاخص در یک ماه یا یک سال همان نرخ تورمی است که در خبرها می‌شنویم؛ به همین دلیل CPI رایج‌ترین معیار سنجش تورم است. در آمریکا این شاخص را ادارهٔ آمار کار (Bureau of Labor Statistics یا BLS) هر ماه محاسبه و منتشر می‌کند و بیشتر کشورها، از جمله ایران، شاخص مشابهی دارند.
نکات کلیدی
- شاخص قیمت مصرف‌کننده میانگین وزنی قیمت سبدی از کالاها و خدمات است که الگوی خرید خانوارها را نمایندگی می‌کند.
- تغییر این شاخص معیار اصلی سنجش تورم است و سیاست‌گذاران، بازارهای مالی، کسب‌وکارها و خانوارها آن را با دقت دنبال میکنند.
- ادارهٔ آمار کار آمریکا هر ماه قیمت حدود ۸۰ هزار قلم کالا و خدمت را از فروشگاه‌ها، مراکز خدماتی، واحدهای اجاره‌ای و مطب پزشکان ثبت می‌کند.
- طبق وزنهای دسامبر ۲۰۲۵ ادارهٔ آمار کار، مسکن با سهمی نزدیک به ۴۵٪ بزرگترین گروه سبد شاخص آمریکاست.
- به گزارش ادارهٔ آمار کار در ۱۱ سپتامبر ۲۰۲۶، تورم ۱۲ماههٔ شاخص CPI-U در اوت ۲۰۲۶ برابر ۳٫۴٪ بود.
- فدرال رزرو گزارش CPI را از نزدیک دنبال می‌کند، اما هدف تورم ۲٪ خود را با شاخص دیگری به نام PCE میسنجد.
شاخص قیمت مصرف‌کننده چه چیزی را میسنجد؟
برای ساختن این شاخص، آمارگران نخست یک «سبد مصرفی» تعریف میکنند: مجموعه‌ای از کالاها و خدماتی که خانوارها معمولاً می‌خرند، از نان و گوشت و بنزین تا اجاره‌بها، هزینهٔ درمان و بلیت سینما. سپس قیمت اقلام این سبد را به‌طور منظم ثبت میکنند. هر قلم به نسبت سهمش در هزینه‌های خانوار وزن می‌گیرد؛ برای همین، تغییر اجاره‌بها اثری به‌مراتب بیشتر از تغییر قیمت نمک بر شاخص دارد.
عدد شاخص در یک «دورهٔ پایه» برابر ۱۰۰ در نظر گرفته میشود و عدد دوره‌های بعد با آن مقایسه میشود. دورهٔ پایهٔ شاخص اصلی آمریکا میانگین سال‌های ۱۹۸۲ تا ۱۹۸۴ است. قیمتها در طول زمان معمولاً بالا می‌روند؛ از این رو عدد شاخص هم معمولاً بزرگ‌تر از ۱۰۰ است.
بالا رفتن شاخص نسبت به دورهٔ قبل یعنی قیمتها به‌طور میانگین افزایش یافته‌اند؛ یعنی تورم. پایین آمدن آن هم نشان میدهد سطح عمومی قیمتها کاهش یافته است؛ وضعیتی که «تورم منفی» نام دارد. پس این شاخص هر دو جهت حرکت قیمتها را میسنجد.
ادارهٔ آمار کار آمریکا در صفحهٔ پرسش‌وپاسخ این شاخص (به‌روزشده در سپتامبر ۲۰۲۵) توضیح میدهد که CPI را اغلب «شاخص هزینهٔ زندگی» می‌نامند، اما این شاخص از چند جهت مهم با یک معیار کامل هزینهٔ زندگی فرق دارد. مالیات‌هایی که مستقیماً به خرید کالا و خدمت مربوط نیستند، مانند مالیات بر درآمد و مالیات تأمین اجتماعی، در شاخص حساب نمی‌شوند. دارایی‌هایی مانند سهام، اوراق قرضه، املاک و بیمهٔ عمر هم در سبد نیستند، چون به پس‌انداز مربوط‌اند، نه به مصرف. در مقابل، کارمزد خدمات، مالیات فروش و مالیات‌های غیرمستقیم بخشی از قیمتی است که خریدار می‌پردازد و در شاخص حساب میشود.
