هوش مصنوعی جایگزین حسابداری سنتی می‌شود؟

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز 

، چهار غول بزرگ حسابداری جهان دِلویت، پی‌دابلیوسی، ای‌وای و کی‌پی‌ام‌جی در سال ۲۰۲۵ برای نخستین‌بار آگهی‌های شغلی بیشتری برای متخصصان هوش مصنوعی منتشر کردند تا حسابرسان. این تغییر در نگاه اول شاید تنها یک جابه‌جایی در نیازهای استخدامی به نظر برسد، اما وقتی پای شرکت‌هایی در میان است که ستون فقرات صنعت حسابرسی و مشاوره مالی جهان را تشکیل می‌دهند، این آمار به سرعت به یک سیگنال مهم درباره آینده بازار کار حرفه‌های مالی تبدیل می‌شود.

بررسی فایننشال تایمز از بیش از ۵۰ هزار آگهی استخدامی در کشورهای انگلیسی‌زبان نشان می‌دهد سهم موقعیت‌هایی که به مهارت‌های هوش مصنوعی نیاز دارند به حدود ۷ درصد رسیده؛ رقمی که از زمان ظهور ChatGPT در سال ۲۰۲۲ بیش از سه برابر شده است. در همان حال، سهم موقعیت‌های مرتبط با حسابرسی به کمتر از ۳ درصد رسیده است. همین شکاف تازه یک پرسش جدی را پیش روی صنعت حسابداری قرار می‌دهد: آیا هوش مصنوعی در حال بازتعریف نقش حسابداران است یا این فناوری آرام‌آرام در حال گرفتن جای بخشی از کارهایی است که سال‌ها توسط حسابداران انجام می‌شد؟

پاسخ این سؤال را باید در جایگاه همان چهار شرکتی جست‌وجو کرد که این آمار از دل آن‌ها بیرون آمده است. اصطلاح Big Four به چهار شبکه بزرگ حسابداری جهان اشاره دارد: Deloitte، PwC، EY و KPMG شرکت‌هایی که نه‌تنها بخش بزرگی از حسابرسی شرکت‌های بزرگ دنیا را انجام می‌دهند، بلکه در حوزه‌های مالیات، مشاوره مدیریت و خدمات مالی نیز نقش تعیین‌کننده دارند. بسیاری از شرکت‌های بورسی بزرگ جهان حسابرسی صورت‌های مالی خود را به همین چهار مؤسسه می‌سپارند و به همین دلیل تصمیمات استخدامی آن‌ها اغلب به‌عنوان شاخصی برای تغییرات ساختاری در بازار خدمات حرفه‌ای تلقی می‌شود.

از همین زاویه است که تغییر الگوی استخدام در این شرکت‌ها اهمیت پیدا می‌کند. اگر این چهار بازیگر که سال‌ها بر پایه استخدام لایه‌های گسترده‌ای از حسابرسان جوان فعالیت کرده‌اند، اکنون به سمت جذب متخصصان هوش مصنوعی حرکت می‌کنند، این فقط یک تغییر داخلی نیست؛ بلکه نشانه‌ای از تحولی بزرگ‌تر در نحوه ارائه خدمات مالی و حسابرسی است. به بیان دیگر، آنچه امروز در آگهی‌های استخدام Big Four دیده می‌شود، می‌تواند تصویری از مهارت‌هایی باشد که صنعت حسابداری در سال‌های آینده به آن‌ها نیاز خواهد داشت.

داده‌هایی که مسیر صنعت را عوض می‌کنند

تحلیل داده‌های منتشرشده نشان می‌دهد تغییر در بازار کار حسابداری دیگر یک احتمال نیست؛ بلکه وارد مرحله قابل‌اندازه‌گیری شده است. بر اساس بررسی فایننشال تایمز از بیش از ۵۰ هزار آگهی استخدامی در آمریکا، بریتانیا، کانادا، استرالیا، نیوزیلند و ایرلند، سهم موقعیت‌های شغلی مرتبط با هوش مصنوعی در Big Four در سال ۲۰۲۵ به حدود ۷ درصد رسیده است؛ رقمی که در سال ۲۰۲۲ کمتر از ۲ درصد بود. این رشد بیش از سه‌برابری درست از زمان ظهور ChatGPT آغاز شد و نشان می‌دهد که فرایندهای سنتی حسابداری، به‌ویژه در بخش حسابرسی، سریع‌تر از انتظار تحت تأثیر فناوری قرار گرفته‌اند.

