صندوق بازار پول چیست؟

صندوق بازار پول نوعی صندوق سرمایه‌گذاری مشترک است که در ابزارهای بسیار نقدشونده و کوتاه‌مدت سرمایه‌گذاری می‌کند. این ابزارها شامل موارد زیر هستند:

• نقدینگی
• اوراق بهادار معادل نقد
• اوراق بهادار مبتنی بر بدهی با رتبه اعتباری بالا و سررسید کوتاه‌مدت (مانند اوراق خزانه‌داری ایالات متحده)

صندوق‌های بازار پول با هدف ارائه نقدینگی بالا و ریسک بسیار پایین به سرمایه‌گذاران طراحی شده‌اند. این صندوق‌ها که به صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک بازار پول نیز معروف‌اند، توسط شرکت حفاظت از سرمایه‌گذاران اوراق بهادار (SIPC) بیمه می‌شوند.

صندوق بازار پول با حساب بازار پول یکسان نیست.

نکات کلیدی

• صندوق بازار پول نوعی صندوق سرمایه‌گذاری مشترک است که در ابزارهای بدهی کوتاه‌مدت با کیفیت بالا، نقدینگی و معادل‌های نقد سرمایه‌گذاری می‌کند.
• این صندوق‌ها در طیف سرمایه‌گذاری به‌عنوان گزینه‌های با ریسک بسیار پایین شناخته می‌شوند.
• صندوق‌های بازار پول درآمد (مشمول مالیات یا معاف از مالیات، بسته به ترکیب دارایی‌ها) تولید می‌کنند، اما افزایش سرمایه محدودی دارند.
• این صندوق‌ها می‌توانند به‌عنوان محلی برای نگهداری موقت پول قبل از سرمایه‌گذاری در جای دیگر یا برای پرداخت‌های نقدی پیش‌بینی‌شده استفاده شوند.

نحوه عملکرد صندوق بازار پول صندوق‌های بازار پول مشابه صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک معمولی عمل می‌کنند. آن‌ها واحدهای قابل بازخرید یا سهام را به سرمایه‌گذاران عرضه می‌کنند و ملزم به رعایت دستورالعمل‌های تنظیم‌شده توسط نهادهای نظارتی مالی (مانند کمیسیون بورس و اوراق بهادار ایالات متحده) هستند. سهام‌داران صندوق معمولاً می‌توانند هر زمان که بخواهند پول خود را برداشت کنند، اما ممکن است محدودیتی در تعداد دفعات برداشت در یک دوره خاص داشته باشند.

صندوق بازار پول ممکن است در انواع زیر از ابزارهای مالی مبتنی بر بدهی سرمایه‌گذاری کند:

• پذیرش بانکی (BA): بدهی کوتاه‌مدت تضمین‌شده توسط بانک تجاری
• گواهی سپرده (CD): گواهی پس‌انداز صادرشده توسط بانک با سررسید کوتاه‌مدت
• اوراق تجاری: بدهی شرکتی کوتاه‌مدت بدون وثیقه
• قراردادهای بازخرید (Repo): اوراق بهادار دولتی کوتاه‌مدت
• اوراق خزانه‌داری ایالات متحده: بدهی‌های دولتی کوتاه‌مدت

بازده این ابزارها به نرخ‌های بهره بازار بستگی دارد و بنابراین، بازده کلی صندوق‌های بازار پول نیز به نرخ‌های بهره وابسته است.

سرمایه‌گذار فعال که زمان و دانش کافی برای یافتن بهترین ابزارهای بدهی کوتاه‌مدت با بهترین نرخ‌های بهره و سطح ریسک دلخواه خود دارد، ممکن است به‌صورت مستقل در این ابزارها سرمایه‌گذاری کند. اما سرمایه‌گذار کمتر آشنا یا با زمان محدود ممکن است ترجیح دهد مدیریت پول خود را به مدیران صندوق بازار پول واگذار کند.

مهم صندوق‌های بازار پول تحت پوشش SIPC هستند، اما از بیمه سپرده فدرال FDIC (که حساب‌های سپرده بازار پول، حساب‌های پس‌انداز آنلاین و گواهی‌های سپرده را پوشش می‌دهد) برخوردار نیستند.

صندوق‌های بازار پول با گزینه‌های سرمایه‌گذاری مشابه مانند حساب‌های بازار پول بانکی، صندوق‌های اوراق قرضه فوق کوتاه‌مدت و صندوق‌های نقد پیشرفته رقابت می‌کنند. این گزینه‌ها ممکن است شامل سرمایه‌گذاری در طیف گسترده‌تری از دارایی‌ها و هدف‌گذاری بازده بالاتر باشند.

