به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز بازار پلاتین در سال ۲۰۲۵ یکی از پرحادثه‌ترین و در عین حال جذاب‌ترین دوره‌های تاریخی خود را پشت سر گذاشته است؛ دوره‌ای که در آن، این فلز گران‌بهای صنعتی نه تنها تحت تأثیر جریان‌های ژئوپلیتیکی، تغییر پارادایم انرژی و تحولات پرشتاب حوزه خودرو قرار گرفت، بلکه توانست به دلیل فشارهای ساختاری عرضه، یک موج صعودی کم‌سابقه را تجربه کند. در ۱۵ نوامبر ۲۰۲۵، قیمت پلاتین حوالی ۱۵۶۲ دلار به ازای هر اونس معامله می‌شود؛ سطحی که اگرچه نسبت به اوج‌های اخیر فاصله دارد، اما همچنان نشان‌دهنده رشد قابل‌توجه ۶۵ درصدی نسبت به سال قبل است. با این حال، همین بازار پرقدرت در ماه گذشته با افت ۷.۴۷ درصدی مواجه شد؛ افتی که بیش از آن‌که به دلیل تغییر بنیادهای عرضه و تقاضا باشد، نتیجه فشارهای کوتاه‌مدت نظیر تقویت دلار آمریکا، احتیاط بانک مرکزی ایالات متحده و نگرانی‌های تعرفه‌ای در دوره جدید سیاست‌های تجاری این کشور بود.
داستان رشد پلاتین از ابتدای سال ۲۰۲۵ تا اواخر پاییز چیزی فراتر از یک موج صعودی معمول است. قیمت این فلز که در ابتدای سال حتی زیر ۱۰۰۰ دلار معامله می‌شد، در طول ماه‌ها تحت تأثیر کاهش بی‌سابقه عرضه، بهبود تقاضای صنعتی و جهش خرید در بازارهای آسیایی به‌ویژه چین، توانست سقف‌های چندساله را یکی پس از دیگری بشکند. تحلیلگران شورای سرمایه‌گذاری پلاتین جهانی (WPIC) در گزارش‌های سه‌ماهه امسال بارها تأکید کرده‌اند که کسری عرضه – اکنون برای سومین سال متوالی – از یک پدیده چرخه‌ای فراتر رفته و وارد مرحله‌ای ساختاری شده است؛ مرحله‌ای که در آن، ظرفیت استخراج و بازیافت نمی‌تواند همگام با رشد تنوع‌یافته تقاضا حرکت کند.
این در حالی است که محیط کلان اقتصادی نیز بر مسیر این فلز اثرگذار بوده است. از یک سو، سیاست‌های انقباضی فدرال رزرو و افزایش ارزش دلار، ارزش فلزات گران‌بها را به صورت مقطعی تحت فشار گذاشته است. از سوی دیگر، تغییر ساختار تقاضا در صنعت خودرو از موتورهای احتراقی به خودروهای برقی و سلول‌های سوختی آینده‌ای پیچیده، اما بالقوه صعودی برای پلاتین ایجاد کرده است. کشورهای آسیایی نیز با افزایش سهم خود از تقاضای سرمایه‌گذاری و جواهرات، نقش پررنگ‌تری در بازار ایفا می‌کنند.
در این گزارش جامع که بر اساس داده‌های به‌روز شده تا ۱۵ نوامبر ۲۰۲۵ تهیه شده است، ابتدا به بررسی دقیق وضعیت تکنیکال پلاتین می‌پردازیم و سپس با تکیه بر اطلاعات WPIC و پیش‌بینی‌های معتبر، تحلیل بنیادی عمیق‌تری ارائه می‌کنیم. در پایان نیز چشم‌انداز و ریسک‌های پیش‌روی بازار را جمع‌بندی خواهیم کرد.
تحلیل تکنیکال
نمودار پلاتین در بازه میان‌مدت و بلندمدت نشان‌دهنده روندی است که می‌توان آن را «خروج از سایه یک دوره رکود طولانی» توصیف کرد. این فلز در دو سال گذشته در یک کانال نزولی گسترده گرفتار بود؛ کانالی که هر بار تلاش برای شکست آن با افزایش فروش مواجه می‌شد. اما در سال ۲۰۲۵ و هم‌زمان با شدت گرفتن کسری عرضه، جریان نقدینگی تازه و ورود سرمایه‌گذاران نهادی باعث شد این سد شکسته شود. اکنون در میانه پاییز، قیمت همچنان بالاتر از ساختار‌شکنی انجام‌شده باقی مانده و رفتار قیمت نشان می‌دهد که روند صعودی تثبیت شده، هرچند در هفته‌های اخیر با فاز اصلاح روبه‌رو شده است.
