به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، واشنگتن روز دوشنبه صحنه یکی از غیرمنتظره‌ترین تحولات سیاسی دو دهه اخیر بود؛ جایی که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، میزبان احمد الشرع، رئیس‌جمهور جدید سوریه و فرمانده سابق القاعده شد. دیداری که نه تنها نخستین سفر رسمی یک رهبر سوری به واشنگتن در تاریخ معاصر است، بلکه نمادی از چرخش کامل سیاست آمریکا در قبال دمشق محسوب می‌شود.
ترامپ پس از گفت‌وگویی محرمانه با الشرع در کاخ سفید، وعده داد «هر کاری از دستش برمی‌آید برای موفقیت سوریه انجام دهد». اظهاراتی که در ظاهر لحنی صلح‌جویانه داشت، اما در بطن خود پیام‌های عمیق سیاسی و ژئوپلیتیکی را حمل می‌کرد.
الشرع که سال گذشته در پی حمله‌ای برق‌آسا بشار اسد را سرنگون کرد و از یک شورشی تحت تعقیب به یک رئیس‌جمهور بین‌المللی بدل شد، حالا در تلاش است سوریه را از انزوای طولانی خارج کرده و در مسیر بازسازی و عادی‌سازی روابط با غرب قرار دهد.
در حالی‌که این دیدار تاریخی در فضایی کم‌سروصدا و بدون تشریفات رسمی انجام شد، بسیاری از تحلیلگران آن را آغاز فصل تازه‌ای در معادلات خاورمیانه می‌دانند؛ فصلی که دشمنان دیروز را به مذاکره و شاید همکاری امروز رسانده است.
از شورشی تحت تعقیب تا سیاستمدار میانه‌رو
احمد الشرع، مردی که زمانی با نام جنگی «ابو محمد الجولانی» در فهرست تروریست‌های جهانی آمریکا قرار داشت، حالا در قامت یک رئیس‌جمهور تازه‌کار به پایتخت دشمن دیرینه‌اش قدم گذاشته است. او سال گذشته پس از سقوط بشار اسد، با وعده‌ی «اتحاد ملی» و بازسازی کشور از دل ویرانه‌های جنگ، قدرت را به‌دست گرفت و در مدت کوتاهی توانست چهره‌ی بین‌المللی سوریه را دگرگون کند.
هدف اصلی الشرع از این سفر، لغو کامل تحریم‌های موسوم به «قانون سزار» بود؛ قانونی که اقتصاد سوریه را فلج کرده و مانع اصلی بازسازی کشور پس از چهارده سال جنگ داخلی محسوب می‌شود. با این حال، وزارت خزانه‌داری آمریکا تنها اجرای این تحریم‌ها را برای ۱۸۰ روز دیگر تعلیق کرد و تصمیم نهایی را به کنگره سپرد.
با وجود این محدودیت، همین تعلیق موقت از نگاه بسیاری از ناظران نشانه‌ای از نرم‌تر شدن رویکرد واشنگتن و آغاز فرآیند تدریجی عادی‌سازی روابط با دمشق است.
الشرع در دیدارش با ترامپ، کوشید تصویری تازه از خود و کشورش ارائه دهد؛ تصویری از سوریه‌ای که به‌جای اتکا به ایران و روسیه، مسیر نزدیکی به ترکیه، کشورهای عربی حوزه خلیج فارس و حتی ایالات متحده را برگزیده است.
این دیدار، در واقع نخستین گام از یک استراتژی گسترده‌تر برای بازگرداندن سوریه به جامعه جهانی و جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی برای بازسازی کشوری است که بر اساس برآورد بانک جهانی، به بیش از ۲۰۰ میلیارد دلار سرمایه نیاز دارد.
چرخش بزرگ ترامپ در خاورمیانه؛ از تغییر رژیم تا همزیستی تاکتیکی
دیدار ترامپ و احمد الشرع صرفاً یک تحول دیپلماتیک نیست، بلکه نشانه‌ای روشن از بازتعریف سیاست آمریکا در خاورمیانه است. ترامپ که در دوره پیشین ریاست‌جمهوری‌اش به دلیل خروج از سوریه و رها کردن متحدان کرد با انتقادهای تند روبه‌رو شده بود، این‌بار می‌کوشد جایگاه ایالات متحده را به‌عنوان بازیگر اصلی در روند بازسازی و ثبات سوریه احیا کند.
