افت تولید خودرو با کمبود قطعه و ارز؛ فشار تازه بر عرضه بازار

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، خودروسازان ایران با افت تولید روبه‌رو شده‌اند. محدودیت در مسیرهای تجارت دریایی، زنجیره تأمین این صنعت را بیش از گذشته مختل کرده است. اهمیت این خبر برای خانوارها روشن است: کاهش تولید یعنی عرضه کمتر به بازاری که تقاضای آن پابرجاست. این وضعیت برای خریداران می‌تواند به صف تحویل طولانی‌تر و فاصله بیشتر میان قیمت کارخانه و بازار منجر شود.

فشار بر خودروسازان از یک نقطه نمی‌آید. فعالان این صنعت به پنج مشکل هم‌زمان اشاره می‌کنند: محدودیت تأمین ارز، کمبود برخی قطعات، افزایش هزینه مواد اولیه، کمبود سرمایه در گردش و اختلال در زنجیره تأمین. سرمایه در گردش همان نقدینگی روزمره‌ای است که کارخانه با آن مواد اولیه می‌خرد و هزینه‌های جاری را می‌پردازد. کمبود آن یعنی کارخانه حتی با وجود سفارش، توان خرید به‌موقع مواد را ندارد.

گره اصلی در تخصیص ارز

قطعه‌سازان در ماه‌های اخیر بارها از طولانی شدن فرایند تخصیص ارز گلایه کرده‌اند. تخصیص ارز یعنی سازوکاری که ارز لازم برای واردات مواد اولیه را در اختیار تولیدکننده می‌گذارد. وقتی این فرایند کند شود، قطعه‌ساز دیرتر مواد می‌خرد و قطعه را دیرتر به خودروساز تحویل می‌دهد. محدودیت‌های دریایی نیز زمان و هزینه رسیدن محموله‌ها را افزایش می‌دهد.

هر خودرو از صدها قطعه ساخته می‌شود. نبود حتی یک قطعه می‌تواند خط تولید را کند کند یا خودروها را ناقص و در انتظار تکمیل نگه دارد. به همین دلیل، اختلال در حلقه‌های ابتدایی زنجیره تأمین به‌سرعت به آمار تولید نهایی می‌رسد.

پیامد برای بازار و خریداران

در بازار خودرو، کشمکش اصلی میان عرضه محدود و تقاضای پایدار است. بخشی از این تقاضا مصرفی است و بخشی دیگر از نگاه به خودرو به‌عنوان ابزار حفظ ارزش پول در برابر تورم می‌آید. داده‌های سال‌های گذشته نشان می‌دهد هر بار عرضه کاهش یافته، فاصله قیمت کارخانه و بازار آزاد بیشتر شده است. محتمل‌ترین سناریو آن است که این الگو در صورت تداوم افت تولید تکرار شود.

در سوی دیگر، افزایش هزینه مواد اولیه و قطعات، قیمت تمام‌شده هر خودرو را بالا می‌برد. قیمت تمام‌شده یعنی مجموع هزینه‌ای که کارخانه برای ساخت یک دستگاه خودرو می‌پردازد. انتظار می‌رود خودروسازان برای جبران این هزینه‌ها، درخواست افزایش قیمت کارخانه‌ای را مطرح کنند. شاخص‌هایی مانند آمار ماهانه تولید، سرعت تخصیص ارز و وضعیت مسیرهای حمل دریایی، تصویر روشن‌تری از مسیر پیش رو خواهند داد.