شاخص قیمت مصرف‌کننده را نباید با شاخص قیمت تولیدکننده (Producer Price Index یا PPI) یکی دانست. PPI تغییر قیمتهایی را میسنجد که تولیدکنندگان داخلی از فروش کالا و خدمات خود دریافت میکنند؛ اما CPI قیمتها را از دید خریدار نهایی، یعنی خانوار، میسنجد. روش آمارگیری، نمونهٔ قیمتها و وزنهای این دو شاخص هم با هم فرق دارد.
داده‌های شاخص چگونه گردآوری میشود؟
به گفتهٔ ادارهٔ آمار کار آمریکا، مأموران آمار این اداره با مراجعهٔ حضوری، از راه اینترنت و اپلیکیشن یا با تماس تلفنی، قیمتها را از هزاران فروشگاه خرده‌فروشی، مرکز خدماتی، واحد اجاره‌ای و مطب پزشک در سراسر آمریکا گردآوری میکنند. این اداره هر ماه قیمت حدود ۸۰ هزار قلم را ثبت می‌کند؛ نمونه‌ای که به روش علمی از میان خریدهای مصرفکنندگان انتخاب شده است.
طبق توضیحات فنی گزارشی که این اداره ۱۱ سپتامبر ۲۰۲۶ برای ماه اوت منتشر کرد، قیمتها هر ماه در ۷۵ منطقهٔ شهری گردآوری میشود: از حدود ۶ هزار واحد مسکونی و نزدیک به ۲۲ هزار واحد خرده‌فروشی و خدماتی، مانند فروشگاه‌های بزرگ، سوپرمارکت‌ها و بیمارستان‌ها.
شاخص تا حدی «اثر جانشینی» را هم در نظر می‌گیرد: وقتی کالایی نسبت به کالاهای مشابه گران‌تر میشود، مصرفکنندگان بخشی از خرید خود را به گزینه‌های ارزان‌تر منتقل میکنند. افزون بر این، اگر کیفیت یا ویژگی‌های کالایی تغییر کند، مثلاً گوشی تلفن همراه با امکانات بیشتری عرضه شود، قیمت آن برای این تغییر کیفیت تعدیل میشود تا فقط تغییر خالص قیمت در شاخص بنشیند.
وزن هر گروه از کالاها و خدمات از پیمایشی جداگانه به نام «پیمایش هزینهٔ مصرف‌کننده» (Consumer Expenditure Survey) به دست می‌آید. طبق راهنمای روش‌شناسی ادارهٔ آمار کار (به‌روزشده در ژانویهٔ ۲۰۲۵)، این وزن‌ها هر سال با داده‌های تازهٔ همین پیمایش به‌روز می‌شوند تا شاخص با الگوی خرید امروز خانوارها همخوان بماند.
مسکن و «اجارهٔ معادل مالک»
مسکن بزرگترین قلم هزینهٔ خانوارهاست و سنجش آن روش ویژه‌ای دارد. طبق همان راهنمای روش‌شناسی، واحدهای مسکونی نمونه به شش گروه تقسیم شده‌اند و اجارهٔ هر گروه سالی دو بار ثبت میشود؛ یعنی هر ماه نوبت قیمت‌گیری از یکی از این شش گروه است.
از این داده‌ها دو جزء محاسبه میشود: «اجارهٔ محل سکونت اصلی» برای مستأجران و «اجارهٔ معادل مالک» (Owners' Equivalent Rent) برای خانه‌های ملکی. جزء دوم برآورد می‌کند که اگر مالک خانهٔ خود را اجاره می‌داد، چه اجاره‌ای می‌گرفت. به این ترتیب هزینهٔ سکونت مالکان در شاخص دیده میشود، اما قیمت خرید خانه وارد سبد نمی‌شود، چون خرید خانه نوعی سرمایه‌گذاری است.
بر پایهٔ جدول وزنهای ادارهٔ آمار کار برای دسامبر ۲۰۲۵، وزن اجارهٔ معادل مالک در شاخص CPI-U حدود ۲۶٫۲٪ و وزن اجارهٔ مستأجران حدود ۷٫۸٪ است.
انواع شاخص قیمت مصرف‌کننده
ادارهٔ آمار کار آمریکا چند نسخه از این شاخص را منتشر می‌کند که جمعیت تحت پوشش یا روش محاسبهٔ متفاوتی دارند:
- شاخص قیمت مصرف‌کننده برای همهٔ مصرفکنندگان شهری (CPI-U): به گفتهٔ ادارهٔ آمار کار، جمعیت تحت پوشش این شاخص بیش از ۹۰٪ جمعیت آمریکاست. خانوارهای مناطق روستایی دورافتاده، خانوارهای کشاورز، ساکنان پایگاه‌های نظامی و ساکنان مؤسساتی مانند زندان‌ها در آن حساب نمی‌شوند. عدد تورمی که در خبرها و بازارهای مالی گزارش میشود، معمولاً همین شاخص است.