استاندارد ارزش خالص دارایی (NAV) تمام ویژگی‌های یک صندوق سرمایه‌گذاری مشترک استاندارد به صندوق بازار پول نیز اعمال می‌شود، با یک تفاوت کلیدی: صندوق بازار پول تلاش می‌کند ارزش خالص دارایی (NAV) خود را در سطح 1 دلار به ازای هر سهم حفظ کند. هرگونه درآمد اضافی حاصل از سود پرتفوی به‌صورت سود تقسیمی به سرمایه‌گذاران توزیع می‌شود. سرمایه‌گذاران می‌توانند سهام صندوق‌های بازار پول را از طریق شرکت‌های صندوق سرمایه‌گذاری، کارگزاران و بانک‌ها خریداری یا بازخرید کنند.

یکی از دلایل اصلی محبوبیت صندوق‌های بازار پول، حفظ NAV در سطح 1 دلار است. این الزام، مدیران صندوق را ملزم می‌کند تا به‌طور منظم به سرمایه‌گذاران پرداخت کنند و جریان درآمدی منظمی ارائه دهند. همچنین محاسبات و ردیابی سود خالص صندوق را آسان می‌کند.

شکستن یک دلار (Breaking the Buck) گاهی اوقات، ارزش خالص دارایی صندوق بازار پول ممکن است به زیر 1 دلار برسد که به‌صورت عامه به آن «شکستن یک دلار» می‌گویند. این وضعیت ممکن است به دلیل نوسانات موقت قیمت در بازارهای پول رخ دهد. اما اگر این وضعیت ادامه یابد، ممکن است زمانی رخ دهد که درآمد سرمایه‌گذاری صندوق از هزینه‌های عملیاتی یا زیان‌های سرمایه‌گذاری آن پیشی نگیرد.

برای مثال، اگر صندوق از اهرم بیش از حد در خرید ابزارها استفاده کرده باشد یا نرخ‌های بهره به سطوح بسیار پایین نزدیک به صفر کاهش یابد و صندوق یک دلار را بشکند، این شرایط ممکن است منجر به ناتوانی صندوق در پاسخگویی به درخواست‌های بازخرید شود. در این صورت، نهادهای نظارتی ممکن است مداخله کرده و صندوق را مجبور به انحلال کنند. با این حال، موارد شکستن یک دلار بسیار نادر هستند.

در سال 1994، اولین مورد شکستن یک دلار رخ داد. صندوق بازار پول دولت ایالات متحده بانکداران جامعه با قیمت 0.96 دلار به ازای هر سهم منحل شد. این نتیجه زیان‌های بزرگی بود که صندوق پس از سرمایه‌گذاری سنگین در مشتقات متحمل شد.

در سال 2008، پس از ورشکستگی لمن برادرز، صندوق معتبر Reserve Primary نیز یک دلار را شکست. این صندوق میلیون‌ها دلار از تعهدات بدهی لمن برادرز را در اختیار داشت و برداشت‌های وحشت‌زده سرمایه‌گذاران باعث شد NAV آن به 0.97 دلار به ازای هر سهم کاهش یابد. خروج پول باعث انحلال این صندوق شد و این رویداد آشوبی در بازارهای پول ایجاد کرد.

برای جلوگیری از تکرار این اتفاق، در سال 2010، پس از بحران مالی 2008، کمیسیون بورس و اوراق بهادار (SEC) قوانین جدیدی برای مدیریت بهتر صندوق‌های بازار پول وضع کرد. این قوانین با اعمال محدودیت‌های سخت‌تر بر پرتفوی و معرفی مقرراتی برای اعمال هزینه‌های نقدینگی و تعلیق بازخریدها، به دنبال ایجاد ثبات و انعطاف‌پذیری بیشتر بودند. صندوق‌های بازار پول مانند سایر اوراق بهادار سرمایه‌گذاری تحت قانون شرکت‌های سرمایه‌گذاری 1940 تنظیم می‌شوند.

انواع صندوق‌های بازار پول صندوق‌های بازار پول بر اساس نوع دارایی‌های سرمایه‌گذاری‌شده، دوره سررسید و سایر ویژگی‌ها به انواع مختلفی طبقه‌بندی می‌شوند:

صندوق پولی اولیه (Prime Money Fund)
این صندوق در بدهی با نرخ شناور و اوراق تجاری دارایی‌های غیرخزانه‌ای سرمایه‌گذاری می‌کند که ممکن است توسط شرکت‌ها، آژانس‌های دولتی ایالات متحده و شرکت‌های تحت حمایت دولت (GSEs) صادر شوند.

