طلا در مثلث نزولی؛ سقف کوتاه، کف بلند؟

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، در روزهایی که تنگه هرمز بار دیگر به روی نفتکش‌ها بسته شده و تنش میان آمریکا و ایران پس از توقیف یک کشتی باری ایرانی شعله‌ور شده است، انتظار می‌رفت طلا به عنوان پناهگاه امن سرمایه‌گذاران، جهشی قوی را تجربه کند. اما برخلاف تصور عمومی، قیمت طلا روز دوشنبه نه تنها افزایش نیافت، بلکه با کاهشی اندک مواجه شد.

طلای نقطه‌ای با ۰.۲ درصد کاهش به ۴,۸۲۰ دلار و طلای آتی نیز با ۰.۸ درصد افت به ۴,۸۴۰ دلار رسید. در این مقاله، به بررسی پارادوکس رفتار طلا در بحران فعلی، نقش تورم ناشی از انرژی، واگرایی عجیب طلا و سهام، و تحلیل کارشناسان از این وضعیت می‌پردازیم.

توقیف کشتی ایرانی و آتش زیر خاکستر مذاکرات

آخر هفته گذشته، نیروی دریایی آمریکا کشتی باری «توسکا» با پرچم ایران را پس از شش ساعت هشدار و شلیک چند گلوله، توقیف و موتورخانه آن را از کار انداخت. دونالد ترامپ این اقدام را در شبکه‌های اجتماعی برجسته کرد و رسانه‌های دولتی ایران نیز ضمن محکومیت، وعده تلافی دادند. این رویداد، آتش‌بس دو هفته‌ای میان دو کشور که قرار بود چهارشنبه این هفته به پایان برسد، با ابهام جدی مواجه کرد.

در حالی که ترامپ به بلومبرگ گفت معاونش «جی‌دی ونس» دوشنبه شب برای مذاکرات صلح عازم پاکستان می‌شود، نیویورک پست به نقل از منابع آگاه زمان سفر را سه‌شنبه اعلام کرد. سی‌ان‌ان نیز گزارش داد کاخ سفید هیچ نشانه روشنی از زمان حرکت ارائه نداده و فقط گفته هیئت «به زودی راهی جاده می‌شود». این سردرگمی در اخبار، بازارها را در حالت آماده‌باش نگه داشته است.

پارادوکس طلا؛ پناهگاه امنی که این بار فرار کرد

طلا در بحران‌های ژئوپلیتیک معمولاً اولین مقصد سرمایه‌های فراری است. اما این بار داستان متفاوت است. از زمان شروع جنگ در اواخر فوریه، طلا برخلاف انتظار ریزش کرد و اکنون نیز با وجود تشدید تنش‌ها، نه تنها بالا نمی‌رود که اندکی پایین هم آمده است. چرا؟

دلیل اصلی، ترس از تورم ناشی از شوک نفتی است. بسته شدن تنگه هرمز قیمت نفت را جهش داده و این انتظار را ایجاد کرده که بانک‌های مرکزی جهان، به ویژه فدرال رزرو، برای مقابله با تورم چاره‌ای جز افزایش نرخ بهره ندارند. افزایش نرخ بهره، بازدهی اوراق قرضه را بالا می‌برد و هزینه نگهداری طلا (که سود ثابتی ندارد) را افزایش می‌دهد. در نتیجه، سرمایه‌گذاران طلا را می‌فروشند تا به دارایی‌های درآمدزا پناه ببرند.

طلا پناهگاه امن را گم نکرده، فقط متفاوت استفاده می‌شود

جیک بیهان، رئیس بازارهای سرمایه در دایریکشن، تحلیل جالبی از این وضعیت ارائه می‌دهد. به گفته او، «طلا پناهگاه امن خود را از دست نداده، فقط در شرایط فعلی متفاوت استفاده می‌شود.» وی توضیح می‌دهد که در ریسک‌های شدید (مانند شروع جنگ)، معامله‌گران ناچار می‌شوند طلا را که تا آن لحظه عملکرد صعودی خوبی داشته، به عنوان منبع نقدینگی بفروشند.

فروش اجباری، این توهم را ایجاد می‌کند که طلا به عنوان پناهگاه امن شکست خورده، در حالی که در واقع دارد نقش «منبع نقدینگی» را ایفا می‌کند.

واگرایی عجیب طلا و سهام؛ روحیه حیوانی در برابر عدم قطعیت

یکی از جالب‌ترین نکات گزارش، مقایسه عملکرد طلا و شاخص S&P 500 است. از ابتدای آوریل تا کنون:

طلا: ۷.۳ درصد رشد کرده است.

S&P 500: ۱۱.۶ درصد افزایش یافته است.

سهام (که ریسک‌پذیرترین دارایی هستند) نه تنها از طلا سبقت گرفته، بلکه سریع‌تر نیز بهبود یافته است. بیهان این واگرایی را با دو عامل توضیح می‌دهد:

نگاه به آینده: بسیاری از معامله‌گران سعی می‌کنند از تنش فعلی عبور کنند و تمرکز خود را به محرک‌های بنیادی مانند سودآوری شرکت‌ها و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های هوش مصنوعی معطوف کرده‌اند. این «روحیه حیوانی» (animal spirits) در بازار سهام، قیمت‌ها را بالا برده است.

بازدهی بالای اوراق: در طرف دیگر، بازدهی اوراق قرضه همچنان بالاست که یک باد مخالف قوی برای طلا محسوب می‌شود. طلا در حال تثبیت و جمع‌آوری است در حالی که بازار سهام با شتاب بیشتری در حال حرکت است. این واگرایی بیشتر به خاطر «ناشناخته بودن اثرات تورمی جنگ» و نحوه واکنش نرخ بهره به آن است.

نتیجه‌گیری

طلا در شرایط کنونی گرفتار یک دوگانگی تاریخی شده است. از یک سو، تنش‌های ژئوپلیتیک و بسته شدن هرمز باید تقاضای پناهگاهی آن را افزایش دهد. از سوی دیگر، شوک نفتی ناشی از همین تنش‌ها، تورم را دامن می‌زند و انتظار افزایش نرخ بهره را ایجاد می‌کند که برای طلا سمی مهلک است. در این میدان کشمکش، فعلاً نیروی تورم و نرخ بهره بر نیروی پناهگاهی غلبه کرده و طلا را در محدوده نزولی نگه داشته است.

در کوتاه‌مدت، مسیر طلا به سه عامل گره خورده است: خروجی مذاکرات صلح در پاکستان (که می‌تواند قیمت نفت را تعدیل کند)، سیگنال‌های فدرال رزرو در مورد نرخ بهره (به ویژه اظهارات کوین ورش در جلسه تأیید صلاحیت)، و رفتار سرمایه‌گذاران در بازار سهام. تا زمانی که ابهام بر سر اثرات تورمی جنگ باقی است، طلا احتمالاً در محدوده فعلی نوسان خواهد داشت و بهبود آن از سهام عقب‌تر خواهد ماند. با این حال، اگر نشانه‌هایی از کاهش تنش یا تثبیت قیمت نفت دیده شود، طلا می‌تواند بار دیگر جایگاه واقعی خود به عنوان پناهگاه امن را بازپس گیرد.