در مقابل، سهم آگهی‌های حسابرسی به کمتر از ۳ درصد رسیده؛ روندی که چندین سال است ادامه دارد اما اکنون با جهش تقاضا برای مهارت‌های AI تضاد واضح‌تری پیدا کرده است. بخش قابل‌توجهی از این موقعیت‌های جدید مربوط به نقش‌هایی مانند مهندس یادگیری ماشین، کارشناس GenAI، توسعه‌دهنده ابزارهای تحلیل داده و مدیرانی است که می‌توانند فرایندهای حسابرسی را با کمک هوش مصنوعی خودکار کنند. نکته مهم‌تر آن‌که در سال ۲۰۲۵ تقریباً ۸۰ درصد این نقش‌ها نیازمند مهارت کدنویسی بوده‌اند؛ در حالی‌که این رقم در سال ۲۰۲۱ حدود ۶۰ درصد بود.

این داده‌ها فقط یک تغییر مهارتی را نشان نمی‌دهد؛ بلکه بیانگر این واقعیت است که Big Four در حال انتقال بخش مهمی از عملیات خود از «کار انسانی با حجم بالا» به «کار فناورانه مبتنی بر الگوریتم» هستند، تغییری که ستون مدل سنتی این صنعت را هدف گرفته است.

پایان دوران «هرم سنتی»؛ وقتی هوش مصنوعی جایگزین کارآموزان می‌شود

مدل تجاری Big Four دهه‌ها بر یک ساختار هرمی استوار بوده است. تعداد انبوهی از کارآموزان و کارکنان جوان که مسئولیت بررسی دستی و خسته‌کننده اسناد را بر عهده داشتند تا در نهایت، تعداد محدودی از نیرو‌های ارشد  بر خروجی کار نظارت کنند. اما هوش مصنوعی دقیقاً همان لایه‌های پایینی «بررسی دستی» را هدف گرفته است. با ورود ابزارهای اتوماسیون، هوش مصنوعی قادر است حجم عظیمی از داده‌های مالی را با سرعتی غیرقابل‌رقابت پردازش کند، الگوهای تقلب را شناسایی کند و مغایرت‌ها را پیش از آنکه چشم انسانی به آن‌ها بیفتد، گزارش دهد.

در واقع، هوش مصنوعی تنها یک «کمکی» برای حسابداران نیست؛ بلکه در حال حذف نیاز به نیروی انسانی برای کارهای تکراری است. وقتی یک سیستم می‌تواند در چند ثانیه تمام صورت‌حساب‌های یک شرکت بزرگ را بررسی کند، دیگر نیاز به ارتش بزرگی از کارآموزان برای انجام این عملیات نیست. این اتفاق، مدل درآمدی این شرکت‌ها را به چالش می‌کشد؛ چرا که آن‌ها در گذشته بر اساس «ساعت-نفر» (Billable Hours) هزینه دریافت می‌کردند. حال، با ورود AI، بهره‌وری به‌شدت بالا رفته و زمان مورد نیاز برای انجام کار کاهش یافته است. نتیجه تحلیلی این است که صنعت حسابداری در حال گذر از «تعداد نیروی انسانی» به «تعداد ابزارهای فناورانه» است. آینده این حرفه نه در دستان حسابداران سنتی، بلکه در دستان نسلی از متخصصان است که می‌توانند میان استانداردهای مالی و کدهای هوش مصنوعی پل بزنند. این یعنی، شرکت‌های بزرگ به‌جای جذب هزاران فارغ‌التحصیل رشته حسابداری، به دنبال نخبگان فناوری هستند که بتوانند زیرساخت‌های هوشمند اعتماد‌سازی مالی را طراحی کنند. حسابداری در حال تبدیل شدن به یک شاخه از مهندسی داده است و آن‌هایی که نتوانند با این جریان سازگار شوند، به همان سرعتی که ابزارهای قدیمی منسوخ شدند، از بازار حذف خواهند شد.