سرمایه فکری چیست؟

سرمایه فکری: تعریف، انواع، سنجش، اهمیت

سرمایه فکری ارزش دانش، مهارت‌ها، آموزش‌های تجاری کارکنان یک شرکت یا هرگونه اطلاعات اختصاصی است که ممکن است برای شرکت مزیت رقابتی ایجاد کند.سرمایه فکری یک دارایی محسوب می‌شود و می‌توان آن را به‌طور کلی مجموعه‌ای از تمام منابع اطلاعاتی در اختیار یک شرکت تعریف کرد که می‌توان از آن‌ها برای افزایش سود، جذب مشتریان جدید، ایجاد محصولات جدید یا بهبود کلی کسب‌وکار استفاده کرد. این سرمایه، حاصل جمع تخصص کارکنان، فرآیندهای سازمانی و سایر دارایی‌های نامشهودی است که به سود نهایی یک شرکت کمک می‌کنند.برخی از زیرمجموعه‌های سرمایه فکری شامل سرمایه انسانی، سرمایه اطلاعاتی، آگاهی از برند و سرمایه آموزشی است.

نکات کلیدی

• سرمایه فکری به دارایی‌های نامشهودی اشاره دارد که به سود نهایی یک شرکت کمک می‌کنند. این دارایی‌ها شامل تخصص کارکنان، فرآیندهای سازمانی و مجموع دانش موجود در سازمان است.

• هیچ روش استانداردی برای اندازه‌گیری سرمایه فکری وجود ندارد و استانداردهای اندازه‌گیری در سازمان‌های¹ مختلف متفاوت است.
• سرمایه فکری شامل سرمایه انسانی، سرمایه اطلاعاتی، آگاهی از برند و سرمایه آموزشی است.
• کسب‌وکارها می‌توانند با استخدام کارکنان بهتر، برگزاری برنامه‌های آموزشی برای کارکنان و توسعه اختراعات جدید، سرمایه فکری خود را افزایش دهند.

درک سرمایه فکری

سرمایه فکری یک دارایی تجاری است، اگرچه اندازه‌گیری آن یک کار بسیار ذهنی است. به عنوان یک دارایی، به عنوان "سرمایه فکری" در ترازنامه ثبت نمی‌شود؛ بلکه تا حد امکان، در دارایی‌های فکری (به عنوان بخشی از دارایی‌های نامشهود و سرقفلی در ترازنامه) ادغام می‌شود، که خود اندازه‌گیری آن دشوار است.شرکت‌ها زمان و منابع زیادی را صرف توسعه تخصص مدیریتی و آموزش کارکنان خود در زمینه‌های خاص تجاری می‌کنند تا به اصطلاح به "ظرفیت ذهنی" شرکت خود بیفزایند. این سرمایه به‌کاررفته برای افزایش سرمایه فکری، بازدهی برای شرکت ایجاد می‌کند، اگرچه کمی‌سازی آن دشوار است، اما می‌تواند به ارزش تجاری برای سال‌های متمادی کمک کند.

اندازه‌گیری سرمایه فکری

روش‌های مختلفی برای اندازه‌گیری سرمایه فکری وجود دارد، اما هیچ ثبات یا استاندارد یکنواخت مورد پذیرش در صنعت وجود ندارد. به عنوان مثال، کارت امتیازی متوازن، که یک معیار عملکرد صنعتی است، چهار دیدگاه از یک کارمند را به عنوان بخشی از تلاش‌های خود برای کمی‌سازی سرمایه فکری اندازه‌گیری می‌کند. این دیدگاه‌ها عبارتند از مالی، مشتری، فرآیندهای داخلی و ظرفیت سازمانی.از سوی دیگر، شرکت دانمارکی اسکانیا، تبدیل سرمایه انسانی به سرمایه ساختاری را مأموریت سرمایه فکری می‌داند. این شرکت یک ساختار شبیه خانه طراحی کرده است که تمرکز مالی به عنوان سقف، تمرکز مشتری و فرآیند به عنوان دیوارها، تمرکز انسانی به عنوان روح و تمرکز بر نوسازی و توسعه به عنوان سکویی برای اندازه‌گیری سرمایه فکری در نظر گرفته شده است.به دلیل ماهیت مبهم و ویژگی‌های تعریف‌کننده سرمایه فکری، از آن به عنوان دارایی‌های نامشهود و محیط نیز یاد می‌شود.

انواع سرمایه فکری

سرمایه فکری معمولاً به سه دسته تقسیم می‌شود: سرمایه انسانی، سرمایه ارتباطی و سرمایه ساختاری.

• سرمایه انسانی شامل تمام دانش و تجربه کارکنان در یک سازمان است. این شامل تحصیلات، تجربیات زندگی و تجربه کاری آن‌ها می‌شود. با ارائه آموزش می‌توان آن را افزایش داد.
• سرمایه ارتباطی شامل تمام روابطی است که یک سازمان دارد، که شامل کارکنان، تأمین‌کنندگان، مشتریان، سهامداران و غیره می‌شود.
• سرمایه ساختاری به سیستم اعتقادی اصلی یک سازمان، مانند بیانیه مأموریت، سیاست‌های شرکت، فرهنگ کاری و ساختار سازمانی آن اشاره دارد.

نمونه‌هایی از سرمایه فکری

نمونه‌هایی از سرمایه فکری شامل دانشی است که یک کارگر خط تولید در طول سال‌های متمادی کسب کرده است، یک روش خاص برای بازاریابی یک محصول، یک روش برای کاهش زمان خرابی در یک پروژه تحقیقاتی حیاتی، یا یک فرمول مرموز و مخفی (به عنوان مثال، نوشابه کوکاکولا). یک شرکت همچنین می‌تواند با استخدام افراد واجد شرایط و متخصصان فرآیند که به سود نهایی آن کمک می‌کنند، سرمایه فکری خود را تقویت کند.به عنوان مثال، یک مکانیک از هنرستان فنی فارغ‌التحصیل می‌شود و در یک شرکت خودروسازی شروع به کار می‌کند. سرمایه فکری او شامل دانشی است که در مدرسه آموخته است. پس از یک سال کار، سرمایه فکری او با تجربه‌ای که از طریق شغل خود و کاربرد خاص دانش خود به دست آورده است، افزایش می‌یابد. پس از دو سال، این مکانیک در یک برنامه آموزشی ثبت‌نام می‌کند که بر فناوری‌های جدید و افزایش کارایی تمرکز دارد. سرمایه فکری این مکانیک و در نتیجه شرکت، بیشتر افزایش یافته است.با افزایش نقش فناوری و بهبود فرآیندها به عنوان یک عامل تمایز در شرکت‌های مدرن، سرمایه فکری نقش مهم‌تری در دستیابی به موفقیت در یک بازار رقابتی پیدا می‌کند.