صندوق پولی دولتی
این صندوق حداقل 99.5٪ از کل دارایی‌های خود را در نقدینگی، اوراق بهادار دولتی و قراردادهای بازخرید که به‌طور کامل توسط نقدینگی یا اوراق بهادار دولتی تضمین شده‌اند، سرمایه‌گذاری می‌کند. صندوق‌های خزانه‌داری که در اوراق بدهی صادرشده توسط خزانه‌داری ایالات متحده مانند اسناد خزانه، اوراق قرضه خزانه و یادداشت‌های خزانه سرمایه‌گذاری می‌کنند، نیز در این دسته قرار می‌گیرند.

صندوق پولی معاف از مالیات
صندوق معاف از مالیات (که به‌عنوان صندوق بازار پول شهری نیز شناخته می‌شود) درآمدی ارائه می‌دهد که از مالیات بر درآمد فدرال ایالات متحده معاف است. بسته به اوراق بهاداری که در آن سرمایه‌گذاری می‌کند، ممکن است از مالیات بر درآمد ایالتی نیز معاف باشد. اوراق قرضه شهری و سایر اوراق بدهی عمدتاً این نوع صندوق‌های بازار پول را تشکیل می‌دهند.

برخی از صندوق‌های بازار پول برای جذب سرمایه‌گذاران نهادی با حداقل سرمایه‌گذاری بالا (اغلب 1 میلیون دلار) طراحی شده‌اند.

واقعیت سریع
صندوق‌های پولی خرده‌فروشی به دلیل حداقل‌های سرمایه‌گذاری پایین برای سرمایه‌گذاران فردی قابل دسترسی هستند.

مقررات صندوق بازار پول
در ایالات متحده، صندوق‌های بازار پول تحت نظارت SEC قرار دارند. این نهاد نظارتی دستورالعمل‌های لازم برای ویژگی‌ها، سررسید و تنوع سرمایه‌گذاری‌های مجاز در صندوق بازار پول را تعریف می‌کند.

بر اساس این مقررات، یک صندوق پولی عمدتاً در ابزارهای بدهی با رتبه برتر سرمایه‌گذاری می‌کند و این ابزارها باید سررسیدی کمتر از 13 ماه داشته باشند. پرتفوی صندوق بازار پول باید میانگین وزنی سررسید (WAM) 60 روز یا کمتر را حفظ کند. این محدودیت سررسید تضمین می‌کند که تنها ابزارهای بسیار نقدشونده برای سرمایه‌گذاری واجد شرایط هستند و پول سرمایه‌گذاران در ابزارهای با سررسید طولانی که می‌تواند نقدینگی را مختل کند، قفل نمی‌شود.

یک صندوق بازار پول نمی‌تواند بیش از 5٪ در یک صادرکننده واحد سرمایه‌گذاری کند تا از ریسک خاص صادرکننده جلوگیری شود، اما اوراق بهادار صادرشده توسط دولت و قراردادهای بازخرید از این قاعده مستثنی هستند.

مزایا و معایب صندوق‌های بازار پول
مزایا

• ریسک بسیار پایین
• نقدینگی بالا
• بازده بهتر نسبت به حساب‌های بانکی
• بیمه‌شده توسط SIPC

معایب

• عدم برخورداری از بیمه FDIC
• بدون افزایش سرمایه
• حساس به نوسانات نرخ بهره و سیاست‌های پولی

مزیت اصلی صندوق بازار پول، ارائه راهی امن برای سرمایه‌گذاری در دارایی‌های مبتنی بر بدهی، نقدشونده و با ریسک پایین با مبالغ سرمایه‌گذاری کمتر است. در میان سرمایه‌گذاری‌های مشابه صندوق‌های مشترک، صندوق‌های بازار پول به‌عنوان سرمایه‌گذاری‌های با ریسک پایین و بازده پایین شناخته می‌شوند.

بسیاری از سرمایه‌گذاران ترجیح می‌دهند مبالغ قابل‌توجهی از پول نقد را برای مدت کوتاه در این صندوق‌ها نگهداری کنند. با این حال، صندوق‌های بازار پول برای اهداف سرمایه‌گذاری بلندمدت مانند برنامه‌ریزی بازنشستگی مناسب نیستند، زیرا افزایش سرمایه زیادی ارائه نمی‌دهند.