- شاخص قیمت مصرف‌کننده برای مزدبگیران شهری و کارکنان دفتری (CPI-W): زیرمجموعه‌ای از جمعیت CPI-U است و حدود ۳۰٪ جمعیت آمریکا را پوشش میدهد؛ یعنی خانوارهایی که دست‌کم نیمی از درآمدشان از مزد مشاغلی مانند کار دفتری، فروشندگی، خدمات، کارگری و ساختمان‌سازی تأمین میشود. این شاخص مبنای تعدیل سالانهٔ مستمری‌های تأمین اجتماعی آمریکاست.
- شاخص زنجیره‌ای قیمت مصرف‌کننده (C-CPI-U): همان جمعیت CPI-U را پوشش میدهد، اما جابه‌جایی خرید مصرفکنندگان میان گروه‌های مختلف کالا را هم لحاظ می‌کند. به گفتهٔ ادارهٔ آمار کار، برخی این شاخص را به یک شاخص هزینهٔ زندگی نزدیک‌تر می‌دانند. این شاخص معمولاً تورم را کمی پایین‌تر از CPI-U نشان میدهد. از سال ۲۰۱۸ آستانه‌های پلکان مالیات بر درآمد فدرال آمریکا با همین شاخص تعدیل می‌شوند تا مالیات‌دهندگان صرفاً به دلیل تورم به پلهٔ مالیاتی بالاتر رانده نشوند.
- شاخص هسته (Core CPI): زیرشاخصی از CPI-U که خوراکی و انرژی را کنار می‌گذارد و درصد تغییر آن «تورم هسته» نام دارد. قیمت این دو گروه نوسان زیادی دارد؛ از این رو تحلیلگران برای دیدن روند پایدارتر قیمتها به تورم هسته نگاه میکنند.
فرمول محاسبهٔ شاخص و نرخ تورم
محاسبهٔ شاخص و نرخ تورم بر دو رابطهٔ ساده استوار است. رابطهٔ نخست عدد شاخص را از مقایسهٔ هزینهٔ یک سبد ثابت در دو دوره به دست میدهد:
شاخص قیمت مصرف‌کننده = (هزینهٔ سبد در دورهٔ جاری ÷ هزینهٔ همان سبد در دورهٔ پایه) × ۱۰۰
رابطهٔ دوم نرخ تورم را از مقایسهٔ دو عدد شاخص به دست میدهد:
نرخ تورم = (شاخص دورهٔ جدید − شاخص دورهٔ قبل) ÷ شاخص دورهٔ قبل × ۱۰۰
نرخ تورم را می‌توان برای یک ماه یا یک سال حساب کرد؛ کافی است عدد شاخص دو دورهٔ مورد نظر در رابطه قرار بگیرد. نتیجه به‌صورت درصد گزارش میشود و وقتی قیمتها رو به افزایش باشند، مثبت است.
عدد رسمی تورم ۱۲ماههٔ آمریکا تغییر شاخص یک ماه نسبت به همان ماه در سال قبل است؛ همان چیزی که در ایران «تورم نقطه‌به‌نقطه» نامیده میشود. اما «تورم سالانه» در اصطلاح آماری ایران، میانگین شاخص ۱۲ ماه اخیر را با میانگین ۱۲ ماه پیش از آن مقایسه می‌کند.
یک نمونهٔ واقعی عدد شاخص را ملموس‌تر می‌کند: به گزارش ادارهٔ آمار کار، شاخص CPI-U در اوت ۲۰۲۶ به ۳۳۴٫۹۸۰ رسید (دورهٔ پایهٔ ۱۹۸۲ تا ۱۹۸۴ برابر ۱۰۰). به زبان ساده، سطح قیمتها در اوت ۲۰۲۶ به‌طور میانگین حدود ۳٫۳۵ برابر دورهٔ پایه بوده است؛ یعنی خریدی که در آن دوره ۱۰۰ دلار هزینه داشت، در اوت ۲۰۲۶ حدود ۳۳۵ دلار هزینه داشته است.
