بازده حقوق صاحبان سهام (ROE) چیست؟

بازده حقوق صاحبان سهام (ROE) یک نسبت عملکرد مالی است که نشان می‌دهد چگونه از حقوق صاحبان سهام برای ایجاد درآمد خالص استفاده می‌کند.

بازده حقوق صاحبان سهام (ROE) معیاری از عملکرد مالی یک شرکت است. این نسبت با تقسیم درآمد خالص بر حقوق صاحبان سهام محاسبه می‌شود. از آنجا که حقوق صاحبان سهام برابر با دارایی‌های شرکت منهای بدهی‌های آن است، ROE روشی برای نشان دادن بازده یک شرکت بر دارایی‌های خالص خود است.

بازده حقوق صاحبان سهام به‌عنوان معیاری از سودآوری یک شرکت و اینکه چقدر کارآمد این سودها را ایجاد می‌کند، در نظر گرفته می‌شود. هرچه ROE بالاتر باشد، مدیریت شرکت در تولید درآمد و رشد از طریق تأمین مالی از حقوق صاحبان سهام کارآمدتر است.

نکات کلیدی

• برای محاسبه بازده حقوق صاحبان سهام (ROE)، درآمد خالص شرکت را بر حقوق صاحبان سهام آن تقسیم کنید.
• ROE معیاری از سودآوری یک شرکت و اینکه چقدر کارآمد سود ایجاد می‌کند، است.
• هرچه ROE بالاتر باشد، توانایی شرکت در تبدیل تأمین مالی حقوق صاحبان سهام به سود بیشتر است.
• ROE بسته به صنعتی که شرکت در آن فعالیت می‌کند متفاوت خواهد بود، بنابراین زمانی دقیق‌ترین اطلاعات را ارائه می‌دهد که برای مقایسه شرکت‌های هم‌صنعت استفاده شود.
• میانبر برای ارزیابی ROE مقایسه آن با میانگین بلندمدت کنونی S&P 500 است.

نحوه عملکرد بازده حقوق صاحبان سهام (ROE)

ROE به‌صورت درصد بیان می‌شود و می‌تواند برای هر شرکتی محاسبه شود. درآمد خالص پیش از پرداخت سود سهام به سهامداران عادی، پس از سود سهام به سهامداران ممتاز، و پس از بهره به وام‌دهندگان محاسبه می‌شود.

اینکه یک ROE خوب یا بد تلقی شود، به آنچه در میان همتایان یک سهم عادی است بستگی دارد. برای مثال، شرکت‌های خدمات عمومی دارایی‌ها و بدهی‌های زیادی در ترازنامه دارند در مقایسه با مقدار نسبتاً کمی از درآمد خالص. یک ROE عادی در بخش خدمات عمومی می‌تواند ۱۰٪ یا کمتر باشد. یک شرکت فناوری یا خرده‌فروشی با حساب‌های ترازنامه کوچکتر نسبت به درآمد خالص ممکن است سطوح عادی ROE برابر با ۱۸٪ یا بیشتر داشته باشد.

قاعده کلی این است که به دنبال ROE باشید که برابر یا کمی بالاتر از میانگین بخش مربوطه باشد. برای مثال، فرض کنید یک شرکت به نام TechCo طی چند سال گذشته ROE ثابتی برابر با ۱۸٪ داشته باشد در حالی که میانگین همتایان آن ۱۵٪ بوده است. یک سرمایه‌گذار می‌تواند نتیجه بگیرد که مدیریت TechCo در استفاده از دارایی‌های شرکت برای ایجاد سود بالاتر از میانگین عمل می‌کند.

نسبت‌های ROE نسبتاً بالا یا پایین به‌طور قابل توجهی از یک صنعت یا بخش به بخش دیگر متفاوت خواهد بود. با این حال، یک میانبر رایج برای سرمایه‌گذاران این است که هر چیزی کمتر از ۱۰٪ بازده ضعیف تلقی شود و هر چیزی نزدیک به میانگین بلندمدت S&P 500 قابل قبول باشد.