صندوق‌های بازار پول برای سرمایه‌گذاران جذاب هستند زیرا بدون هزینه ورود یا خروج (بدون بار) ارائه می‌شوند. بسیاری از این صندوق‌ها با سرمایه‌گذاری در اوراق بهادار شهری که از مالیات فدرال و در برخی موارد مالیات ایالتی معاف هستند، مزایای مالیاتی نیز فراهم می‌کنند.

تاریخچه صندوق‌های بازار پول
صندوق‌های بازار پول در اوایل دهه 1970 در ایالات متحده طراحی و راه‌اندازی شدند. آن‌ها به‌سرعت محبوب شدند زیرا راهی آسان برای سرمایه‌گذاران فراهم می‌کردند تا مجموعه‌ای از اوراق بهادار را خریداری کنند که به‌طور کلی بازده بهتری نسبت به حساب‌های بانکی با بهره استاندارد ارائه می‌دادند.

اوراق تجاری به یکی از اجزای رایج بسیاری از صندوق‌های بازار پول تبدیل شده است. در گذشته، این صندوق‌ها تنها در اوراق قرضه دولتی سرمایه‌گذاری می‌کردند، اما انتقال به سمت بدهی‌های تجاری، اگرچه بازده بالاتری به همراه داشت، ریسک‌هایی نیز ایجاد کرد: وابستگی به بدهی تجاری منجر به بحران صندوق Reserve Primary شد.

علاوه بر اصلاحاتی که SEC در سال 2010 معرفی کرد، در سال 2016 نیز تغییرات ساختاری اساسی در نحوه تنظیم صندوق‌های بازار پول اعمال شد. این تغییرات شامل الزام صندوق‌های پولی اولیه نهادی به شناور کردن NAV خود و عدم حفظ قیمت پایدار بود. صندوق‌های پولی خرده‌فروشی و دولتی ایالات متحده اجازه یافتند سیاست قیمت پایدار 1 دلار به ازای هر سهم را حفظ کنند. این مقررات همچنین ابزارهای جدیدی برای هیئت‌های صندوق‌های بازار پول غیر دولتی برای مدیریت هجوم برداشت‌ها فراهم کرد.

صندوق‌های بازار پول امروز
امروزه صندوق‌های بازار پول به یکی از ستون‌های اصلی بازارهای سرمایه امروزی تبدیل شده‌اند. برای سرمایه‌گذاران، آن‌ها پرتفویی متنوع و حرفه‌ای مدیریت‌شده با نقدینگی روزانه بالا ارائه می‌دهند. بسیاری از سرمایه‌گذاران از این صندوق‌ها به‌عنوان محلی برای نگهداری پول نقد خود تا زمانی که تصمیم به سرمایه‌گذاری‌های دیگر بگیرند یا برای نیازهای مالی کوتاه‌مدت استفاده می‌کنند.

نرخ‌های بهره موجود در ابزارهای مختلف تشکیل‌دهنده پرتفوی یک صندوق بازار پول، عوامل کلیدی تعیین‌کننده بازده آن هستند. بررسی داده‌های تاریخی کافی است تا جزئیات نحوه عملکرد بازده صندوق‌های بازار پول را نشان دهد.

در دهه 2000 تا 2010، سیاست‌های پولی بانک فدرال رزرو باعث شد نرخ‌های بهره کوتاه‌مدت (نرخ‌هایی که بانک‌ها برای قرض گرفتن از یکدیگر پرداخت می‌کنند) در حدود صفر باقی بمانند. این نرخ‌های نزدیک به صفر به این معناست که سرمایه‌گذاران صندوق‌های بازار پول بازده‌های بسیار پایین‌تری نسبت به دهه‌های قبل مشاهده کردند. علاوه بر این، با تشدید مقررات پس از بحران مالی 2008، تعداد اوراق بهادار قابل سرمایه‌گذاری کاهش یافت.

سیاست اقتصادی دیگری که در سال‌های اخیر تأثیر منفی بر صندوق‌های بازار پول داشته، تسهیل کمی (QE) است. QE یک سیاست پولی غیرمتعارف است که در آن بانک مرکزی اوراق بهادار دولتی یا سایر اوراق را از بازار خریداری می‌کند تا نرخ‌های بهره را کاهش داده و عرضه پول را افزایش دهد.

