از رکود آمریکا تا اعزام زیردریایی‌ها؛ تحولاتی پیرامون طلا

در واقع، بازار طلا در هفته منتهی به ۱۴ ژوئیه ۲۰۲۵ شاهد تحولات چشمگیری بود که قیمت این فلز گرانبها را به بالای سطح ۳۳۵۰ دلار در هر اونس رساند. این رشد قیمتی در شرایطی اتفاق افتاد که بازارهای جهانی با ترکیبی از عوامل بنیادی اقتصادی و تنش‌های ژئوپلیتیکی مواجه بودند. گزارش ضعیف اشتغال غیرکشاورزی آمریکا (NFP) که نشان‌دهنده سردی غیرمنتظره بازار کار بود، در کنار تشدید تنش‌های بین آمریکا و روسیه، دو محرک اصلی این رشد قیمتی محسوب می‌شدند. در این تحلیل جامع، به بررسی عمیق‌تر هر یک از این عوامل و تأثیر متقابل آنها بر بازار طلا می‌پردازیم.

۱. تحلیل جامع گزارش NFP و تأثیر آن بر بازار طلا

گزارش اشتغال غیرکشاورزی ایالات متحده برای ماه ژوئیه با رقم ناامیدکننده ۷۳ هزار شغل جدید، به مراتب پایین‌تر از پیش‌بینی تحلیلگران (۱۱۰ هزار شغل) و رقم ماه قبل (۱۴۷ هزار شغل) بود. این گزارش نه‌تنها در بخش اشتغال‌زایی ضعیف عمل کرد، بلکه همراه با بازنگری منفی ۲۵۸ هزار شغلی برای دو ماه گذشته بود که نشان‌دهنده ضعف ساختاری در بازار کار آمریکا است. نکته حائز اهمیت دیگر افزایش نرخ بیکاری از ۴.۱% به ۴.۲% بود، اگرچه این افزایش جزئی به نظر می‌رسید، اما در کنار سایر داده‌ها، تصویری از کندی رشد اقتصادی را ترسیم می‌کرد. این گزارش بلافاصله واکنش بازار را به دنبال داشت، چرا که احتمال کاهش نرخ بهره توسط فدرال رزرو را به شدت افزایش داد. طلا به عنوان دارایی بدون بهره‌، معمولاً از محیط‌های کاهش نرخ بهره سود می‌برد، بنابراین این گزارش محرک اصلی رشد قیمت در روز جمعه بود.

۲. بازنگری تاریخی داده‌های اشتغال و پیامدهای آن

بازنگری داده‌های اشتغال ماه‌های مه و ژوئن که منجر به کاهش ۲۵۸ هزار شغلی شد، از جنبه‌های قابل توجه گزارش اخیر بود. این دومین بازنگری بزرگ دو ماهه از سال ۱۹۷۹ محسوب می‌شد که تنها در آوریل ۲۰۲۰ (اوج همه‌گیری کووید-۱۹) بازنگری بزرگ‌تری تجربه شده بود. چنین اصلاحاتی به وضوح نشان می‌داد که وضعیت بازار کار آمریکا در ماه‌های اخیر به مراتب ضعیف‌تر از آن چیزی بوده که ابتدا تصور می‌شد. این امر نه‌تنها بر انتظارات تورمی تأثیر گذاشت، بلکه تحلیلگران را به این نتیجه رساند که فدرال رزرو ممکن است سیاست پولی انبساطی‌تری را در پیش بگیرد. در واقع، این بازنگری‌ها موجب شد تا افزایش ۷۳ هزار شغلی ماه ژوئیه در مقایسه با ارقام قبلی، حتی ضعیف‌تر به نظر برسد و فشار بیشتری بر فدرال رزرو برای اقدام تحریکی وارد کند.

