به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، در حالی که جنگ ایران و آمریکا با حمایت اسرائیل از فوریه سال جاری میلادی، تنگه استراتژیک هرمز را به روی بخش عظیمی از کشتیرانی جهانی بسته و بازارهای انرژی را متلاطم کرده است، نشانه‌هایی از پیشرفت در مذاکرات غیرمستقیم صلح به چشم می‌خورد. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز شنبه از نزدیک شدن به تفاهمنامه‌ای خبر داد که به گفته او «عمدتاً مذاکره شده» و می‌تواند تنگه هرمز را دوباره باز کند. با این حال، رسانه‌های ایرانی مانند فارس این ادعا را رد کرده و می‌گویند واقعیت با اظهارات ترامپ همخوانی ندارد. در این مقاله، رویدادهای مهم، جزئیات پیش‌نویس توافق، مواضع طرفین و نقش میانجیگران به ویژه پاکستان مورد بررسی قرار می‌گیرد.
۱. اظهارات ترامپ و واکنش رسانه‌های ایران
دونالد ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت که بر اساس توافق در حال شکل‌گیری، تنگه هرمز بازگشایی خواهد شد. او تأکید کرد که «جنبه‌ها و جزئیات نهایی توافق در حال مذاکره است و به زودی اعلام خواهد شد.» اما خبرگزاری فارس بامداد یکشنبه گزارش داد که توافق پیش‌بینی می‌کند ایران مدیریت تنگه را بر عهده داشته باشد و ادعای ترامپ درباره تنگه هرمز «با واقعیت همخوانی ندارد». این اختلاف روایت، نشان‌دهنده فاصله قابل توجه میان مواضع دو طرف است.
۲. جزئیات پیش‌نویس توافق به روایت رسانه‌های آمریکایی
وب‌سایت اکسیوس به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داد که آمریکا و ایران به توافقی نزدیک شده‌اند که شامل موارد زیر است:
- بازگشایی تنگه هرمز بدون اخذ عوارض به مدت ۶۰ روز تمدید آتش‌بس.
- آزادی فروش نفت توسط ایران.
- لغو محاصره بنادر ایران از سوی آمریکا.
- صدور معافیت‌های تحریمی برای نفت ایران.
- تعهد ایران به عدم دستیابی به سلاح هسته‌ای و مذاکره درباره تعلیق غنی‌سازی اورانیوم و حذف ذخایر اورانیوم با غنای بالا.
نیویورک تایمز نیز نوشت که این توافق شامل «تعهدی ظاهری» از سوی ایران برای کنار گذاشتن اورانیوم با غنای بالا است، هرچند جزئیات نحوه واگذاری این ذخایر به دور بعدی مذاکرات موکول شده است. ترامپ همواره هدف از جنگ با ایران را جلوگیری از دستیابی آن کشور به سلاح هسته‌ای اعلام کرده، در حالی که ایران بارها این اتهام را رد کرده و بر حق خود برای غنی‌سازی صلح‌آمیز تأکید دارد.
۳. نقش میانجیگری پاکستان و دیدار با مقامات ایرانی
ارتش پاکستان اعلام کرد که مذاکرات با میانجیگری این کشور به پیشرفت «امیدوارکننده‌ای» رسیده است. دو منبع پاکستانی گفتند توافق در حال مذاکره «کاملاً جامع برای پایان دادن به جنگ» است. ژنرال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، روز شنبه پس از دیدار با محمدباقر قالیباف (مذاکره‌کننده ارشد ایران) و عباس عراقچی (وزیر خارجه) تهران را ترک کرد.
به گزارش رویترز، چارچوب پیشنهادی در سه مرحله طراحی شده:
۱. پایان رسمی جنگ
۲. حل بحران تنگه هرمز
۳. آغاز پنجره ۳۰ روزه برای مذاکره بر سر توافق گسترده‌تر (با قابلیت تمدید)
یکی از منابع پاکستانی گفت اگر آمریکا این تفاهمنامه را بپذیرد، مذاکرات بعد از پایان تعطیلات عید (جمعه آینده) ادامه خواهد یافت.