RSI در حوالی ۵۵ قرار دارد؛ وضعیتی که بیانگر تعادل نسبی میان خریداران و فروشندگان است و از نبود اشباع خرید حکایت می‌کند. این شاخص طی هفته گذشته از سطح ۵۰ عبور کرده که خود یک سیگنال روانی مهم برای بازیگران بازار محسوب می‌شود. شاخص ترس و طمع نیز عدد ۳۹ را نشان می‌دهد. قرار گرفتن در محدوده «ترس» به‌معنای آن است که بازار هنوز از فاز هیجانی فاصله دارد و فضای کافی برای تقویت روند صعودی وجود دارد؛ فضایی که در صورت شکست سطوح مقاومت می‌تواند به‌سرعت با ورود خریداران قدرتمند همراه شود.
در حرکت اخیر، قیمت پس از اصلاح و برخورد با کف ۱۵۲۴ دلار در اوایل نوامبر، با واکنش مثبت مواجه شده و دوباره به محدوده ۱۵۵۰ دلار بازگشته است. این منطقه که به عنوان هم‌گرایی میانگین متحرک ۵۰ روزه و همچنین سطح حمایتی چندلایه شناخته می‌شود، توانست نقش خود را به خوبی ایفا کند. یک کندل انگلفینگ صعودی که بالاتر از سقف هفته قبل بسته شد، حالت بازگشتی قدرتمندی را نشان داد و هیستوگرام MACD نیز با افزایش شیب مثبت، تقاطع صعودی تازه‌ای را تأیید کرد. استوکاستیک نیز در سطح ۶۵ قرار دارد و هنوز به محدوده اشباع خرید نرسیده است، بنابراین فضای رشد همچنان محفوظ است.
در ادامه این روند، بازار چندین کندل دوجی در یک محدوده فشرده ایجاد کرد که نشان‌دهنده indecision یا دودلی معامله‌گران بود؛ اما در نهایت شکست صعودی در ادامه همین الگو رخ داد و قیمت بار دیگر به سمت مقاومت ۱۶۰۰ دلار حرکت کرد. حجم معاملات در روزی که قیمت از محدوده ۱۵۵۰ به بالا جهش کرد، افزایش محسوسی داشت، که نشان‌دهنده مشارکت فعال خریداران در روند اخیر است. این رفتار حجم معمولاً در مقاطع ساخت دوباره اعتماد در روندهای صعودی شکل می‌گیرد.
مقاومت‌های مهم پیش‌روی پلاتین شامل سطح روانی ۱۶۰۰ دلار، سپس سقف محلی ۱۶۸۷ دلار و در بلندمدت سطح ۱۹۴۶ دلار است که با باند بالایی بولینگر مطابقت دارد. در صورت تثبیت قیمت بالای ۱۶۰۰ دلار، احتمال دارد موج صعودی جدیدی آغاز شود. برخی مدل‌های پیش‌بینی از جمله Gov Capital حاکی از آن است که در صورت از بین نرفتن فشار تقاضا، پلاتین می‌تواند تا پایان نوامبر به حوالی ۱۷۱۰ دلار برسد.
میانگین‌های متحرک ۲۰، ۵۰ و ۲۰۰ روزه نیز در وضعیت صعودی قرار دارند. قیمت بالاتر از میانگین ۲۰ روزه (که تقریباً در ۱۵۴۴ دلار قرار دارد)، میانگین ۵۰ روزه در سطح ۱۵۳۹ دلار و نیز میانگین ۲۰۰ روزه (۱۴۳۹ دلار) قرار گرفته است. چنین آرایشی معمولاً نشان‌دهنده یک ساختار صعودی پایدار است که در آن خریداران تمایل دارند در اصلاحات کوتاه‌مدت وارد بازار شوند. اگر قیمت برای چند روز بالاتر از محدوده ۱۶۰۰ باقی بماند، می‌توان انتظار داشت که بازار به سمت اهداف ۱۷۱۰ تا ۱۷۶۹ دلار که توسط برخی نهادهای تحلیلی مانند LiteFinance و LongForecast برای پایان سال ۲۰۲۵ تخمین زده شده، حرکت کند.