۳. تغییر چشمگیر انتظارات بازار از سیاست پولی فدرال رزرو

پس از انتشار گزارش NFP، ابزار نظارت بر نرخ گروه CME نشان داد که احتمال کاهش نرخ بهره در جلسه سپتامبر فدرال رزرو به ۷۶ درصد افزایش یافته است. همچنین بازار پیش‌بینی می‌کرد که فدرال رزرو تا پایان سال ۲۰۲۵ حداقل ۵۷ واحد پایه از نرخ بهره را کاهش خواهد داد. این تغییر نگرش چشمگیر در حالی رخ داد که تنها چند روز قبل از آن، پس از اظهارات جروم پاول، احتمال کاهش نرخ بهره در سپتامبر حدود ۳۷ درصد بود. چنین نوسان سریعی در انتظارات بازار نشان‌دهنده حساسیت بالای معامله‌گران به داده‌های اشتغال بود. تحلیلگران معتقد بودند که اگرچه تورم هنوز بالاتر از هدف ۲ درصدی فدرال رزرو قرار دارد، اما ضعف بازار کار ممکن است این نهاد را مجبور به کاهش نرخ بهره کند تا از تشدید رکود اقتصادی جلوگیری نماید.

۴. تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی و تأثیر آن بر تقاضای طلا

در جبهه ژئوپلیتیکی، تنش‌های بین آمریکا و روسیه به سطح جدیدی از بحران رسیده بود. دونالد ترامپ در پاسخ به اظهارات تهدیدآمیز دمیتری مدودف، معاون رئیس‌جمهور روسیه، دستور اعزام دو زیردریایی هسته‌ای به مناطق استراتژیک را صادر کرده بود. مدودف این اقدامات آمریکا را «گامی به سوی جنگ» توصیف کرده بود. این تنش‌ها در حالی افزایش یافته بود که مذاکرات صلح بین روسیه و اوکراین نیز به بن‌بست رسیده بود. چنین شرایطی به طور سنتی موجب افزایش تقاضا برای دارایی‌های امن مانند طلا می‌شود، چرا که سرمایه‌گذاران به دنبال پناهگاهی مطمئن در برابر نوسانات احتمالی بازارها هستند. این عامل در کنار نشانه‌های ضعف اقتصادی، فشار صعودی مضاعفی بر قیمت طلا وارد کرده بود.

۵. عملکرد ضعیف بخش تولید و نشانه‌های رکود اقتصادی

شاخص مدیران خرید (ISM) بخش تولید آمریکا برای پنجمین ماه متوالی کاهش یافته و به ۴۸ واحد رسیده بود. این رقم نه‌تنها پایین‌تر از پیش‌بینی‌های تحلیلگران (۴۹.۵) بود، بلکه نشان‌دهنده انقباض مستمر فعالیت‌های تولیدی در بزرگ‌ترین اقتصاد جهان محسوب می‌شد. نکته نگران‌کننده‌تر کاهش زیرشاخص اشتغال این بخش بود که نشان می‌داد کارخانه‌ها در حال کاهش نیروی کار خود هستند. از سوی دیگر، شاخص اعتماد مصرف‌کننده دانشگاه میشیگان نیز روند نزولی داشته و از ۶۱.۸ به ۶۱.۷ واحد کاهش یافته بود. این کاهش اگرچه کوچک به نظر می‌رسید، اما در کنار افزایش انتظارات تورمی یکساله مصرف‌کنندگان (از ۴.۴% به ۴.۵%)، تصویر نگران‌کننده‌ای از وضعیت اقتصاد مصرفی ترسیم می‌کرد. این عوامل در مجموع بر تصمیمات سیاست‌گذاران پولی و جهت‌گیری بازار طلا تأثیر گذاشته بودند.