پس از بحران مالی 2008، با اجرای اقدامات QE در اقتصادهای بزرگ جهان، از جمله ایالات متحده، بخش قابل‌توجهی از پول QE به صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک بازار پول به‌عنوان پناهگاهی امن سرازیر شد. این مهاجرت وجوه باعث شد نرخ‌های بهره برای مدت طولانی پایین بماند و بازده صندوق‌های بازار پول کاهش یابد.

صندوق بازار پول در مقابل حساب بازار پول
اگرچه نام آن‌ها مشابه است، اما صندوق بازار پول با حساب بازار پول (MMA) یکسان نیست.

صندوق بازار پول یک محصول سرمایه‌گذاری است که توسط یک شرکت صندوق سرمایه‌گذاری ارائه می‌شود. مانند سایر انواع سرمایه‌گذاری، دارای ریسک است و تضمینی برای حفظ اصل سرمایه ندارد.

از سوی دیگر، حساب بازار پول نوعی حساب پس‌انداز است که بهره بالاتری نسبت به حساب پس‌انداز معمولی ارائه می‌دهد. حساب‌های بازار پول توسط مؤسسات مالی ارائه می‌شوند، توسط شرکت بیمه سپرده فدرال (FDIC) بیمه می‌شوند و بسیاری از آن‌ها امکان نوشتن چک یا استفاده از کارت نقدی متصل به حساب را فراهم می‌کنند. با این حال، ممکن است محدودیت‌هایی مانند تعداد دفعات محدود استفاده یا برداشت پول در ماه داشته باشند که آن‌ها را نسبت به حساب‌های جاری معمولی کمتر انعطاف‌پذیر می‌کند.

آیا صندوق‌های بازار پول سرمایه‌گذاری خوبی هستند؟
بله، صندوق‌های بازار پول اغلب از امن‌ترین سرمایه‌گذاری‌ها محسوب می‌شوند و ارزش هدف آن‌ها 1 دلار به ازای هر سهم است. این صندوق‌ها تنها در موارد محدودی (مرتبط با بحران‌های مالی) به زیر این ارزش («شکستن یک دلار») رسیده‌اند و به‌سرعت بهبود یافته‌اند. با این حال، برای اهداف سرمایه‌گذاری بلندمدت مانند برنامه‌ریزی بازنشستگی مناسب نیستند.

پول در صندوق بازار پول چقدر امن است؟
صندوق‌های بازار پول سرمایه‌گذاری‌های نسبتاً ایمنی هستند و در ایالات متحده توسط شرکت حفاظت از سرمایه‌گذاران اوراق بهادار محافظت می‌شوند. با این حال، توسط شرکت بیمه سپرده فدرال (FDIC) بیمه نمی‌شوند.

مزیت استفاده از صندوق بازار پول چیست؟
صندوق‌های بازار پول نقدینگی بالا با ریسک بسیار پایین ارائه می‌دهند. آن‌ها مکان مفید و سودآوری برای نگهداری پول نقد در بازه زمانی نسبتاً کوتاه هستند، به‌جای نگه داشتن آن در حساب پس‌انداز استاندارد که سود چندانی تولید نمی‌کند.

نتیجه‌گیری
صندوق بازار پول نوعی صندوق سرمایه‌گذاری مشترک است که در ابزارهای بدهی کوتاه‌مدت و کم‌ریسک سرمایه‌گذاری می‌کند. این صندوق‌ها به‌عنوان سرمایه‌گذاری کوتاه‌مدت و نقدشونده طراحی شده‌اند که افزایش سرمایه محدودی دارند اما از طریق سود، درآمد اندکی تولید می‌کنند. صندوق‌های بازار پول تلاش می‌کنند ارزش خالص دارایی (NAV) خود را در 1 دلار به ازای هر سهم حفظ کنند و به دلیل ثبات و تولید درآمد منظم محبوب هستند، اگرچه به نوسانات نرخ بهره حساس‌اند. برخلاف حساب‌های بازار پول (MMAs)، صندوق‌های بازار پول محصولات سرمایه‌گذاری هستند که بیمه FDIC ندارند و ارزش اصل آن‌ها نوسان می‌کند.

مقررات و ساختار صندوق‌های بازار پول، به‌ویژه پس از بحران مالی 2008، برای افزایش ثبات بازار و حفاظت از سرمایه‌گذاران تکامل یافته است. امروزه، صندوق‌های بازار پول بخش حیاتی بازارهای سرمایه را تشکیل می‌دهند و گزینه‌ای امن و نقدشونده برای سرمایه‌گذاران نهادی و فردی ارائه می‌دهند.