بر اساس گزارش‌های رویترز، دولت آمریکا هم‌اکنون در حال میانجی‌گری برای تفاهم امنیتی میان سوریه و اسرائیل است؛ اقدامی که اگر تحقق یابد، می‌تواند یکی از تاریخی‌ترین چرخش‌های دیپلماتیک منطقه را رقم بزند. هم‌زمان، منابع آمریکایی از برنامه‌ای برای ایجاد پایگاه نظامی دائمی در فرودگاه دمشق خبر داده‌اند. نشانه‌ای از تمایل واشنگتن به حضور فیزیکی در مرحله انتقال قدرت. در سوی دیگر، سوریه تازه توافقی با «ائتلاف جهانی علیه داعش» امضا کرده تا نقش رسمی در مبارزه با تروریسم ایفا کند؛ اقدامی که هدفش مشروعیت بخشی بین‌المللی به دولت جدید دمشق است.
ترامپ در سخنانی پس از دیدار، آشکارا از منتقدان داخلی خود انتقاد کرد و گفت: «ریاست‌جمهوری فقط درباره سیاست داخلی نیست؛ اگر ما جهان را رها کنیم، جهان به درِ خانه ما می‌رسد.»
این جمله، نه‌تنها پاسخ به مخالفانش در کنگره بود، بلکه بیانیه‌ای سیاسی برای بازگشت فعال آمریکا به نقش «تنظیم‌کننده تعادل» در خاورمیانه محسوب می‌شود؛ نقشی که واشنگتن در سال‌های اخیر تا حد زیادی از دست داده بود.
بازسازی سوریه یا بازتعریف قدرت آمریکا؟ آزمون تازه نظم خاورمیانه
دیدار ترامپ و احمد الشرع شاید در ظاهر به‌عنوان آغاز فصلی تازه در روابط آمریکا و سوریه معرفی شود، اما در باطن، بیش از هر چیز نشانه‌ای از بازتعریف قدرت آمریکا در خاورمیانه است. واشنگتن این‌بار نه با اسلحه، بلکه با وعده‌ی سرمایه، بازسازی و لغو تحریم‌ها بازگشته است؛ ابزاری نرم برای بازپس‌گیری نفوذی که در سال‌های جنگ سوریه به مسکو و تهران واگذار کرده بود.
در این میان، سوریه تازه‌قدرت‌گرفته‌ی الشرع نیز در حال تجربه یکی از حساس‌ترین لحظات تاریخ خود است. خروج تدریجی از سایه‌ی روسیه و حرکت به سوی واشنگتن و متحدان عرب، می‌تواند فرصت‌های اقتصادی بزرگی فراهم کند، اما در عین حال، خطر بازگشت وابستگی خارجی و تکرار چرخه نفوذ قدرت‌های بیگانه را نیز در خود دارد.
تحلیلگران منطقه‌ای معتقدند اگر آمریکا در رفع تحریم‌ها و جذب سرمایه جدی عمل کند، سوریه می‌تواند ظرف چند سال به محور تازه‌ی موازنه در خاورمیانه بدل شود؛ اما اگر این روند به بازی سیاسی در آستانه انتخابات آمریکا محدود بماند، نتیجه آن فقط یک صحنه‌سازی موقت خواهد بود.
در نهایت، این دیدار بیش از آنکه نشانه‌ی «موفقیت سوریه» باشد، نشانگر بازگشت آمریکا به صحنه‌ای است که زمانی آن را ترک کرده بود. واشنگتن حالا می‌خواهد با چهره‌ای تازه از دمشق معامله کند، اما پرسش کلیدی همچنان بی‌پاسخ است: آیا این بار، ایالات متحده به‌دنبال ساختن خاورمیانه‌ای باثبات است یا صرفاً به‌دنبال بازگرداندن قدرت از دست‌رفته خود؟
نظرات کاربران