محاسبه بازده حقوق صاحبان سهام (ROE)

بهترین روش این است که ROE بر اساس میانگین حقوق صاحبان سهام طی یک دوره محاسبه شود، زیرا بین صورت سود و زیان و ترازنامه عدم تطابق وجود دارد. ROE با مقایسه نسبت درآمد خالص به میزان حقوق صاحبان سهام محاسبه می‌شود.

ROE = درآمد خالص ÷ حقوق صاحبان سهام

درآمد خالص به‌عنوان تفاوت بین درآمد خالص و تمام هزینه‌ها از جمله بهره و مالیات محاسبه می‌شود. این محافظه‌کارانه‌ترین اندازه‌گیری برای تحلیل یک شرکت است زیرا هزینه‌های بیشتری نسبت به معیارهای دیگر سودآوری مانند سود ناخالص یا سود عملیاتی کسر می‌کند.

میانگین حقوق صاحبان سهام با اضافه کردن حقوق صاحبان سهام در ابتدای دوره و پایان دوره محاسبه می‌شود. این دو نقطه باید با دوره‌ای که درآمد خالص در آن به‌دست آمده مطابقت داشته باشند.

درآمد خالص طی آخرین سال مالی کامل در صورت سود و زیان یافت می‌شود. حقوق صاحبان سهام از ترازنامه می‌آید — مانده‌ای جاری از کل تاریخ تغییرات در دارایی‌ها و بدهی‌های یک شرکت.

از آنجا که درآمد خالص طی یک دوره زمانی به‌دست می‌آید و حقوق صاحبان سهام معمولاً یک حساب ترازنامه است که فقط یک نقطه خاص را گزارش می‌دهد، تحلیلگر باید از میانگین حقوق صاحبان سهام استفاده کند. این اغلب با گرفتن میانگین بین مانده ابتدای دوره و پایان دوره انجام می‌شود.

استفاده از ROE برای ارزیابی عملکرد سهام

بازده حقوق صاحبان سهام می‌تواند برای برآورد نرخ‌های رشد مختلف یک سهم که سرمایه‌گذار در نظر دارد استفاده شود، مشروط بر اینکه این نسبت تقریباً در راستا یا کمی بالاتر از میانگین همتایان خود باشد.

نرخ رشد آینده

سرمایه‌گذاران می‌توانند از ROE برای برآورد نرخ رشد یک سهم و نرخ رشد سود تقسیمی آن استفاده کنند. این دو محاسبه با یکدیگر مرتبط هستند و می‌توانند مقایسه بین شرکت‌های مشابه را آسان‌تر کنند.

برای برآورد نرخ رشد آینده یک شرکت، ROE را در نسبت نگهداری (Retention Ratio) شرکت ضرب کنید. نسبت نگهداری درصدی از درآمد خالص است که شرکت برای رشد آینده حفظ یا دوباره سرمایه‌گذاری می‌کند.

نرخ رشد پایدار (SGR)

فرض کنید دو شرکت با ROE و درآمد خالص یکسان اما نسبت‌های نگهداری متفاوت وجود دارند. این بدان معناست که هرکدام نرخ رشد پایدار متفاوتی خواهند داشت. نرخ رشد پایدار، نرخی است که یک شرکت می‌تواند بدون نیاز به استقراض رشد کند. فرمول محاسبه آن:

ROE × (سود انباشته ÷ درآمد خالص)

یا می‌توان از نسبت پرداخت سود تقسیمی استفاده کرد:

ROE × (1 - نسبت پرداخت سود)

برای مثال، شرکت A دارای ROE برابر ۱۵٪ و نسبت نگهداری ۷۰٪ است. نرخ رشد پایدار آن:

۱۵٪ × ۷۰٪ = ۱۰.۵٪

شرکت B نیز دارای ROE برابر ۱۵٪ است اما نسبت نگهداری ۹۰٪ دارد. نرخ رشد پایدار آن:

۱۵٪ × ۹۰٪ = ۱۳.۵٪

سهامی که نرخ رشد آن کمتر از نرخ رشد پایدار است می‌تواند کمتر از ارزش واقعی باشد، یا بازار ممکن است ریسک‌های کلیدی را در نظر گرفته باشد. در هر صورت، نرخ رشد بسیار بالاتر یا پایین‌تر از نرخ پایدار نیازمند بررسی بیشتر است.

استفاده از ROE برای شناسایی ریسک‌ها

بازده حقوق صاحبان سهام قوی برای یک شرکت مثبت است. ROE بسیار بالا می‌تواند نتیجه عملکرد قوی باشد، اما همچنین می‌تواند نشانه ریسک باشد.

مسائل احتمالی شامل:

• سودهای ناپایدار (مثلاً شرکت‌هایی که سال‌ها زیان داشته‌اند و سپس ناگهان سود کرده‌اند).
• بدهی بیش از حد (زیرا حقوق صاحبان سهام = دارایی‌ها - بدهی‌ها).
• درآمد خالص منفی یا حقوق صاحبان سهام منفی که می‌تواند ROE ظاهراً بالا ایجاد کند.

در کل، هم ROE منفی و هم ROE بسیار بالا باید با احتیاط بررسی شوند.

محدودیت‌های بازده حقوق صاحبان سهام

• ROE منفی (به دلیل زیان خالص یا حقوق صاحبان سهام منفی) قابل مقایسه با شرکت‌های دارای ROE مثبت نیست.
• ROE نمی‌تواند بین صنایع مختلف مقایسه دقیقی ارائه دهد چون ساختار مالی و حاشیه سود متفاوت است.
• ROE تنها یکی از معیارهای مالی است و باید همراه با شاخص‌های دیگر استفاده شود.

بازده حقوق صاحبان سهام در برابر بازده سرمایه‌گذاری (ROIC)

در حالی که ROE فقط بر بازده حقوق صاحبان سهام تمرکز دارد، ROIC تمام منابع سرمایه (حقوق صاحبان سهام + بدهی) را در نظر می‌گیرد.

تحلیل دوپونت (DuPont Analysis)

این روش ROE را به عوامل مختلف تجزیه می‌کند تا مشخص شود چه عواملی بیشترین تأثیر را دارند:

فرمول سه مرحله‌ای:

ROE = حاشیه سود خالص × گردش دارایی × ضریب حقوق صاحبان سهام

فرمول پنج‌مرحله‌ای:

ROE = (EBT ÷ فروش) × (فروش ÷ دارایی‌ها) × (دارایی‌ها ÷ حقوق صاحبان سهام) × (1 - نرخ مالیات)

این تحلیل‌ها نشان می‌دهند چه چیزی باعث تغییر ROE می‌شود: هزینه‌های بالاتر، مدیریت ضعیف دارایی، یا اهرم مالی متفاوت.

بازده خوب حقوق صاحبان سهام چیست؟

بستگی به صنعت دارد. صنایعی که رقابت بالا و دارایی‌های زیاد نیاز دارند، ROE پایین‌تری دارند. صنایعی با تعداد کمتر شرکت و نیاز دارایی کمتر، ROE بالاتری نشان می‌دهند.

خط پایانی

بازده حقوق صاحبان سهام یک معیار مهم مالی است که نشان می‌دهد شرکت چقدر در استفاده از منابع برای ایجاد سود کارآمد است. با این حال، نباید به تنهایی استفاده شود. سرمایه‌گذاران باید آن را همراه با سایر شاخص‌های مالی به‌کار ببرند تا تصویر کامل‌تری از سودآوری، رشد بالقوه و ثبات مالی یک شرکت داشته باشند.