در نمودار هفتگی نیز وضعیت مشابهی مشاهده می‌شود. بازگشت از کف نشان می‌دهد که فشار فروش کاهش یافته و کندل داخلی تشکیل‌شده در جمعه گذشته، علامتی از فرسایش قدرت فروشندگان است. حفظ سطح حمایتی ۱۵۴۴ دلار برای ادامه مسیر صعودی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ شکستن این سطح می‌تواند قیمت را دوباره به سمت ۱۴۸۱ دلار هدایت کند. از دست رفتن سطح ۱۴۸۱، احتمالاً بازار را تا حمایت سنگین‌تر ۱۴۳۹ دلار (کف محدوده ۲۰۲۵) عقب خواهد کشید.
به طور کلی روند تکنیکال پلاتین همچنان صعودی ارزیابی می‌شود؛ اما تداوم این روند نیازمند شکستن ۱۶۰۰ و تثبیت بالای آن است. حفظ RSI بالای ۵۰، ادامه شیب مثبت MACD و افزایش حجم در شکست مقاومت‌ها، سه نشانه کلیدی برای تأیید تداوم موج صعودی خواهند بود.
تحلیل بنیادی
بخش بنیادی اکنون بیش از هر زمان دیگری جایگاه پلاتین را به‌عنوان یک فلز استراتژیک و کم‌یاب تثبیت می‌کند. طبق آخرین گزارش WPIC، پلاتین برای سومین سال پیاپی با کسری عرضه مواجه است؛ کسری‌ای که بر خلاف بسیاری از بازارهای کالایی نه ناشی از شوک‌های مقطعی، بلکه ناشی از ضعف ساختاری در زنجیره تأمین، هزینه بالای استخراج، کاهش سرمایه‌گذاری معادن و فشارهای سیاسی خصوصاً در آفریقای جنوبی و روسیه است.
پیش‌بینی می‌شود بازار در سال ۲۰۲۵ با کسری بین ۸۵۰ هزار تا ۹۶۶ هزار اونس مواجه شود؛ رقمی که معادل ۱۲ درصد کل عرضه سالانه است و یکی از بزرگ‌ترین کسری‌های ثبت‌شده در تاریخ این فلز محسوب می‌شود. این در حالی است که موجودی‌های بالای زمین تا پایان سال به حدود ۲.۵ تا ۲.۹۸ میلیون اونس کاهش می‌یابد؛ سطحی که تنها ۳ تا ۴.۵ ماه تقاضا را پوشش می‌دهد. چنین نسبت موجودی به تقاضایی بسیار پایین است و معمولاً در بازارهایی مشاهده می‌شود که در آستانه یک جهش قیمتی قرار دارند.
از منظر عرضه، پیش‌بینی می‌شود کل تولید در سال ۲۰۲۵ به ۷۰۲۷ هزار اونس برسد که ۳ درصد کمتر از سال قبل است. بخش اعظم این افت ناشی از کاهش ۶ درصدی در تولید معدنی است که به ۵۴۲۶ هزار اونس می‌رسد؛ این رقم کمترین سطح تولید در ۲۵ سال اخیر بوده، البته اگر سال‌هایی با تعطیلی‌های گسترده یا اعتصابات را مستثنی کنیم. آفریقای جنوبی که حدود ۷۵ درصد عرضه جهانی پلاتین را در اختیار دارد، با مشکلات متعدد روبه‌روست؛ از کمبود نیروی متخصص و فرسودگی تجهیزات گرفته تا قطعی‌های مداوم برق که فعالیت معادن را مختل می‌کند. در کنار این، بخش بازیافت در سال ۲۰۲۵ با رشد ۳ تا ۶ درصدی مواجه خواهد شد و به حدود ۱.۶ میلیون اونس خواهد رسید. این رشد عمدتاً ناشی از تشویق به بازیافت ضایعات در چین است.