۶. تحولات بازار اوراق قرضه و تأثیر آن بر طلا

بازده اوراق خزانه‌داری آمریکا در تمامی سررسیدها با کاهش محسوسی مواجه شده بود. بازده اوراق ۱۰ ساله خزانه‌داری ۱۵ واحد پایه کاهش یافته و به ۴.۲۲۸ درصد رسیده بود. بازده واقعی (تعدیل شده با تورم) این اوراق نیز با ۱۲ واحد پایه کاهش، به ۱.۸۳۸ درصد رسیده بود. این کاهش بازدهی از دو جهت برای قیمت طلا اهمیت داشت: نخست اینکه با پایین آوردن هزینه فرصت سرمایه‌گذاری در طلا، جذابیت این فلز گرانبها را افزایش می‌داد. دوم، کاهش بازده اوراق معمولاً نشان‌دهنده افزایش تقاضا برای دارایی‌های امن است که خود به تنهایی می‌توانست محرک قیمت طلا باشد. این روند به وضوح نشان می‌داد که سرمایه‌گذاران نگرانی‌های خود درباره آینده اقتصادی را با خرید اوراق خزانه‌داری و طلا پوشش می‌دادند.

۷. اختلاف نظر مقامات فدرال رزرو و پیامدهای آن

اظهارات اخیر مقامات فدرال رزرو نشان می‌داد که اگرچه همگی نسبت به ضعف بازار کار اذعان داشتند، اما در مورد اقدامات لازم اختلاف نظر وجود داشت. میشل بومن و کریستوفر والر، دو عضو بانک مرکزی آمریکا، از کاهش ۲۵ واحدی نرخ بهره در جلسه ژوئیه حمایت کرده بودند. بث هاماک از فدرال رزرو کلیولند اگرچه گزارش NFP را ناامیدکننده خواند، اما معتقد بود بازار کار هنوز در حالت تعادل قرار دارد و به تصمیمات اخیر بانک مرکزی اطمینان داشت. در مقابل، رافائل باستیک از فدرال رزرو آتلانتا با اشاره به کند شدن بازار کار، هشدار داد که خطرات تورمی بسیار بیشتر از نگرانی‌های اشتغال است و طرفدار حفظ سیاست‌های انقباضی بود. این اختلاف نظرها نشان می‌داد که تصمیم نهایی فدرال رزرو در ماه سپتامبر به داده‌های اقتصادی هفته‌های آینده بسیار وابسته خواهد بود.

۸. تحولات ساختاری در تقاضای جهانی طلا

بر اساس گزارش شورای جهانی طلا، تقاضای سرمایه‌گذاری در سه ماهه دوم با رشد چشمگیر ۷۸ درصدی به حدود ۱۲۵۰ تن رسیده بود که عمدتاً ناشی از ورود قوی به صندوق‌های قابل معامله (ETF) و افزایش خرید شمش و سکه بوده است. در مقابل، تقاضای جواهرات ۱۴ درصد کاهش یافته بود که نشان‌دهنده حساسیت این بخش به قیمت‌های بالا بود. نکته جالب توجه، کاهش ۲۱ درصدی خرید طلا توسط بانک‌های مرکزی به پایین‌ترین سطح سه سال گذشته بود که می‌توانست نشانه‌ای از تغییر استراتژی این نهادها باشد. در نیمه اول سال ۲۰۲۵، تقاضای کل طلا با وجود افزایش ۲۶ درصدی قیمت‌ها، ۳ درصد رشد داشت که نشان‌دهنده تمایل قوی سرمایه‌گذاران به این فلز گرانبها در شرایط عدم قطعیت اقتصادی بود.

۹. عملکرد منطقه‌ای بازارهای طلا

بازارهای آسیایی به ویژه چین و هند پیشتاز تقاضای فیزیکی طلا بودند. تقاضای شمش و سکه در چین ۴۴ درصد و در هند ۷ درصد افزایش یافته بود. در مقابل، بازار آمریکا شاهد کاهش ۵۳ درصدی تقاضا بود که نشان می‌داد سرمایه‌گذاران آمریکایی در حال برداشت سود بودند. اروپا نیز رشد ۶ درصدی در تقاضای فیزیکی را تجربه کرده بود. این تفاوت‌های منطقه‌ای نشان می‌داد که اگرچه قیمت بالای طلا بر برخی بازارها تأثیر منفی گذاشته بود، اما در سطح جهانی تقاضا همچنان قوی باقی مانده بود.

