به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز بازار پلاتین در میانه ماه ژوئیه ۲۰۲۶ در محدوده ۱۶۳۰ تا ۱۶۴۵ دلار به ازای هر اونس معامله می‌شود؛ سطحی که نزدیک به پایین‌ترین قیمت‌های چند ماه اخیر قرار دارد. این فلز گران‌بها پس از ثبت رکورد تاریخی حدود ۲۹۲۴ دلار در ژانویه ۲۰۲۶، وارد یک اصلاح قابل‌توجه شد و بخش مهمی از رشد پرشتاب خود را از دست داد.
با وجود این اصلاح، پلاتین همچنان نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود ۱۲ درصد بازدهی مثبت دارد. افت اخیر قیمت‌ها عمدتاً تحت تأثیر ضعف عمومی بازار فلزات گران‌بها، افزایش تنش‌های ژئوپلیتیکی، از جمله تنش میان آمریکا و ایران، و همچنین شناسایی سود توسط معامله‌گران پس از رشد کم‌سابقه ابتدای سال رخ داده است. با این حال، بررسی داده‌های بنیادین نشان می‌دهد که چشم‌انداز میان‌مدت و بلندمدت این بازار همچنان از پشتوانه‌های قدرتمندی برخوردار است.
تحلیل بنیادی؛ کسری عرضه همچنان ستون اصلی بازار
بازار جهانی پلاتین طی چند سال گذشته به‌طور مستمر با کسری ساختاری عرضه مواجه بوده است؛ وضعیتی که از یک سو به محدودیت تولید معادن و از سوی دیگر به تداوم رشد تقاضای صنعتی بازمی‌گردد. بخش عمده عرضه جهانی این فلز از آفریقای جنوبی تأمین می‌شود؛ کشوری که حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد تولید جهانی را در اختیار دارد. روسیه نیز دیگر تولیدکننده مهم این فلز محسوب می‌شود و هرگونه اختلال در فعالیت این دو قطب تولید، می‌تواند به سرعت بر تعادل بازار اثر بگذارد.
بر اساس گزارش‌های شورای جهانی سرمایه‌گذاری پلاتین (WPIC)، بازار در سال ۲۰۲۵ با یکی از عمیق‌ترین کسری‌های عرضه سال‌های اخیر روبه‌رو بود؛ به‌گونه‌ای که برآوردها میزان این کسری را بین ۶۹۲ هزار تا ۱.۱ میلیون اونس نشان می‌دهد. همین عدم توازن میان عرضه و تقاضا، یکی از مهم‌ترین محرک‌های جهش تاریخی قیمت پلاتین در نیمه نخست سال بود.
برای سال ۲۰۲۶ نیز انتظار می‌رود بازار برای چهارمین سال متوالی در وضعیت کسری باقی بماند. تازه‌ترین برآوردها، میزان کسری را حدود ۲۹۷ هزار اونس تخمین می‌زند؛ رقمی که نسبت به برآوردهای قبلی حدود ۲۴۰ هزار اونس افزایش یافته است. البته برخی سناریوها احتمال ایجاد مازاد محدود، در حدود ۲۰ هزار اونس را مطرح می‌کنند؛ مشروط بر اینکه تقاضای سرمایه‌گذاری تحت تأثیر شناسایی سود و عادی شدن سطح موجودی انبارها کاهش محسوسی پیدا کند. با این حال، واقعیت بازار فیزیکی همچنان از تداوم کمبود عرضه حکایت دارد.
چشم‌انداز بلندمدت نیز همچنان مثبت ارزیابی می‌شود. بر اساس پیش‌بینی‌های WPIC، بازار پلاتین در بازه زمانی ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰ همچنان با کسری سالانه‌ای بین ۳۰۰ تا ۷۰۰ هزار اونس روبه‌رو خواهد بود؛ رقمی معادل ۴ تا ۹ درصد از کل تقاضای جهانی. در همین حال، موجودی ذخایر قابل دسترس به حدود ۲.۳ میلیون اونس کاهش یافته که کمتر از سه ماه مصرف جهانی را پوشش می‌دهد؛ موضوعی که بیانگر تنگنای ساختاری بازار است.