در سمت تقاضا نیز اگرچه برخی بخش‌ها با افت روبه‌رو شده‌اند، ولی ساختار کلی همچنان قوی است. تقاضای کل برای سال ۲۰۲۵ بین ۷۸۷۷ تا ۷۹۶۵ هزار اونس پیش‌بینی می‌شود که حدود ۴ درصد کمتر از سال قبل است. بخش خودروسازی همچنان بزرگ‌ترین مصرف‌کننده پلاتین باقی خواهد ماند، هرچند تقاضا در این بخش ۳ درصد کاهش یافته و به ۳۰۳۳ هزار اونس می‌رسد. دلیل این کاهش، رشد شتابان خودروهای برقی است؛ خودروهایی که در حال حاضر ۱۶.۷ درصد از سهم جهانی را تشکیل می‌دهند. همچنین تعرفه‌های جدید آمریکا سبب شده واردات خودرو به این کشور حدود ۱ درصد کاهش یابد. با این حال، این افت توسط رشد پرقدرت بخش جواهرات جبران می‌شود. تقاضای جواهرات در سال ۲۰۲۵ با جهش ۱۱ درصدی به ۲۲۲۶ هزار اونس می‌رسد؛ رقمی که بالاترین سطح از سال ۲۰۱۸ تاکنون است. تنها چین در این بخش شاهد افزایش ۳۰۰ درصدی تقاضا بوده، که نشان‌دهنده تغییر ذائقه مصرف‌کنندگان و افزایش درک ارزش پلاتین در مقایسه با طلاست. بخش سرمایه‌گذاری نیز با ۲ درصد رشد به ۷۱۸ هزار اونس خواهد رسید، که بخشی از آن ناشی از افزایش خرید سکه و شمش در چین و ورود سرمایه به صندوق‌های ETF بوده است.
علاوه بر این، تقاضای صنعتی که معمولاً از محرک‌های فناوری ناشی می‌شود، با اندکی کاهش در حدود ۱۹۰۱ هزار اونس قرار می‌گیرد. عدم گسترش گسترده ظرفیت تولید شیشه صنعتی در سال ۲۰۲۵ دلیل اصلی این افت است. اما چشم‌انداز بلندمدت همچنان روشن است. میانگین کسری سالانه بازار تا سال ۲۰۲۹ طبق پیش‌بینی‌ها بین ۶۲۰ تا ۷۲۷ هزار اونس خواهد بود؛ یعنی حدود ۸ تا ۹ درصد تقاضای سالانه. موتور این کسری نه تنها محدودیت‌های عرضه است، بلکه رشد استفاده از پلاتین در سلول‌های سوختی هیدروژنی، فناوری‌های سبز، تولید نیمه‌هادی‌ها و حتی برخی اجزای سیستم‌های خودروهای برقی نیز نقش دارند.
در بخش عوامل صعودی، نقش پلاتین در تحول انرژی هیدروژنی یکی از مهم‌ترین موضوعات است. بسیاری از برنامه‌های دولت‌ها و شرکت‌های بزرگ خودروسازی از جمله پروژه‌های بلندمدت در کره جنوبی، ژاپن، آلمان و چین استفاده از پلاتین در کاتالیست سلول‌های سوختی را در قلب استراتژی‌های خود قرار داده‌اند. در کنار این، بازگشت تقاضا برای جواهرات، که در سال‌های گذشته تحت‌الشعاع طلا قرار داشت، بار دیگر این فلز را به گزینه‌ای محبوب در بازارهای آسیایی تبدیل کرده است.
اما در سمت عوامل نزولی، چند چالش نیز وجود دارد. یکی از آن‌ها حرکت جهان به سمت خودروهای برقی است که می‌تواند در بلندمدت از میزان تقاضای پلاتین در مبدل‌های کاتالیزوری بکاهد. هرچند این اثر تدریجی و چندمرحله‌ای است، اما قابل چشم‌پوشی نیست. همچنین تعرفه‌های تجاری آمریکا، مخصوصاً در دوره ترامپ، می‌تواند بین ۱ تا ۴ درصد از تقاضای سالانه را کاهش دهد. تورم جهانی نیز در برخی بخش‌ها مانند جواهرات و خودرو بر قدرت خرید مصرف‌کنندگان فشار وارد کرده است. از سوی دیگر تقویت دلار آمریکا باعث شده ارزش دارایی‌های امن مانند طلا و پلاتین با محدودیت‌هایی روبه‌رو شود.
