به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، آلودگی هوا در ایران بیش از نیم قرن است که به عنوان یک چالش مداوم مطرح است، اما با وجود قوانین متعدد و طرح‌های مقابله‌ای، همچنان روند کاهش آن به نتیجه نرسیده است. در همایش تخصصی «هوای آلوده؛ علت‌ها، پیامدها و راهکارها» که به میزبانی گروه رسانه‌ای دنیای اقتصاد برگزار شد، کارشناسان و مسئولان از ابعاد مختلف این بحران سخن گفتند و دلایل اصلی و راهکارهای موثر برای کاهش آلودگی هوا را مورد بررسی قرار دادند.
ریشه‌ها و موانع اصلی آلودگی هوا
کارشناسان سه عامل اصلی را در افزایش آلاینده‌های هوا موثر دانستند: ضعف در مدیریت آب، تعارض منافع و عملکرد ناکافی دستگاه‌ها. این مسائل باعث شده بسیاری از قوانین و مقررات موجود ضمانت اجرایی کافی نداشته باشند. معاون وزیر بهداشت، علیرضا رئیسی، تاکید کرد که آلودگی هوا نه تنها یک مساله زیست‌محیطی، بلکه بحرانی جدی برای سلامت و اقتصاد کشور است. به گفته او، آلودگی سالانه بیش از ۵۷ هزار مرگ زودرس و خسارت اقتصادی ۱۷ میلیارد دلاری به کشور تحمیل می‌کند. او خودروها، به ویژه موتورسیکلت‌های بنزینی، و دخانیات را دو عامل اصلی تهدید سلامت عمومی معرفی کرد و بر ضرورت برقی‌سازی ناوگان حمل‌ونقل، افزایش استاندارد خودروها و محدودیت مصرف دخانیات تاکید نمود.
ضعف قوانین و عدم ضمانت اجرایی
با وجود ۲۲۸ حکم قانون هوای پاک، تنها ۲۸ حکم به طور کامل اجرا شده، ۱۳۸ حکم ناقص اجرا شده و ۶۲ حکم اصلا اجرا نشده است. کارشناسان معتقدند مشکل اصلی، کمبود قانون نیست بلکه نبود ضمانت اجرایی بازدارنده و عدم تطبیق قوانین با شرایط بومی ایران است. احمد طاهری، رئیس مرکز ملی هوا و تغییرات اقلیم، تاکید کرد که حتی برنامه‌های اسقاط خودروهای فرسوده به دلیل منابع ناکافی و ضعف نظارت به طور کامل عملیاتی نمی‌شوند و حدود ۲۴ میلیون خودروی فرسوده همچنان در کشور در حال تردد هستند.
استاندارد خودرو و حمل‌ونقل عمومی
یوسف رشیدی، استاد دانشگاه شهید بهشتی، وضعیت مدیریت کیفیت هوا در ایران را بحرانی دانست و تاکید کرد که مشکل تنها فناوری یا خودروها نیست، بلکه ساختار تصمیم‌گیری و سازماندهی نیز ناکارآمد است. او بر توسعه حمل‌ونقل عمومی، ارتقای کیفیت سوخت و کنترل آلاینده‌های صنعتی به عنوان سه محور اصلی کاهش آلودگی هوا تاکید کرد. همچنین به ناکارآمدی معاینه فنی موتورسیکلت‌ها و خودروها اشاره شد؛ به طوری که تنها حدود ۱۰ هزار موتورسیکلت در سال معاینه فنی دریافت می‌کنند، در حالی که تعداد موتورسیکلت‌های شهری حدود ۱۴ میلیون است.
ناترازی انرژی و اثر آن بر آلودگی
محمد جهرمی، کارشناس انرژی و اقلیم، ناترازی انرژی و کیفیت پایین سوخت‌ها را عامل اصلی افزایش آلاینده‌ها دانست. او با اشاره به مصرف روزانه ۲۲ میلیون لیتر بنزین و ۱۰ میلیون لیتر گازوئیل در تهران، توضیح داد که میزان آلاینده‌ها به کیفیت سوخت و حجم مصرف بستگی دارد و با افزایش تولید سوخت کم کیفیت، آلودگی نیز افزایش می‌یابد.
رسانه‌ها؛ از روایت دود تا حق حیات
حسین کرمانپور، مدیرکل روابط عمومی وزارت بهداشت، نقش رسانه‌ها در تغییر نگاه عمومی به آلودگی هوا را برجسته دانست و تاکید کرد که رسانه‌ها باید مساله آلودگی هوا را از سطح بحران زیست‌محیطی به موضوع حق حیات انسان‌ها پیوند دهند. به گفته او، پرداختن صرف به آلودگی در فصل‌های خاص سال کافی نیست و پیگیری مستمر و اطلاع‌رسانی داده‌محور برای جلب مشارکت اجتماعی ضروری است.
ابعاد انسانی بحران
علی بیتاژیان، مدیر انجمن محیط‌زیستی هوای پاک کندو، با مقایسه مرگ ناشی از آلودگی هوا و جنگ، وضعیت بحرانی کشور را روشن کرد. سالانه بیش از ۵۷ هزار نفر بر اثر آلودگی هوا جان خود را از دست می‌دهند؛ رقمی که بیش از تلفات یک جنگ کوتاه‌مدت است و ضرورت توجه فوری به این بحران را نشان می‌دهد. او بر ایجاد هم‌افزایی میان شهروندان و پاسخگویی مسوولان به عنوان راهکاری برای مقابله با آلودگی هوا تاکید کرد.
آلودگی هوا در ایران همچنان یک بحران چندوجهی است که ترکیبی از ضعف مدیریتی، ناکارآمدی اجرایی، کیفیت پایین سوخت و تردد ناوگان فرسوده، و محدودیت‌های نظارتی و قانونی باعث شده است کاهش آن با کندی مواجه باشد. کارشناسان معتقدند تنها با اجرای مستمر قوانین، توسعه حمل‌ونقل عمومی، استفاده از انرژی‌های پاک و مشارکت فعال مردم و رسانه‌ها می‌توان این بحران نیم‌قرنی را مدیریت و کنترل کرد.
نظرات کاربران