مثال فرضی
فرض کنید هزینهٔ سبد مصرفی یک خانوار در سال پایه ۲۰ میلیون تومان، در سال گذشته ۲۵ میلیون تومان و در سال جاری ۲۶ میلیون تومان باشد:
- شاخص سال گذشته = (۲۵ ÷ ۲۰) × ۱۰۰ = ۱۲۵
- شاخص سال جاری = (۲۶ ÷ ۲۰) × ۱۰۰ = ۱۳۰
- نرخ تورم سال جاری = (۱۳۰ − ۱۲۵) ÷ ۱۲۵ × ۱۰۰ = ۴٪
یعنی این سبد در سال جاری به‌طور میانگین ۴٪ گران‌تر از سال گذشته شده است. همین نتیجه از مقایسهٔ مستقیم هزینهٔ دو سال هم به دست می‌آید: ۲۶ میلیون تومان دقیقاً ۴٪ بیشتر از ۲۵ میلیون تومان است.
گروه‌های اصلی سبد و وزن آن‌ها
گزارش ماهانهٔ ادارهٔ آمار کار تغییر شاخص کل CPI-U و زیرگروه‌های اصلی آن را نسبت به ماه قبل، همراه با تغییر ۱۲ماههٔ تعدیل‌نشده، منتشر می‌کند. جدول‌های تفصیلی این گزارش تغییر قیمت طیف گسترده‌ای از اقلام را نشان می‌دهند؛ از گوجه‌فرنگی و سس سالاد تا تعمیر خودرو و بلیت مسابقات ورزشی. این ارقام هم به‌صورت تعدیل‌شدهٔ فصلی، یعنی پس از حذف اثر نوسان‌های تکراری فصل‌ها، و هم به‌صورت تعدیل‌نشده ارائه می‌شوند.
همهٔ اقلام سبد در هشت گروه اصلی دسته‌بندی می‌شوند. جدول زیر وزن هر گروه را در شاخص CPI-U نشان میدهد. ارقام از جدول «اهمیت نسبی اجزای شاخص» است که ادارهٔ آمار کار برای دسامبر ۲۰۲۵ منتشر کرده است.
| گروه | وزن در CPI-U (دسامبر ۲۰۲۵) |
|---|---|
| مسکن | ۴۴٫۵٪ |
| حمل‌ونقل | ۱۶٫۳٪ |
| خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها | ۱۴٫۵٪ |
| مراقبت‌های پزشکی | ۸٫۴٪ |
| آموزش و ارتباطات | ۵٫۸٪ |
| تفریح و سرگرمی | ۵٫۱٪ |
| سایر کالاها و خدمات | ۲٫۹٪ |
| پوشاک | ۲٫۴٪ |
ارقام گرد شده‌اند و جمع آن‌ها ممکن است دقیقاً ۱۰۰ نشود. بیش از یک‌سوم کل سبد، حدود ۳۵٫۶٪، به «هزینهٔ سکونت» (Shelter) اختصاص دارد که بیشتر آن از اجارهٔ مستأجران و اجارهٔ معادل مالک تشکیل میشود.
تحلیلگران سبد را به شکل دیگری هم تقسیم میکنند تا اقلام پرنوسان از بقیه جدا شوند:
| بخش | وزن در CPI-U (دسامبر ۲۰۲۵) |
|---|---|
| خوراکی | ۱۳٫۷٪ |
| انرژی | ۶٫۴٪ |
| همهٔ اقلام به‌جز خوراکی و انرژی (هسته) | ۷۹٫۹٪ |
| جمع | ۱۰۰٪ |
وزن گروه «خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها» در جدول نخست کمی بیشتر از «خوراکی» در این جدول است، چون تعریف این دو گروه یکسان نیست.
ادارهٔ آمار کار داده‌های شاخص را برای مناطق جغرافیایی، زیرمناطق و کلان‌شهرهای بزرگ آمریکا هم منتشر می‌کند. شاخص شهرها نوسان بیشتری دارد و بیشتر برای دیدن اثر شرایط محلی بر قیمتها به کار می‌آید.
کاربردهای شاخص قیمت مصرف‌کننده
فعالان بازارهای مالی، بانک‌های مرکزی، دولت‌ها، کسب‌وکارها و خانوارها همه برای تصمیم‌های اقتصادی خود از این شاخص استفاده میکنند. چون CPI تغییر قدرت خرید پول را نشان میدهد، در مذاکرات مزد و قراردادهای بلندمدت هم نقش مهمی دارد.