۱0. عملکرد متفاوت بازارهای منطقه‌ای

رشد ۴۴ درصدی تقاضا در چین در مقابل کاهش ۵۳ درصدی آمریکا، نشان از تفاوت استراتژی‌های سرمایه‌گذاری در مناطق مختلف داشت. این تفاوت‌ها می‌توانست بر نوسانات آتی قیمت تأثیر بگذارد.

۱1. کاهش استفاده صنعتی از طلا

مصرف صنعتی طلا ۲ درصد کاهش یافت که عمدتاً ناشی از رکود در بخش الکترونیک بود. این روند نشان می‌داد رشد قیمت طلا بیشتر متکی به تقاضای سرمایه‌گذاری است.

۱2. تأثیر تعرفه‌های جدید بر بازار

اعمال تعرفه‌های ۱۵ تا ۵۰ درصدی توسط آمریکا، نگرانی‌ها از رکود تجارت جهانی را افزایش داد. این عامل به طور غیرمستقیم از طریق افزایش عدم قطعیت به نفع طلا عمل می‌کرد.

۱3. کاهش خرید بانک‌های مرکزی

خرید ۱۶۶ تنی بانک‌های مرکزی در سه ماهه دوم، کمترین میزان از ۲۰۲۲ بود. این کاهش احتمالاً واکنشی به قیمت‌های بالای طلا بود، اما همچنان بالاتر از میانگین تاریخی باقی مانده بود.

از سوی دیگر، ورودی ۳۹۷ تنی به صندوق‌های ETF طلا در نیمه اول سال، بهترین عملکرد از ۲۰۲۰ بود. این نشان می‌داد سرمایه‌گذاران نهادی به دنبال پوشش ریسک در برابر نوسانات بازار هستند.

14. چشم‌انداز قیمت طلا در هفته‌های آینده

با توجه به ترکیب عوامل فعلی، به نظر می‌رسید طلا در هفته‌های آینده بین سطوح حمایتی ۳۲۵۰ دلار و مقاومتی ۳۴۰۰ دلار نوسان کند. مهم‌ترین عواملی که می‌توانستند این محدوده را بشکنند عبارت بودند از: تحولات غیرمنتظره در سیاست‌های پولی فدرال رزرو، تشدید یا کاهش تنش‌های ژئوپلیتیکی، و تغییرات غیرمنتظره در ارزش دلار آمریکا. همچنین، ادامه روند فعلی در تقاضای سرمایه‌گذاری می‌توانست به حمایت از قیمت‌ها کمک کند.

15. نتیجه‌گیری تحلیلی

طلا در هفته گذشته تحت تأثیر ترکیبی از عوامل اقتصادی و ژئوپلیتیکی به رشد چشمگیری دست یافت. از یک سو، نشانه‌های ضعف اقتصادی در گزارش اشتغال آمریکا و از سوی دیگر، تشدید تنش‌های بین آمریکا و روسیه از این فلز گرانبها حمایت کردند. در چنین شرایطی، به نظر می‌رسید روند کلی بازار در هفته‌های آینده به تحولات سیاسی و اقتصادی ایالات متحده، به ویژه موضع‌گیری‌های مقامات فدرال رزرو و تحولات ژئوپلیتیکی وابسته باشد. سرمایه‌گذاران باید توجه ویژه‌ای به سخنرانی‌های مقامات فدرال رزرو و داده‌های تورمی داشته باشند، چرا که این عوامل می‌توانند جهت بازار را در کوتاه‌مدت تعیین کنند. در بلندمدت، تداوم کاهش خرید بانک‌های مرکزی و تغییر الگوی تقاضای جهانی می‌تواند چالش‌های ساختاری برای رشد قیمت‌ها ایجاد کند، اما در حال حاضر شرایط برای تداوم روند صعودی مهیا به نظر می‌رسد.