سرمایه سطح دوم چیست؟
سرمایه سطح دوم یکی از اجزای ذخایر الزامی بانک‌ها است. این نوع سرمایه به‌عنوان لایه دوم یا مکمل سرمایه بانک شناخته می‌شود و شامل مواردی مانند ذخایر تجدید ارزیابی، ابزارهای ترکیبی (هیبریدی)، و بدهی‌های بلندمدت فرعی است. این سرمایه در مقایسه با سرمایه سطح اول، که نوع دیگر سرمایه بانک است، از امنیت کمتری برخوردار است، زیرا نقد کردن آن دشوارتر است. در ایالات متحده، میزان کل سرمایه موردنیاز بانک‌ها تا حدی بر اساس ریسک وزنی دارایی‌های بانک تعیین می‌شود.
نکات کلیدی
- سرمایه سطح دوم، ذخیره مکمل بانک است که شامل ذخایر تجدید ارزیابی، ابزارهای ترکیبی، و بدهی‌های فرعی است.
- بانک‌ها باید حداقل نسبت سرمایه ۸ درصد را حفظ کنند که حداقل ۶ درصد آن باید از سرمایه سطح اول تأمین شود.
- ذخایر اعلام‌نشده، هرچند واقعی هستند، در ایالات متحده عمدتاً برای محاسبات سرمایه سطح دوم پذیرفته نمی‌شوند.
- سرمایه سطح دوم به دلیل دشواری در نقدشوندگی و اندازه‌گیری، ریسک‌پذیرتر و کمتر قابل‌اعتماد از سرمایه سطح اول است.
- توافق‌نامه‌های بازل استانداردهای بین‌المللی برای الزامات سرمایه‌ای بانک‌ها تعیین کرده‌اند تا ثبات مالی را تقویت کنند.
بررسی ساختار سرمایه سطح دوم
الزامات سرمایه‌ای بانک‌ها به‌عنوان بخشی از توافق‌نامه‌های بین‌المللی بازل تعیین شده‌اند. این مجموعه توصیه‌ها توسط کمیته نظارت بانکی بازل از دهه ۱۹۸۰ میلادی تدوین شده است. بر اساس این مقررات، بانک‌ها باید مقدار مشخصی پول نقد یا سایر دارایی‌های نقدشونده را برای انجام تعهدات خود در دسترس داشته باشند. حداکثر ۲۵ درصد از الزامات سرمایه‌ای بانک می‌تواند از سرمایه سطح دوم تشکیل شود.
سرمایه بانک به دو لایه تقسیم می‌شود: سرمایه سطح اول یا هسته‌ای و سرمایه سطح دوم یا مکمل. نسبت سرمایه بانک با تقسیم سرمایه بر مجموع دارایی‌های وزنی‌شده بر اساس ریسک محاسبه می‌شود. حداقل نسبت ذخیره سرمایه برای بانک‌ها ۸ درصد تعیین شده است که ۶ درصد آن باید از سرمایه سطح اول تأمین شود و مابقی از سرمایه سطح دوم. این سرمایه به همراه سرمایه سطح اول، بالشتک مالی برای بانک فراهم می‌کند تا در صورت نیاز به نقد کردن دارایی‌ها از آن استفاده کند.
سرمایه سطح دوم شامل چهار جزء است:
- ذخایر تجدید ارزیابی: این ذخایر از تجدید ارزیابی یک دارایی ایجاد می‌شوند. برای مثال، ساختمانی که متعلق به بانک است، با گذشت زمان ارزش آن افزایش می‌یابد و می‌تواند دوباره ارزیابی شود.
- تدارکات عمومی: این دسته شامل زیان‌هایی است که بانک ممکن است متحمل شود اما هنوز مقدار دقیق آن مشخص نیست، مانند زیان‌های ناشی از وام‌ها. حداکثر مقدار مجاز تدارکات عمومی ۱٫۲۵ درصد از دارایی‌های وزنی‌شده بر اساس ریسک بانک است.
- ابزارهای ترکیبی سرمایه: این نوع سرمایه ترکیبی از ابزارهای بدهی و حقوق مالکانه است. سهام ممتاز نمونه‌ای از ابزارهای ترکیبی است. بانک می‌تواند این ابزارها را در سرمایه سطح دوم خود لحاظ کند، به شرطی که دارایی‌ها به اندازه کافی شبیه حقوق مالکانه باشند تا زیان‌ها بدون ایجاد نقدشوندگی بانک جذب شوند.
- بدهی فرعی: این بدهی‌ها نسبت به سپرده‌گذاران عادی بانک و سایر وام‌ها و اوراق بهادار با رتبه بالاتر در اولویت پایین‌تری قرار دارند. حداقل مدت اولیه این بدهی‌ها باید بیش از پنج سال باشد.
