به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، استخراج سنگ‌آهن در ایران طی سال ۱۴۰۴ کاهش یافت. مجتمع سنگان در خراسان رضوی با افت ۳۴ درصدی، برجسته‌ترین نمونه این کاهش بود. دبیر انجمن سنگ‌آهن ایران ریشه این افت را در دو عامل می‌داند: قیمت‌گذاری دستوری و کمبود فیزیکی نهاده‌هایی مانند گازوئیل و مواد ناریه.
اهمیت این خبر در جایگاه سنگ‌آهن است. این ماده نخستین حلقه زنجیره فولاد است و کنسانتره، گندله، آهن اسفنجی و فولاد از آن ساخته می‌شوند. وقتی تولید در معدن کم شود، کارخانه‌های پایین‌دستی با کمبود خوراک روبه‌رو می‌شوند. این زنجیره در نهایت به قیمت میلگرد، ورق و مصالح ساختمانی و بخشی از درآمد ارزی صادراتی کشور گره خورده است.
قیمت دستوری؛ وقتی استخراج صرفه ندارد
قیمت‌گذاری دستوری یعنی قیمت فروش محصول بر پایه فرمول یا تصمیم دولتی تعیین شود، نه بر اساس عرضه و تقاضا. به گفته دبیر انجمن سنگ‌آهن، این سازوکار توجیه اقتصادی تولید را برهم زده است. به زبان ساده، وقتی هزینه استخراج بالا می‌رود و قیمت فروش هم‌پای آن حرکت نمی‌کند، حاشیه سود معدن‌کار کوچک می‌شود و انگیزه افزایش تولید کاهش می‌یابد.
این کشمکش میان هزینه و قیمت برای معادن سنگ‌آهن اهمیت ویژه‌ای دارد. استخراج این ماده به خاک‌برداری در حجم بالا، حمل‌ونقل سنگین و انفجار نیاز دارد. هر سه بخش به نهاده‌هایی وابسته است که قیمت یا دسترسی به آن‌ها در اختیار معدن‌کار نیست.
گازوئیل و مواد ناریه؛ گلوگاه فیزیکی تولید
عامل دوم، کمبود فیزیکی نهاده‌هاست. گازوئیل سوخت کامیون‌ها و ماشین‌آلات سنگین معدن را تأمین می‌کند. مواد ناریه همان مواد منفجره‌ای است که برای خردکردن توده سنگ در معادن روباز به کار می‌رود. کمبود هر یک از این دو، حتی با وجود تقاضا برای محصول، سرعت استخراج را پایین می‌آورد.
دبیر انجمن سنگ‌آهن برای جلوگیری از ادامه این روند، دو راهکار مطرح کرده است: تسهیل فرایند تأمین مواد ناریه و رفع موانع واردات ماشین‌آلات. ماشین‌آلات معدنی تعیین می‌کنند یک معدن در هر ساعت کار چه حجمی سنگ جابه‌جا کند؛ بنابراین محدودیت در نوسازی آن‌ها مستقیم بر ظرفیت تولید اثر می‌گذارد.
پرسش اصلی برای بازار این است که آیا کاهش سال ۱۴۰۴ در سال جاری هم ادامه می‌یابد. داده‌های موجود نشان می‌دهد هر دو گلوگاه، یعنی قیمت‌گذاری و تأمین نهاده، ساختاری هستند و با تصمیم‌های کوتاه‌مدت برطرف نمی‌شوند. فعالان بازار آهن‌آلات، سازندگان و دارندگان سهام شرکت‌های معدنی، آمار تولید ماه‌های پیش رو را برای ارزیابی چشم‌انداز عرضه دنبال می‌کنند.
نظرات کاربران