سمت عرضه؛ رشد محدود تولید در برابر محدودیت‌های ساختاری
سمت عرضه همچنان با موانع متعددی مواجه است. سال‌ها کاهش سرمایه‌گذاری در پروژه‌های معدنی، مشکلات عملیاتی در معادن آفریقای جنوبی، افزایش هزینه‌های استخراج و محدود بودن پروژه‌های توسعه‌ای باعث شده رشد تولید جهانی بسیار محدود باقی بماند.
البته افزایش قیمت‌ها طی ماه‌های گذشته، فرآیند بازیافت پلاتین را اقتصادی‌تر کرده و انتظار می‌رود عرضه ناشی از بازیافت در سال ۲۰۲۶ حدود ۹ درصد افزایش یابد. با این وجود، مجموع رشد عرضه جهانی همچنان محدود بوده و برآورد می‌شود تنها حدود ۲ تا ۴ درصد نسبت به سال گذشته افزایش پیدا کند؛ رقمی که برای جبران کسری ساختاری بازار کافی نیست.
تقاضا؛ صنعت همچنان موتور اصلی بازار پلاتین
بخش صنعت همچنان بزرگ‌ترین مصرف‌کننده پلاتین محسوب می‌شود و سهم عمده‌ای از تقاضای جهانی را به خود اختصاص داده است.
در صنعت خودرو، استفاده از پلاتین در مبدل‌های کاتالیستی همچنان رو به افزایش است. روند جایگزینی تدریجی پالادیوم با پلاتین، در کنار مقاومت بازار خودروهای هیبریدی و خودروهای مجهز به موتور احتراق داخلی در برابر گسترش سریع خودروهای برقی، از مهم‌ترین عوامل حمایت‌کننده تقاضا محسوب می‌شوند.
علاوه بر صنعت خودرو، صنایع شیشه، مواد شیمیایی و فناوری‌های مرتبط با اقتصاد هیدروژن و سلول‌های سوختی نیز به تدریج به موتورهای جدید تقاضا تبدیل شده‌اند. بر همین اساس، پیش‌بینی می‌شود تقاضای صنعتی پلاتین در سال ۲۰۲۶ حدود ۹ درصد رشد کند.
در مقابل، بازار جواهرات در برخی مناطق جهان همچنان با ضعف نسبی تقاضا روبه‌رو است و جریان سرمایه‌گذاری نیز پس از ورود گسترده سرمایه در سال ۲۰۲۵، ممکن است در سال جاری تحت تأثیر شناسایی سود با خروج بخشی از سرمایه‌ها همراه شود. با این حال، این عوامل هنوز نتوانسته‌اند تصویر کلی بازار را به سمت مازاد عرضه تغییر دهند.
جایگاه پلاتین در میان فلزات گران‌بها
پلاتین همچنان با تخفیف قابل‌توجهی نسبت به طلا معامله می‌شود؛ موضوعی که از نگاه بسیاری از سرمایه‌گذاران، ظرفیت رشد بیشتری را برای این فلز ایجاد کرده است.
برخلاف طلا که بیشتر نقش یک دارایی پولی و پناهگاه امن را ایفا می‌کند، پلاتین علاوه بر ویژگی‌های سرمایه‌گذاری، وابستگی بالایی به چرخه‌های صنعتی و رشد اقتصادی دارد. به همین دلیل، هرگونه بهبود فعالیت‌های صنعتی، توسعه فناوری‌های مرتبط با هیدروژن یا افزایش سرمایه‌گذاری در صنایع پیشرفته می‌تواند به تقویت تقاضای این فلز منجر شود.
پیش‌بینی مؤسسات مختلف درباره قیمت پلاتین در سال ۲۰۲۶ دامنه گسترده‌ای دارد. بسیاری از برآوردها میانگین قیمت را در محدوده ۱۵۵۰ تا ۱۸۰۰ دلار پیش‌بینی می‌کنند، در حالی که سناریوهای خوش‌بینانه، در صورت تشدید کسری عرضه و تداوم ورود سرمایه به بازار، اهدافی بیش از ۲۰۰۰ دلار را نیز دور از دسترس نمی‌دانند. در افق بلندمدت و تا سال ۲۰۳۰ نیز برخی برآوردها قیمت‌های ۱۹۰۰ تا بیش از ۲۰۰۰ دلار را محتمل ارزیابی می‌کنند.