فدرال رزرو و سیاست پولی
فدرال رزرو، بانک مرکزی آمریکا، برای تصمیم‌گیری دربارهٔ نرخ بهره روند تورم را از نزدیک زیر نظر دارد. وقتی تورم از هدف بالاتر برود، معمولاً سیاست پولی انقباضی در پیش می‌گیرد و «نرخ وجوه فدرال» را بالا می‌برد؛ یعنی نرخ بهرهٔ وام‌های یک‌شبه میان بانک‌ها. وقتی رشد اقتصاد کند شود و تورم مهار شده باشد، ممکن است با سیاست انبساطی و کاهش نرخ بهره به رشد اقتصاد کمک کند.
با این همه، هدف رسمی تورم فدرال رزرو بر پایهٔ CPI تعریف نشده است. کمیتهٔ بازار باز فدرال رزرو (FOMC) بیانیهٔ «اهداف بلندمدت و راهبرد سیاست پولی» را در ۲۲ اوت ۲۰۲۵ به‌روز کرد و از ۲۷ ژانویهٔ ۲۰۲۶ دوباره تأیید کرد. در این بیانیه، هدف تورم ۲٪ بر پایهٔ تغییر سالانهٔ «شاخص قیمت هزینه‌های مصرف شخصی» (PCE) تعیین شده است. گزارش CPI اما زودتر از PCE منتشر میشود و بازارها آن را از مهم‌ترین نشانه‌های زودهنگام مسیر تورم می‌دانند.
تعدیل هزینهٔ زندگی (COLA)
در آمریکا بسیاری از پرداخت‌های دولتی هر سال به اندازهٔ تورم افزایش می‌یابند تا قدرت خرید دریافت‌کنندگان حفظ شود. مهم‌ترین نمونه، مستمری تأمین اجتماعی است که ده‌ها میلیون آمریکایی دریافت میکنند. ادارهٔ تأمین اجتماعی آمریکا در اطلاعیه‌ای که ۳ نوامبر ۲۰۲۵ در نشریهٔ رسمی دولت فدرال (Federal Register) منتشر شد، افزایش ۲٫۸٪ مستمری‌ها و پرداخت‌های «درآمد تکمیلی تأمین اجتماعی» (SSI) را برای سال ۲۰۲۶ اعلام کرد. مستمری‌ها از مبلغ ماه دسامبر ۲۰۲۵ که در ژانویهٔ ۲۰۲۶ پرداخت شد و پرداخت‌های SSI از مبلغ ماه ژانویهٔ ۲۰۲۶ با این افزایش محاسبه می‌شوند.
طبق همین اطلاعیه، این اداره برای افزایش سال ۲۰۲۶ میانگین شاخص CPI-W در فصل سوم ۲۰۲۵ (ژوئیه تا سپتامبر) را با فصل سوم ۲۰۲۴ مقایسه کرد. به توضیح این اداره، وقتی اصلاحیهٔ قانون تأمین اجتماعی تعدیل خودکار مستمری‌ها را از سال ۱۹۷۵ برقرار کرد، فقط همین شاخص وجود داشت؛ از این رو به پیروی از همان سابقه هنوز از CPI-W استفاده میشود. تعدیل‌های مبتنی بر شاخص قیمت به پرداخت‌های دیگری مانند مستمری بازنشستگان دولت فدرال و یارانهٔ ناهار مدارس هم می‌رسد.
مسکن و وام
وقتی تورم بالا می‌رود و بانک مرکزی برای مهار آن نرخ بهره را افزایش میدهد، نرخ وام مسکن و سایر بدهی‌های بلندمدت هم معمولاً بالا می‌رود. صاحبان املاک نیز ممکن است میزان افزایش سالانهٔ اجاره‌بها را با توجه به CPI تعیین کنند.
بازارهای مالی
روز انتشار گزارش CPI اغلب با نوسان در بازارها همراه است، چون سرمایه‌گذاران از آن برای پیش‌بینی تصمیم بعدی فدرال رزرو استفاده میکنند. تورمی بالاتر از انتظار احتمال بالا ماندن یا افزایش نرخ بهره را بیشتر می‌کند. این انتظار معمولاً به قیمت اوراق قرضه و گاه به سهام فشار می‌آورد، دلار را تقویت می‌کند و در کوتاه‌مدت اغلب قیمت جهانی طلا را پایین می‌کشد.
