به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز رونق هوش مصنوعی که در سالهای اخیر به یکی از محرک‌های اصلی سرمایه‌گذاری در اقتصاد آمریکا تبدیل شده، ممکن است پیامدهایی فراتر از رشد سهام شرکت‌های فناوری داشته باشد. گسترش مراکز داده، توسعه زیرساخت‌های پردازشی و افزایش تقاضا برای برق و تجهیزات، در کنار مزایای بلندمدت این فناوری برای بهره‌وری، می‌تواند فشار تازه‌ای بر هزینه‌های تولید وارد کند؛ فشاری که در صورت انتقال به قیمت کالاها و خدمات، معادله مهار تورم را برای فدرال رزرو پیچیده‌تر خواهد کرد.
موضوع اصلی این است که توسعه هوش مصنوعی صرفاً به نرم‌افزار و مدل‌های پیشرفته محدود نمی‌شود. این صنعت به سرمایه‌گذاری گسترده در مراکز داده، تراشه‌ها، شبکه‌های انتقال برق و زیرساخت‌های تأمین انرژی نیاز دارد. در نتیجه، هرچه رقابت شرکت‌ها برای توسعه ظرفیت پردازشی شدیدتر شود، تقاضا برای منابع فیزیکی و انرژی نیز افزایش می‌یابد؛ موضوعی که می‌تواند هزینه توسعه زیرساخت را بالا ببرد و در برخی بخش‌ها به افزایش قیمت‌ها منجر شود.
فشار مراکز داده بر هزینه انرژی
یکی از مسیرهای احتمالی انتقال رونق هوش مصنوعی به تورم، افزایش مصرف برق است. مراکز داده برای فعالیت شبانه‌روزی سرورها و پردازش حجم عظیم اطلاعات به انرژی پایدار و سامانه‌های خنک‌کننده نیاز دارند. گسترش این مراکز در مناطق مختلف می‌تواند شبکه‌های برق محلی را با تقاضایی فراتر از ظرفیت موجود مواجه کند و سرمایه‌گذاری تازه در نیروگاه‌ها، پست‌های برق و خطوط انتقال را ضروری سازد.
این توسعه زیرساختی هزینه‌بر است و نحوه تأمین مالی آن اهمیت زیادی دارد. اگر بخشی از هزینه ارتقای شبکه برق به شرکت‌ها و خانوارها منتقل شود، پیامدهای رونق هوش مصنوعی ممکن است به قبض‌های انرژی نیز برسد. در چنین شرایطی، افزایش تقاضای برق فقط مسئله شرکت‌های فناوری نخواهد بود و می‌تواند به یکی از عوامل اثرگذار بر هزینه زندگی و فعالیت اقتصادی تبدیل شود.
مس، فولاد و نیروی کار؛ حلقه‌های دیگر زنجیره تورم
فشار احتمالی به قیمت‌ها به انرژی محدود نمی‌شود. ساخت مراکز داده به حجم قابل‌توجهی از فولاد، مس، تجهیزات تخصصی و نیروی کار ماهر نیاز دارد. هم‌زمانی پروژه‌های بزرگ شرکت‌های فناوری می‌تواند رقابت برای دسترسی به مواد اولیه، پیمانکاران و ظرفیت‌های اجرایی را تشدید کند؛ به‌ویژه زمانی که عرضه این منابع نتواند با سرعت رشد تقاضا افزایش یابد.
در این وضعیت، افزایش هزینه ساخت و توسعه زیرساخت می‌تواند بر بودجه سرمایه‌گذاری شرکت‌ها اثر بگذارد. اگر بنگاه‌ها برای جبران هزینه‌های بالاتر، قیمت محصولات و خدمات خود را افزایش دهند، فشار اولیه ناشی از سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی ممکن است به بخش‌های بیشتری از اقتصاد منتقل شود. البته میزان این اثر به شرایط عرضه، شدت رقابت، بهره‌وری و توان شرکت‌ها برای جذب هزینه‌ها بستگی دارد و افزایش تقاضا لزوماً به افزایش فراگیر قیمت‌ها منجر نمی‌شود.
برآورد فدرال رزرو دالاس از اثر مراکز داده بر تورم
اهمیت این موضوع تنها به یک سناریوی فرضی محدود نیست. پژوهشگران فدرال رزرو دالاس در برآوردی که در سال ۲۰۲۶ مطرح شده، بررسی کرده‌اند که توسعه مراکز داده از مسیر افزایش قیمت برق چه اثری می‌تواند بر تورم آمریکا بگذارد. بر اساس سناریوهای معقول این بررسی، افزایش قیمت برق ناشی از مراکز داده می‌تواند تا سال ۲۰۳۰، بین ۰٫۰۴ تا ۰٫۱۳ واحد درصد به نرخ سالانه تورم آمریکا اضافه کند.
