ارزش زمانی چیست؟

ارزش زمانی به بخشی از پرمیوم یک اختیار معامله (option) اشاره دارد که به میزان زمانی که تا انقضای قرارداد اختیار باقی مانده است، نسبت داده می‌شود. پرمیوم هر اختیار معامله از دو بخش تشکیل شده است: ارزش ذاتی و ارزش غیرذاتی آن.

ارزش زمانی یک جزء از ارزش غیرذاتی اختیار معامله است که در کنار نوسان ضمنی (Implied Volatility یا IV) قرار دارد. این مفهوم مربوط به بازار مشتقات است و نباید با ارزش زمانی پول (Time Value of Money یا TVM) اشتباه گرفته شود که به تنزیل قدرت خرید پول در طول زمان اشاره دارد.

نکات کلیدی

• ارزش زمانی یکی از دو جزء اصلی است که ارزش غیرذاتی یک اختیار معامله را تشکیل می‌دهند.
• جزء دیگر، نوسان ضمنی است.
• قیمت کل یا پرمیوم یک اختیار معامله، مجموع ارزش ذاتی و غیرذاتی آن است.
• هرچه زمان بیشتری تا انقضای اختیار باقی بماند، در اکثر موارد، ارزش زمانی آن بیشتر است.

مبانی ارزش زمانی

قیمت یا هزینه یک اختیار معامله، مبلغی است که به آن پرمیوم گفته می‌شود. خریدار اختیار این پرمیوم را به فروشنده می‌پردازد تا حق مشخص‌شده توسط اختیار را به دست آورد: حق استفاده از اختیار برای خرید یا فروش دارایی یا اجازه دادن به آن برای منقضی شدن بدون ارزش.

ارزش ذاتی تفاوت بین قیمت دارایی پایه و قیمت اعمال (strike price) اختیار است. ارزش ذاتی برای اختیار خرید (call) برابر با قیمت دارایی پایه منهای قیمت اعمال است. ارزش ذاتی برای اختیار فروش (put)، که حق فروش یک دارایی است، برابر با قیمت اعمال منهای قیمت دارایی پایه می‌باشد.

پرمیوم کل یک اختیار معامله بر اساس مجموع ارزش ذاتی و غیرذاتی آن تعیین می‌شود. بخش کلیدی ارزش غیرذاتی، به عنوان ارزش زمانی شناخته می‌شود. یک قرارداد معمولاً با نزدیک شدن به تاریخ انقضا ارزش خود را از دست می‌دهد زیرا زمان کمتری برای حرکت مطلوب دارایی پایه باقی است. به عنوان مثال، یک اختیار خارج از پول (OTM) با یک ماه تا انقضا، ارزش غیرذاتی بیشتری نسبت به یک اختیار OTM با یک هفته تا انقضا خواهد داشت.

مهم: هرچه زمان بیشتری تا انقضای اختیار باقی بماند، ارزش زمانی آن در اکثر موارد بیشتر است، زیرا قرارداد زمان بیشتری برای سودآور شدن دارد.

عامل دیگری که بر ارزش غیرذاتی و ارزش زمانی تأثیر می‌گذارد، نوسان ضمنی (IV) است. IV میزان حرکتی که دارایی پایه ممکن است در یک بازه زمانی مشخص داشته باشد را اندازه‌گیری می‌کند. اگر IV افزایش یابد، ارزش غیرذاتی نیز افزایش می‌یابد. به عنوان مثال، اگر یک سرمایه‌گذار اختیار خریدی با IV سالانه ۲۰٪ خریداری کند و IV روز بعد به ۳۰٪ افزایش یابد، ارزش غیرذاتی نیز افزایش خواهد یافت.

محاسبه ارزش زمانی

ارزش زمانی را می‌توان به صورت معادله زیر بیان کرد:

پرمیوم اختیار - ارزش ذاتی = ارزش زمانی + نوسان ضمنی

میزان پرمیومی که بیش از ارزش ذاتی اختیار است، به عنوان ارزش زمانی شناخته می‌شود. به عنوان مثال، اگر سهام Alphabet Inc. به قیمت 1,044 دلار معامله شود و اختیار خرید 950 دلاری آن با قیمت 97 دلار معامله شود، ارزش ذاتی برابر با 94 دلار (1,044 - 950) و ارزش زمانی برابر با 3 دلار (97 - 94) خواهد بود.

اهمیت ارزش زمانی

هرچه زمان بیشتری تا انقضا باقی بماند، ارزش زمانی اختیار معمولاً بیشتر است. سرمایه‌گذاران حاضرند برای زمان بیشتر، پرمیوم بالاتری پرداخت کنند زیرا قرارداد زمان بیشتری برای سودآوری از حرکت مطلوب دارایی پایه دارد.

برعکس، هرچه زمان کمتری تا انقضا باقی باشد، سرمایه‌گذاران پرمیوم کمتری پرداخت می‌کنند زیرا احتمال سودآوری اختیار کاهش می‌یابد. به همین دلیل، نگهداری یا فروش اختیاری که هنوز ارزش زمانی دارد، معمولاً ایمن‌تر است تا استفاده از آن، زیرا ارزش زمانی باقی‌مانده در غیر این صورت از بین می‌رود.

نکته مهم: افزودن زمان به اختیار یا افزایش IV به طور نظری اثر مشابهی دارد: احتمال اینکه اختیار در پول (ITM) منقضی شود، افزایش می‌یابد.

کاهش ارزش زمانی

یک اختیار معمولاً یک‌سوم ارزش زمانی خود را در نیمه اول عمرش از دست می‌دهد و دو‌سوم باقی‌مانده را در نیمه دوم. کاهش ارزش زمانی در طول زمان با شتاب افزایش می‌یابد که به آن فرسایش زمانی (time decay) گفته می‌شود. حساسیت قیمت اختیار به فرسایش زمانی، تتا (theta) نام دارد.

اختیار خرید (Call Option) چیست؟

اختیار خرید به معامله‌گر حق می‌دهد، اما تعهدی برای خرید دارایی با قیمت مشخص ندارد، اما باید قبل از تاریخ انقضا این کار را انجام دهد. فروشنده اختیار موظف است با قیمت اعلام‌شده عمل کند.

معنای "در پول (In the Money یا ITM)"

اختیار زمانی در پول است که هم ارزش زمانی و هم ارزش ذاتی داشته باشد. قیمت دارایی پایه در اختیار خرید بالاتر از قیمت اعمال است.

دلتا (Delta) در معامله چیست؟

دلتا معیاری است از میزان تغییر قیمت اختیار نسبت به تغییر قیمت دارایی پایه. این مقدار معمولاً بر اساس هر ۱ دلار تغییر محاسبه می‌شود. به عنوان مثال، اگر دلتا 0.15 باشد، قیمت اختیار باید برای هر یک دلار تغییر در دارایی پایه، 0.15 دلار تغییر کند.

نتیجه‌گیری

ارزش زمانی بخشی از پرمیوم اختیار است که تحت تأثیر میزان زمان باقی‌مانده تا انقضای قرارداد است. این ارزش از ترکیب ارزش ذاتی و غیرذاتی تشکیل شده و با یک معادله نسبتاً ساده قابل محاسبه است. سرمایه‌گذاران معمولاً حاضرند برای زمان بیشتر پرمیوم بیشتری پرداخت کنند زیرا زمان، فرصت کافی برای حرکت سودآور دارایی فراهم می‌کند. زمان کمتر اغلب به معنای درآمد کمتر برای فروشنده است.