تورمی پایین‌تر از انتظار، برعکس، امید به کاهش نرخ بهره را بیشتر می‌کند. تصمیم‌های فدرال رزرو هم به نوبهٔ خود بر رشد اقتصادی، سود شرکت‌ها و توان خرید مصرفکنندگان اثر می‌گذارد.
بازار کار و دستمزد
شاخص قیمت مصرف‌کننده و اجزای آن مبنای مناسبی برای مقایسهٔ رشد دستمزد ساعتی یا هفتگی با رشد قیمت‌هاست. کارکنان ممکن است هنگام درخواست افزایش حقوق به گزارش‌های CPI و روند سراسری دستمزدها استناد کنند. در برخی قراردادهای دسته‌جمعی کار هم افزایش دستمزد مستقیماً به تغییرات این شاخص گره خورده است.
زمان انتشار
ادارهٔ آمار کار آمریکا شاخص را هر ماه طبق تقویمی از پیش اعلام‌شده، ساعت ۸:۳۰ صبح به وقت شرق آمریکا منتشر می‌کند. تقویم انتشار گزارش‌های گذشته و آینده در وب‌سایت این اداره در دسترس است. برای نمونه، طبق گزارش اوت ۲۰۲۶، شاخص ماه سپتامبر روز چهارشنبه ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶ منتشر میشود.
شاخص قیمت مصرف‌کننده در سایر کشورها و ایران
تقریباً همهٔ کشورها شاخص قیمت مصرف‌کنندهٔ خود را دارند، هرچند سبد، وزن‌ها و روش محاسبهٔ آن‌ها با هم فرق دارد. در منطقهٔ یورو، شاخص اصلی «شاخص هماهنگ‌شدهٔ قیمت مصرف‌کننده» (Harmonised Index of Consumer Prices یا HICP) است که برای همهٔ کشورهای عضو با روشی یکسان محاسبه میشود. بانک مرکزی اروپا تورم را با همین شاخص میسنجد و در ارزیابی راهبرد پولی خود که ژوئن ۲۰۲۵ منتشر شد، بار دیگر بر هدف متقارن تورم ۲٪ تأکید کرد. «متقارن» یعنی انحراف تورم به بالا یا پایین هدف به یک اندازه نامطلوب است.
HICP با شاخص آمریکا یک تفاوت مهم دارد: هزینهٔ سکونت در خانهٔ ملکی را در بر نمی‌گیرد. در شاخص آمریکا اما اجارهٔ معادل مالک به‌تنهایی بیش از یک‌چهارم وزن سبد را دارد؛ به همین دلیل مقایسهٔ مستقیم نرخ تورم دو اقتصاد همیشه دقیق نیست.
در ایران، مرکز آمار ایران و بانک مرکزی شاخص قیمت مصرف‌کننده را محاسبه میکنند و نرخ‌های تورم ماهانه، نقطه‌به‌نقطه و سالانه از همین شاخص به دست می‌آیند.
تحولات اخیر: شاخص قیمت مصرف‌کننده از ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۶
مسیر تورم آمریکا
به گزارش ادارهٔ آمار کار، شاخص CPI-U در ۱۲ ماه منتهی به سپتامبر ۲۰۲۴، بدون تعدیل فصلی، ۲٫۴٪ رشد کرده بود. رشد ماهانهٔ آن در سپتامبر ۲۰۲۴ با تعدیل فصلی ۰٫۲٪ بود؛ همان رقم اوت ۲۰۲۴. این اداره ۱۸ دسامبر ۲۰۲۵ تورم ۱۲ماههٔ منتهی به نوامبر ۲۰۲۵ را ۲٫۷٪ اعلام کرد.
طبق گزارشی که این اداره ۱۱ سپتامبر ۲۰۲۶ منتشر کرد، CPI-U در اوت ۲۰۲۶ با تعدیل فصلی ۰٫۴٪ بالا رفت؛ پس از رشد ۰٫۱٪ در ژوئیه. نرخ تورم ۱۲ماهه مانند ماه قبل ۳٫۴٪ بود. تورم هسته در همین دوره ۲٫۴٪ بود؛ کمی پایین‌تر از رقم ۲٫۵٪ در ۱۲ ماه منتهی به ژوئیه.
