به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، عرضه بنزین سوپر وارداتی از جایگاه‌های سوخت به فضای مجازی رسیده است. شمار کانال‌ها و گروه‌هایی که این سوخت را می‌فروشند افزایش یافته و نرخ اعلامی آن‌ها به لیتری ۱۳۰ هزار تومان رسیده است. در این روش، خریدار سفارش را آنلاین ثبت می‌کند و سوخت خارج از شبکه رسمی توزیع به دست او می‌رسد.
معنای این عدد با یک مقایسه ساده روشن می‌شود. پر کردن یک باک ۵۰ لیتری با این نرخ حدود ۶ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان هزینه دارد. برای خانواری که ماهانه چند بار سوخت‌گیری می‌کند، این رقم ۱ قلم هزینه کوچک نیست و مستقیم روی سبد ماهانه می‌نشیند.
فاصله نرخ رسمی و نرخ بازار موازی
در شبکه رسمی، بنزین سهمیه‌ای لیتری ۱۵۰۰ تومان و بنزین آزاد لیتری ۳۰۰۰ تومان عرضه می‌شود. بنزین سوپر نیز نرخ مصوب خود را دارد و در شمار محدودی از جایگاه‌ها توزیع می‌گردد. اختلاف این نرخ‌ها با رقم ۱۳۰ هزار تومان، چند ۱۰ برابر است. هر جا چنین شکافی میان قیمت مصوب و قیمت واقعی شکل بگیرد، بازار موازی هم شکل می‌گیرد؛ یعنی جایی خارج از شبکه رسمی که کالا را گران‌تر اما در دسترس‌تر می‌فروشد.
علت اصلی، سمت عرضه است. بنزین سوپر در داخل به مقدار محدود تولید می‌شود و بخشی از نیاز از راه واردات تأمین می‌شود. واردات به ارز و تخصیص وابسته است و همین، عرضه را ناپایدار می‌کند. در سوی مقابل، تقاضا رشد مستمر دارد؛ خودروهای وارداتی و موتورهای توربوشارژ برای جلوگیری از آسیب موتور به بنزین با عدد اکتان بالاتر نیاز دارند. اکتان عددی است که مقاومت سوخت در برابر احتراق زودهنگام را نشان می‌دهد.
چرا این بازار شکل گرفت
کشمکش اصلی میان دو طرف روشن است: عرضه‌کننده‌ای که محصولش کمیاب و قیمت‌گذاری‌شده است و خریداری که حاضر است برای دسترسی، چند برابر بپردازد. وقتی صف و کمبود جای انتخاب را می‌گیرد، قیمت از کانال غیررسمی بیرون می‌زند. داده‌های بازارهای مشابه نشان می‌دهد که هر کالای یارانه‌ای و کمیاب، دیر یا زود نسخه گران‌تری در بازار موازی پیدا می‌کند.
نکته مهم برای خریدار، تأییدناپذیری کیفیت است. در فروش مجازی، اصالت سوخت، عدد اکتان واقعی و شرایط نگهداری آن قابل راستی‌آزمایی نیست. سوخت نامرغوب می‌تواند به سامانه سوخت‌رسانی و کاتالیست خودرو آسیب بزند؛ هزینه‌ای که چه‌بسا از تفاوت قیمت هم بالاتر درآید. برای بیش‌تر خودروهای رایج داخلی نیز مصرف بنزین سوپر ضرورت فنی ندارد و بنزین معمولی پاسخگوی موتور آن‌هاست.
آنچه در ادامه اهمیت دارد
برای مخاطب عمومی، اثر مستقیم این خبر فعلاً محدود است، چون سهم بنزین سوپر از کل مصرف سوخت کشور کوچک است. اما این قیمت یک نشانه است؛ نشانه‌ای از شکاف میان نرخ‌های دستوری و هزینه واقعی تأمین انرژی. هر بار که این شکاف بزرگ‌تر شود، فشار برای بازنگری در نرخ‌های رسمی هم بیش‌تر می‌شود.
محتمل‌ترین سناریو به دو متغیر گره خورده است: حجم واردات در ماه‌های پیش رو و برخورد نهاد ناظر با فروش سوخت خارج از شبکه رسمی. اگر عرضه در جایگاه‌ها منظم‌تر شود، انتظار می‌رود فاصله قیمت در بازار موازی کاهش یابد. در غیر این صورت، داده‌های موجود نشان می‌دهد که این فاصله معمولاً پابرجا می‌ماند.
نظرات کاربران