سرمایه سطح دوم به دو سطح بالایی و پایینی تقسیم می‌شود. سرمایه سطح دوم بالایی شامل اوراق بهاداری است که تاریخ سررسید ندارند (دائمی هستند)، ذخایر تجدید ارزیابی، و سرمایه‌گذاری‌های ثابت. سرمایه سطح دوم پایینی شامل بدهی‌های فرعی است که معمولاً برای بانک ارزان‌تر هستند.
ظرایف و استثناها در سرمایه سطح دوم
در برخی کشورها، ذخایر اعلام‌نشده می‌توانند به‌عنوان بخشی از سرمایه سطح دوم بانک محسوب شوند. این ذخایر سودهایی هستند که بانک به دست می‌آورد اما در اسناد عمومی مانند ترازنامه بانک اعلام نمی‌شوند. با وجود این، اکثر بانک‌ها این ذخایر را به‌عنوان دارایی‌های واقعی در نظر می‌گیرند.
مقامات نظارتی در برخی کشورها این ذخایر اعلام‌نشده را به‌عنوان بخشی از سرمایه سطح دوم به رسمیت می‌شناسند. اما در اکثر کشورها، از جمله ایالات متحده، این نوع سرمایه برای تأمین الزامات ذخیره مجاز نیست.
نکته مهم: اکثر کشورها، از جمله ایالات متحده، اجازه استفاده از ذخایر اعلام‌نشده برای تأمین الزامات ذخیره را نمی‌دهند.
مقایسه سرمایه سطح دوم و سطح اول: تفاوت‌های کلیدی
همان‌طور که اشاره شد، ذخایر سرمایه‌ای بانک به دو سطح تقسیم می‌شود. برخلاف سرمایه سطح دوم، سرمایه سطح اول هسته اصلی سرمایه بانک یا منبع اولیه تأمین مالی آن است. این سرمایه شامل تقریباً تمام منابع مالی مؤسسه، از جمله تمامی ذخایر اعلام‌شده و سرمایه حقوق مالکانه مانند سهام عادی است. این سرمایه به بانک کمک می‌کند تا زیان‌ها را جذب کرده و عملیات روزمره خود را ادامه دهد. از آنجا که این سطح از سرمایه هسته‌ای بانک تشکیل شده است، سرمایه سطح اول شاخص بسیار خوبی از سلامت مالی بانک است. این سطح به دلیل سهولت محاسبه دقیق و نقدشوندگی آسان‌تر دارایی‌ها، قابل‌اعتمادتر از سرمایه سطح دوم محسوب می‌شود.
سرمایه سطح سوم چیست؟
سرمایه سطح سوم سرمایه‌ای است که بانک‌ها برای حمایت از ریسک بازار در فعالیت‌های تجاری خود استفاده می‌کنند. این سرمایه شامل انواع بیشتری از بدهی‌ها (بدهی‌های کوتاه‌مدت بدون وثیقه و فرعی) نسبت به سرمایه سطح اول و دوم است، اما کیفیت پایین‌تری دارد. سرمایه سطح سوم در توافق‌نامه‌های بازل سوم در حال حذف شدن است.
بازل دوم چیست؟
بازل دوم دومین مجموعه از سه توافق‌نامه بازل است که با هدف ایجاد استانداردهای بین‌المللی برای تنظیم بانک‌ها و کاهش ریسک در سیستم بانکی تدوین شده است. این توافق‌نامه بر پایه بازل اول ساخته شد و برخی از قوانین آن را شفاف‌تر کرد و قوانین جدیدی را اضافه نمود. بازل دوم به بازل سوم منجر شد که هدف آن رفع کاستی‌های دو توافق‌نامه قبلی است.
حداقل کفایت سرمایه تحت بازل دوم چیست؟
بر اساس بازل دوم، بانک‌ها موظف‌اند ذخیره سرمایه‌ای (سطح اول + دوم + سوم) معادل حداقل ۸ درصد از دارایی‌های وزنی‌شده بر اساس ریسک خود حفظ کنند.
نتیجه‌گیری
مقررات بانکی معروف به توافق‌نامه‌های بازل، بانک‌ها را ملزم می‌کنند که انواع مختلفی از سرمایه را در دسترس داشته باشند و درصدهای مشخصی از هر کدام را حفظ کنند. داشتن این دارایی‌های نقدشونده یا پول نقد، دارایی‌های وزنی‌شده بر اساس ریسک بانک‌ها را متعادل می‌کند و ثبات سیستم مالی را افزایش می‌دهد.
سرمایه سطح دوم ذخیره اضافی بانک است. این سرمایه به دلیل دارایی‌هایی که نقد کردن آن‌ها دشوار است و اندازه‌گیری دقیق آن‌ها پیچیده‌تر است، از سرمایه سطح اول کمتر قابل‌اعتماد است.
نظرات کاربران