بیشتر فاصلهٔ تورم کل و تورم هسته از انرژی آمده است: شاخص انرژی در ۱۲ ماه منتهی به اوت ۲۰۲۶، ۱۶٫۳٪ افزایش یافت. رشد شاخص خوراکی در همین مدت ۲٫۷٪ و رشد هزینهٔ سکونت ۳٫۰٪ بود. در خود ماه اوت، شاخص بنزین ۳٫۹٪ بالا رفت و بیش از یک‌سوم افزایش ماهانهٔ شاخص کل را رقم زد. شاخص CPI-W، مبنای تعدیل مستمری‌ها، در ۱۲ ماه منتهی به اوت ۲۰۲۶، ۳٫۵٪ رشد کرد.
کاهش نمونه‌گیری و تعطیلی دولت فدرال
در سال ۲۰۲۵ گردآوری داده‌های شاخص با دو مشکل روبه‌رو شد. ادارهٔ آمار کار در اطلاعیه‌ای که آخرین بار در ژوئن ۲۰۲۵ به‌روز شد، اعلام کرد نمونه‌گیری را در مناطق مختلف آمریکا کاهش داده است، چون منابع فعلی دیگر کفاف گردآوری کامل را نمی‌دهد. این اداره ثبت قیمت را از آوریل ۲۰۲۵ در شهرهای لینکلن (ایالت نبراسکا) و پروو (ایالت یوتا) و از ژوئن در بوفالو (ایالت نیویورک) به‌کلی متوقف کرد.
به گفتهٔ خود اداره، این تصمیم اثر ناچیزی بر شاخص کل CPI-U و CPI-W دارد، اما ممکن است نوسان شاخص‌های منطقه‌ای یا شاخص اقلام خاص را بیشتر کند. در نتیجهٔ همین تصمیم، در آوریل قیمت اقلام بیشتری «جانهی» شد؛ یعنی به‌جای ثبت مستقیم، از روی قیمت اقلام مشابه برآورد شد.
چند ماه بعد، تعطیلی دولت فدرال به دلیل تصویب‌نشدن بودجه آمارگیری را متوقف کرد. ادارهٔ آمار کار در گزارشی که ۱۸ دسامبر ۲۰۲۵ منتشر شد، اعلام کرد داده‌های پیمایشی اکتبر ۲۰۲۵ گردآوری نشده و امکان گردآوری آن‌ها به‌صورت عطف به ماسبق هم وجود ندارد. به همین دلیل، این گزارش به‌جای تغییر یک‌ماهه، تغییر دوماههٔ شاخص از سپتامبر تا نوامبر ۲۰۲۵ را اعلام کرد که با تعدیل فصلی ۰٫۲٪ بود.
شاخص قیمت مصرف‌کننده و نرخ بیکاری
تورم و بیکاری در کوتاه‌مدت اغلب رابطه‌ای معکوس دارند: وقتی بازار کار داغ است و بیکاری پایین، قیمتها معمولاً سریع‌تر بالا می‌روند. فدرال رزرو موظف است هم ثبات قیمتها و هم حداکثر اشتغال را دنبال کند؛ بنابراین همیشه باید میان این دو تعادل برقرار کند.
تجربهٔ همه‌گیری کووید-۱۹ نمونهٔ روشنی از این موازنه است. فدرال رزرو در واکنش به همه‌گیری اقدامات بی‌سابقه‌ای برای حمایت از اقتصاد انجام داد. بازار کار به‌سرعت بهبود یافت و تا مارس ۲۰۲۲ نرخ بیکاری تقریباً به سطح پیش از همه‌گیری بازگشت؛ اما همین محرک‌ها به بالاترین نرخ‌های تورم در چند دهه دامن زدند. وقتی فدرال رزرو برای پایین آوردن تورم نرخ بهره را بالا می‌برد، همیشه این خطر وجود دارد که بیکاری ناخواسته افزایش یابد.
انتقادها و محدودیت‌ها
- پوشش ناقص جمعیت: CPI-U فقط تورم جمعیت شهری را میسنجد و برای ساکنان مناطق روستایی معیار چندان دقیقی نیست.
- تفاوت تجربهٔ گروه‌ها: شاخص یک میانگین است و نشان نمی‌دهد تورم بر هر گروه چه اثری دارد. برای مثال، جهش هزینهٔ آموزش بیشتر به جوانان فشار می‌آورد و گرانی مراقبت از سالمندان به گروه دیگری. خانوارهای کم‌درآمد سهم بیشتری از درآمدشان را صرف نیازهای اساسی مانند مسکن و خوراک میکنند و الگوی هزینه‌شان با خانوارهای پردرآمد فرق دارد. بنابراین تورمی که هر خانوار حس می‌کند ممکن است با عدد رسمی متفاوت باشد.