تحلیل تکنیکال؛ اصلاح قیمت در دل یک روند صعودی بزرگ
از منظر تکنیکال، پلاتین پس از ثبت یکی از قدرتمندترین رالی‌های چند دهه اخیر و صعود تا محدوده ۲۹۰۰ دلار، وارد فاز اصلاحی شد و اکنون در محدوده ۱۶۰۰ تا ۱۷۰۰ دلار در حال تثبیت و نوسان است.
در کوتاه‌مدت، ساختار بازار همچنان متمایل به خنثی تا نزولی ارزیابی می‌شود. قیمت در محدوده مقاومتی ۱۶۵۵ تا ۱۶۶۵ دلار با فشار فروش روبه‌رو است، در حالی که حمایت مهم بازار در محدوده ۱۵۴۰ تا ۱۶۰۰ دلار قرار دارد.
شاخص‌های مومنتوم از جمله RSI و MACD نیز کاهش قدرت روند صعودی نسبت به ماه‌های ابتدایی سال را نشان می‌دهند و از تضعیف شتاب خرید حکایت دارند. با این حال، برخی پلتفرم‌های تحلیلی با استناد به قرار گرفتن قیمت در محدوده اشباع فروش، همچنان سیگنال‌های مثبتی را برای بازگشت تدریجی بازار ارائه می‌کنند.
در صورت عبور پایدار قیمت از مقاومت‌های پیش‌رو، نخستین هدف مهم بازار محدوده ۱۸۰۰ تا ۱۸۲۰ دلار خواهد بود و در ادامه، احتمال حرکت به سمت سقف‌های بالاتر تقویت می‌شود. در مقابل، شکست حمایت ۱۵۴۰ دلار می‌تواند مسیر اصلاح عمیق‌تر را هموار کند.
با وجود اصلاح سنگین ماه‌های اخیر، تصویر بلندمدت نمودار همچنان نشان می‌دهد که این افت قیمت را می‌توان بخشی از اصلاح طبیعی در دل یک روند صعودی بزرگ‌تر دانست؛ روندی که همچنان از عوامل بنیادی قدرتمندی حمایت می‌شود.
ریسک‌ها و محرک‌های پیش روی بازار
مهم‌ترین ریسک‌های بازار پلاتین شامل کاهش رشد اقتصاد جهانی، افت تقاضای صنعتی، تقویت دلار آمریکا، تداوم نرخ‌های بهره بالا و سرعت گرفتن روند جایگزینی خودروهای برقی با خودروهای دارای موتور احتراق داخلی است؛ عواملی که می‌توانند در کوتاه‌مدت فشار بیشتری بر قیمت‌ها وارد کنند.
در مقابل، هرگونه اختلال در عرضه معادن آفریقای جنوبی یا روسیه، تداوم ورود سرمایه به صندوق‌های سرمایه‌گذاری پلاتین، پیشرفت سریع فناوری‌های مبتنی بر هیدروژن و تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی می‌تواند بار دیگر تعادل بازار را به نفع خریداران تغییر داده و زمینه رشد مجدد قیمت‌ها را فراهم کند.
جمع‌بندی
با وجود اصلاح قابل‌توجه قیمت پس از ثبت رکورد تاریخی، شواهد بنیادی همچنان از بازاری با عرضه محدود و تقاضای پایدار حکایت دارند. کسری ساختاری عرضه، کاهش موجودی انبارها، محدودیت رشد تولید معادن و توسعه کاربردهای صنعتی، همچنان مهم‌ترین عوامل حمایت‌کننده بازار پلاتین به شمار می‌روند.
در مقابل، از منظر تکنیکال بازار هنوز در مرحله تثبیت و اصلاح قرار دارد و واکنش قیمت به محدوده‌های حمایتی فعلی می‌تواند مسیر حرکت ماه‌های آینده را مشخص کند. در مجموع، اگرچه نوسانات کوتاه‌مدت همچنان ادامه خواهد داشت، اما تا زمانی که توازن عرضه و تقاضا به شکل محسوسی تغییر نکند، چشم‌انداز میان‌مدت و بلندمدت پلاتین همچنان مثبت ارزیابی می‌شود و این فلز ظرفیت بازگشت به روند صعودی را حفظ کرده است.
نظرات کاربران