توقف ساخت‌وساز در نئوم؛ رؤیای ۹ تریلیون‌دلاری چه سرنوشتی یافت؟

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، یک رسانه آمریکایی با استناد به تصاویر ماهواره‌ای، اسناد مالی داخلی و گفت‌وگو با کارکنان سابق پروژه نئوم گزارش داد ساخت‌وساز در تمام پروژه‌های اصلی این ابرشهر متوقف شده یا رو به توقف است. نئوم طرحی برای ساخت یک شهر آینده‌نگر در بیابان‌های شمال‌غربی عربستان سعودی است که ولیعهد این کشور آن را ستون اصلی برنامه تنوع‌بخشی اقتصادی معرفی کرده بود.

برآورد اولیه هزینه نئوم هنگام رونمایی در سال ۲۰۱۷ نزدیک به ۵۰۰ میلیارد دلار اعلام شده بود. بر اساس گزارش تازه، این رقم در برخی محاسبات داخلی تا ۸.۸ تریلیون دلار بالا رفته است؛ عددی که به گفته کارشناسان چندین برابر تولید ناخالص داخلی سالانه کل عربستان سعودی است. رشد هزینه به این اندازه، نشانه فشار مالی سنگینی است که این پروژه به بودجه دولت سعودی وارد کرده است.

از خط ۱۷۰ کیلومتری تا واقعیت میدان

بخش شاخص نئوم، پروژه‌ای موسوم به «د لاین» بود؛ ساخت دو دیوار شیشه‌ای موازی به طول ۱۷۰ کیلومتر برای اسکان میلیون‌ها نفر بدون خودرو. طبق گزارش‌های پیشین، طول عملیاتی این خط برای فاز نخست به کمتر از ۳ کیلومتر کاهش یافته است. کوچک‌شدن مقیاس پروژه به این شکل، فاصله زیاد میان وعده‌های اولیه و آنچه امروز در حال ساخت است را نشان می‌دهد.

کاهش بودجه، تعدیل نیرو در میان پیمانکاران و پیمانکاران فرعی و توقف چند طرح جانبی از دیگر یافته‌های این گزارش است. افت درآمد نفتی عربستان در ۲ سال گذشته، صندوق ثروت ملی این کشور (PIF) را که تأمین‌کننده اصلی مالی نئوم است، زیر فشار قرار داده است. نتیجه، اولویت‌بندی دوباره منابع میان ده‌ها پروژه بزرگ عربستان از جمله نئوم بوده است.

پیامد برای سرمایه‌گذاران و بازار جهانی

نئوم تا امروز میزبان صدها شرکت پیمانکاری، مهندسی و مالی از سراسر جهان بوده است. کندشدن یا توقف بخشی از پروژه‌ها، ریسک بازپرداخت قراردادهای این شرکت‌ها را افزایش می‌دهد و می‌تواند بر اعتماد سرمایه‌گذاران خارجی به سایر طرح‌های کلان عربستان سعودی اثر بگذارد. این موضوع برای بازارهای منطقه خلیج فارس اهمیت دارد، چون نئوم تا امروز نمادی از جدیت برنامه‌های سرمایه‌گذاری فرانفتی عربستان بوده است.

مقام‌های سعودی تاکنون واکنش رسمی و مشخصی به جزئیات این گزارش نداده‌اند. آینده نئوم همچنان به توان مالی صندوق ثروت ملی عربستان و روند قیمت جهانی نفت گره خورده است؛ عاملی که تصمیم درباره ادامه یا کاهش بیشتر مقیاس این ابرشهر را در ماه‌های پیش رو مشخص خواهد کرد.