- شاخص کامل هزینهٔ زندگی نیست: همان‌طور که ادارهٔ آمار کار توضیح میدهد، مالیات بر درآمد و دارایی‌های سرمایه‌گذاری در شاخص نیستند.
- تعدیل کیفیت و جانشینی: این تعدیل‌ها لازم‌اند، اما برآوردشان به فرض‌های آماری بستگی دارد و گاهی محل بحث است.
- کیفیت داده‌ها: به گفتهٔ خود ادارهٔ آمار کار، کاهش نمونه‌گیری در سال ۲۰۲۵ ممکن است نوسان شاخص‌های منطقه‌ای و اقلام خاص را بیشتر کند. داده‌های پیمایشی اکتبر ۲۰۲۵ هم هرگز گردآوری نشد.
پرسش‌های متداول
شاخص قیمت مصرف‌کننده چه فرقی با نرخ تورم دارد؟
شاخص عددی است که سطح قیمتها را نسبت به دورهٔ پایه نشان میدهد؛ مثلاً ۳۳۴٫۹۸۰ برای CPI-U در اوت ۲۰۲۶. نرخ تورم درصد تغییر همین عدد در یک بازهٔ زمانی مشخص است؛ مثلاً در یک ماه یا یک سال.
تفاوت CPI و PPI چیست؟
CPI قیمتهایی را میسنجد که مصرف‌کنندهٔ نهایی می‌پردازد و PPI قیمتهایی را که تولیدکنندگان هنگام فروش محصولاتشان دریافت میکنند. تغییر PPI گاهی زودتر از CPI نشانه‌ای از فشارهای قیمتی آینده به دست میدهد.
تورم هسته چرا اهمیت دارد؟
قیمت خوراکی و انرژی ممکن است به دلیل آب‌وهوا، جنگ یا تحولات بازار نفت به‌سرعت بالا و پایین برود. تورم هسته این دو گروه را کنار می‌گذارد تا روند پایدارتر قیمتها دیده شود؛ به همین دلیل بانک‌های مرکزی و تحلیلگران آن را با دقت دنبال میکنند.
چرا فدرال رزرو هدف تورم را با شاخص PCE میسنجد؟
شاخص PCE را ادارهٔ تحلیل اقتصادی آمریکا (BEA) منتشر می‌کند. دامنهٔ هزینه‌های این شاخص گسترده‌تر است و برای نمونه هزینه‌هایی را هم که بیمه یا دولت از طرف خانوار می‌پردازد، در بر می‌گیرد. وزنهای آن نیز با تغییر الگوی خرید سریع‌تر به‌روز میشود. فدرال رزرو هدف ۲٪ خود را با این شاخص تعریف کرده است، اما CPI را هم به‌دقت دنبال می‌کند.
گزارش CPI آمریکا چه زمانی منتشر میشود؟
ادارهٔ آمار کار آمریکا گزارش هر ماه را معمولاً در نیمهٔ اول ماه بعد، طبق تقویم از پیش اعلام‌شده و ساعت ۸:۳۰ صبح به وقت شرق آمریکا منتشر می‌کند.
چرا تورمی که حس می‌کنم با عدد رسمی فرق دارد؟
سبد شاخص الگوی خرید میانگین خانوارها را نشان میدهد، نه سبد یک خانوار خاص. اگر سهم اجاره‌بها، خوراک یا حمل‌ونقل در هزینه‌های شما بیشتر از میانگین باشد و قیمت همین اقلام تندتر بالا رفته باشد، تورمی که حس می‌کنید از عدد رسمی بیشتر خواهد بود.
جمع‌بندی
شاخص قیمت مصرف‌کننده میانگین تغییر قیمتهایی را که خانوارها برای سبدی از کالاها و خدمات می‌پردازند، در طول زمان اندازه می‌گیرد. در آمریکا ادارهٔ آمار کار این شاخص را هر ماه محاسبه و منتشر می‌کند و بیشتر کشورها، از جمله ایران، شاخص مشابهی دارند. CPI رایج‌ترین معیار تورم و نشانه‌ای از وضعیت و جهت حرکت اقتصاد است.
از تصمیم‌های نرخ بهره و واکنش بازارها تا تعدیل مستمری‌ها و دستمزدها، بسیاری از تصمیم‌های اقتصادی به این شاخص گره خورده است. از این رو شناخت روش محاسبه و محدودیت‌های آن برای هر سرمایه‌گذار و فعال اقتصادی سودمند است.
نظرات کاربران