این ارقام به‌تنهایی از وقوع یک بحران تورمی بزرگ حکایت ندارند و نباید به‌عنوان پیش‌بینی قطعی تورم آینده در نظر گرفته شوند. با این حال، اهمیت برآورد در نشان دادن یکی از کانال‌هایی است که از طریق آن سرمایه‌گذاری در یک صنعت پیشرفته می‌تواند بر هزینه‌های عمومی اقتصاد اثر بگذارد. افزون بر قیمت برق، انتقال احتمالی هزینه‌های بالاتر ساخت‌وساز و فعالیت بنگاه‌ها به مصرف‌کنندگان نیز می‌تواند دامنه اثر را گسترش دهد؛ هرچند اندازه این پیامد به نحوه واکنش بازارها و شرکت‌ها بستگی خواهد داشت.
چرا این روند برای فدرال رزرو اهمیت دارد؟
هدف فدرال رزرو فقط حمایت از رشد اقتصادی نیست؛ این نهاد باید تورم را نیز به سطح هدف ۲ درصدی بازگرداند. اگر سرمایه‌گذاری گسترده در هوش مصنوعی در کوتاه‌مدت به افزایش هزینه انرژی و نهاده‌های تولید منجر شود، سیاست‌گذاران پولی ممکن است با شرایطی روبه‌رو شوند که کاهش تورم را دشوارتر می‌کند؛ به‌ویژه اگر فشار هزینه‌ها به قیمت نهایی کالاها و خدمات انتقال یابد.
در چنین شرایطی، احتمال تداوم سیاست پولی انقباضی یا به‌تعویق‌افتادن کاهش نرخ بهره می‌تواند در ارزیابی سرمایه‌گذاران اهمیت بیشتری پیدا کند. البته افزایش هزینه‌های مرتبط با هوش مصنوعی به‌تنهایی به معنای افزایش نرخ بهره نیست؛ واکنش فدرال رزرو به گستردگی فشار تورمی، ماندگاری آن و وضعیت کلی اقتصاد بستگی دارد.
پیامدهای این روند می‌تواند به بازار اوراق خزانه‌داری آمریکا نیز برسد. اگر سرمایه‌گذاران انتظار داشته باشند نرخ بهره برای مدت طولانی‌تری بالا بماند، بازده اوراق ممکن است تحت فشار صعودی قرار گیرد. بازده بالاتر اوراق نیز می‌تواند هزینه تأمین مالی شرکت‌ها را افزایش دهد و جذابیت نسبی سهام را کاهش دهد؛ اثری که به‌ویژه برای شرکت‌های فناوری با ارزش‌گذاری‌های بالا و وابستگی بیشتر به سودهای مورد انتظار آینده اهمیت دارد.
تناقض هوش مصنوعی؛ افزایش هزینه امروز در برابر بهره‌وری فردا
با این حال، ارزیابی اثر اقتصادی هوش مصنوعی بدون در نظر گرفتن مزایای بالقوه آن کامل نخواهد بود. استفاده گسترده از این فناوری می‌تواند بهره‌وری نیروی کار را افزایش دهد، فرایندهای تجاری را بهینه کند و هزینه ارائه برخی خدمات را در بلندمدت کاهش دهد. اگر این دستاوردها با سرعت کافی محقق شوند، ممکن است بخشی از فشارهای هزینه‌ای ناشی از توسعه زیرساخت را جبران کنند.
مسئله اصلی، فاصله زمانی میان هزینه‌های سرمایه‌گذاری و تحقق منافع اقتصادی است. ساخت مراکز داده، تأمین انرژی و خرید تجهیزات به منابع مالی و فیزیکی قابل‌توجهی نیاز دارد، در حالی که افزایش بهره‌وری ممکن است به‌تدریج در فعالیت شرکت‌ها نمایان شود. بنابراین، حتی اگر هوش مصنوعی در بلندمدت به کاهش هزینه‌ها کمک کند، مسیر رسیدن به آن می‌تواند در کوتاه‌مدت با فشارهای تورمی همراه باشد.
برای بازارهای مالی، این دوگانگی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا رونق هوش مصنوعی نه‌تنها به ظرفیت شرکت‌ها برای کسب درآمد از این فناوری، بلکه به هزینه توسعه آن و پیامدهای احتمالی‌اش برای سیاست پولی وابسته است. اگر فشار هزینه‌ها پایدار بماند، سرمایه‌گذاران ممکن است ناچار شوند انتظارات خود درباره نرخ بهره، بازده اوراق و ارزش‌گذاری سهام فناوری را بازنگری کنند.
در مجموع، رونق هوش مصنوعی می‌تواند در کنار فرصت‌های رشد و افزایش بهره‌وری، چالشی تازه برای مسیر مهار تورم آمریکا ایجاد کند. با این حال، شدت این اثر هنوز به نحوه توسعه زیرساخت‌ها، ظرفیت عرضه انرژی و مواد اولیه و سرعت تحقق منافع بهره‌وری بستگی دارد. از این منظر، هزینه‌های زیرساختی هوش مصنوعی یکی از متغیرهایی است که می‌تواند در سالهای آینده برای سیاست‌گذاران پولی و فعالان بازارهای مالی اهمیت بیشتری پیدا کند.
نظرات کاربران