۴. موضع ایران: هنوز مسائل بحث‌نشده وجود دارد
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، اذعان کرد که روند این هفته به سمت کاهش اختلافات بوده، اما «هنوز مسائلی وجود دارد که باید از طریق میانجی‌ها مورد بحث قرار گیرد.» او افزود: «باید سه یا چهار روز آینده را ببینیم وضعیت به کجا می‌رسد.»
ایران خواسته‌های کلیدی خود را شامل نظارت بر تنگه هرمز، پایان محاصره بنادر و لغو تحریم‌های فروش نفت اعلام کرده است. بقائی گفت مسئله محاصره بنادر مهم است، اما اولویت اصلی، پایان تهدید حملات جدید آمریکا و توقف درگیری در لبنان (جایی که حزب‌الله با اسرائیل می‌جنگد) می‌باشد.
۵. هشدار قالیباف و توانمندی‌های نظامی ایران
محمدباقر قالیباف اعلام کرد که نیروهای مسلح ایران در طول آتش‌بس توانایی‌های خود را بازسازی کرده‌اند و اگر آمریکا «احمقانه جنگ را از سر بگیرد، عواقب آن تلخ‌تر و شدیدتر از ابتدای جنگ خواهد بود.» این هشدار در حالی صادر می‌شود که ایران با وجود هفته‌ها درگیری، همچنان ذخایر اورانیوم غنی‌شده در آستانه سطح تسلیحاتی و نیز توانمندی‌های موشکی، پهپادی و نیروهای نیابتی خود را حفظ کرده است.
۶. وضعیت ترامپ و فشار افکار عمومی
رتبه محبوبیت ترامپ تحت تأثیر افزایش قیمت انرژی ناشی از جنگ آسیب دیده است. او روز جمعه اعلام کرد که به دلیل مسائل مربوط به ایران (در کنار سایر دلایل) قصد دارد در واشنگتن بماند و در مراسم عروسی پسرش شرکت نخواهد کرد. ترامپ همچنین روز شنبه با رهبران عربستان، قطر، امارات، اردن، مصر، ترکیه و پاکستان صحبت کرد که همگی او را به توافق تشویق کردند. تماس با بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، نیز «بسیار خوب» توصیف شد.
نتیجه‌گیری
مجموعه تحولات نشان می‌دهد که مذاکرات صلح ایران و آمریکا با میانجیگری پاکستان وارد مرحله حساس و سرنوشت‌سازی شده است. اگرچه دونالد ترامپ از پیشرفت قابل توجه و بازگشایی قریب‌الوقوع تنگه هرمز خبر می‌دهد، اما رسانه‌های ایرانی و اظهارات مقامات جمهوری اسلامی نشان می‌دهد که هنوز شکاف عمیقی بر سر مسائلی مانند مدیریت تنگه، لغو محاصره بنادر و سرنوشت برنامه هسته‌ای وجود دارد.
جزئیات فاش شده از پیش‌نویس توافق – از جمله تعلیق غنی‌سازی، حذف اورانیوم با غنای بالا و آزادی فروش نفت – در صورت تحقق، می‌تواند تحولی اساسی در معادلات منطقه و بازار انرژی ایجاد کند. اما هشدارهای تند قالیباف و باقی ماندن مسائل بحث‌نشده، احتمال شکست یا تمدید مذاکرات را نیز زنده نگه می‌دارد. روزهای آینده، به ویژه پس از تعطیلات عید، تعیین‌کننده خواهد بود. آنچه واضح است، هزینه سنگین ادامه جنگ برای هر دو طرف و فشار افکار عمومی بر ترامپ و رهبران ایران برای دستیابی به یک توافق قابل قبول است.
نظرات کاربران