با همه این‌ها، نگاه کلی به بازار پلاتین نشان می‌دهد که عوامل بنیادی از قیمت بالاتر از ۱۵۰0 دلار حمایت می‌کنند. WPIC در گزارش اخیر خود اشاره کرد که «کسری‌ها در بافت بازار تنیده شده‌اند» و حل آن‌ها بدون وقوع یک رکود اقتصادی جدی، بسیار بعید است. بازار جهانی پلاتین که در سال ۲۰۲۵ حدود ۸.۷ میلیارد دلار ارزش داشت، انتظار می‌رود تا سال ۲۰۳۰ به بیش از ۱۱.۷ میلیارد دلار برسد؛ رشدی با نرخ سالانه ۶.۱ درصد. در این میان منطقه آسیا-اقیانوسیه بیشترین سهم را در این رشد بر عهده خواهد داشت.
جمع‌بندی و چشم‌انداز
مسیر پلاتین در سال ۲۰۲۵ را می‌توان ترکیبی از فشارهای عرضه، فرصت‌های تکنولوژیک، تحولات ساختاری صنعت خودرو و نوسانات کلان اقتصادی دانست. این فلز که معمولاً در مقایسه با طلا کم‌ارزش‌گذاری می‌شود، اکنون وارد دوره‌ای شده که بسیاری از تحلیلگران آن را «دوران بازشناسی» می‌نامند؛ دورانی که در آن بازار با مشاهده فاصله بیش از ۵۰ درصدی قیمت پلاتین از طلا، به تدریج این فلز را دوباره در کانون توجه قرار می‌دهد.
تحلیل تکنیکال نشان می‌دهد که بازار در حال ساخت یک کف مستحکم بالای محدوده ۱۵۴۴ دلار است. حفظ این سطح و شکست مقاومت ۱۶۰۰ دلار می‌تواند مسیر پلاتین را برای رشد تا محدوده ۱۶۳۹ تا ۱۷۶۹ دلار در پایان سال ۲۰۲۵ هموار کند. اندیکاتورهایی مانند MACD، استوکاستیک و RSI فضای کافی برای حرکت صعودی جدید را نشان می‌دهند.
از منظر بنیادی نیز بازار همچنان با فشار عرضه، کسری عمیق و کاهش موجودی‌ها روبه‌روست. عوامل تقاضا ازجمله رشد جواهرات، تقاضای صنعتی مرتبط با فناوری‌های سبز و افزایش سرمایه‌گذاری پشتیبان قیمت هستند. اگر دلار آمریکا وارد فاز تضعیف شود یا چین بسته‌های محرک جدیدی اعلام کند، احتمال رشد سریع‌تر وجود دارد. در مقابل، ریسک‌هایی مانند تشدید جنگ تعرفه‌ای، افت تقاضای خودروسازی ناشی از رشد خودروهای برقی و نوسانات اقتصاد جهانی می‌تواند در کوتاه‌مدت موجب فشار فروش شود.
گزارش سه‌ماهه جدید WPIC که قرار است در تاریخ ۱۹ نوامبر منتشر شود، می‌تواند جهت‌گیری تازه‌ای به بازار بدهد و داده‌های دقیق‌تری درباره هزینه‌های استخراج، وضعیت موجودی‌ها و روندهای سرمایه‌گذاری ارائه کند. سرمایه‌گذارانی که به دنبال استراتژی معاملاتی هستند، می‌توانند از سطح ۱۶۰۰ دلار به‌عنوان مرز ورود و از سطح حمایتی ۱۵۴۴ دلار به‌عنوان نقطه توقف ضرر استفاده کنند.
در مجموع، چشم‌انداز پلاتین همچنان صعودی است و بازار به احتمال زیاد سال ۲۰۲۵ را با قیمتی بالاتر از سطوح کنونی به پایان خواهد رساند. عوامل ساختاری، ازجمله کسری عرضه و نقش کلیدی پلاتین در اقتصاد هیدروژنی، مسیر این فلز را در سال‌های آینده نیز تحت‌تأثیر قرار خواهد داد و ممکن است این دوران را به نقطه عطفی در تاریخ بازار پلاتین تبدیل کند.
نظرات کاربران